KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 44 Sayı: 3

Vergilendirmenin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Vergi Tahakkuk-Tahsilat Oranı ve Vergi Yükü Üzerine Bir Değerlendirme

The Impact of Taxation on Income Distribution: An Evaluation Based on Tax Accrual-Collection Ratio and Tax Burden

Ahmet İnneci(PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1229-7182
Yaşar Turna(PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3972-9099
Sayfa
659–674
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan analizler sonucunda, Türkiye’de vergi tahakkuk-tahsilat oranının vergi yükünün gelir dağılımı üzerinde asimetrik bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bir ekonomide hükümetin gelir elde etme ve kamu harcamalarını finanse etmek amacıyla kullandığı kaynakların en önemlilerinden biri vergi gelirleridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Vergi politikaları, kişilerin elde ettikleri gelirlerin nasıl dağıldığını gösteren gelir dağılımı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan analizler sonucunda, Türkiye’de vergi tahakkuk-tahsilat oranının vergi yükünün gelir dağılımı üzerinde asimetrik bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Gelir Dağılımı · Vergi Politikası · Vergi Tahakkuk ve Tahsilatı

Özet

Bir ekonomide hükümetin gelir elde etme ve kamu harcamalarını finanse etmek amacıyla kullandığı kaynakların en önemlilerinden biri vergi gelirleridir. Vergi politikaları, kişilerin elde ettikleri gelirlerin nasıl dağıldığını gösteren gelir dağılımı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Çünkü hükümetlerin uyguladığı vergi politikaları gelir dağılımını doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyebilmektedir. Uygulanan vergi politikalarının gelir dağılımında adaleti sağlayıcı nitelikte olması ekonomik kalkınma ve toplumsal huzurun sağlanmasına katkıda bulunurken, vergi politikalarının gelir dağılımını etkilememesi ve gelir eşitsizliğini artırması ekonomik istikrarsızlıklarla birlikte toplumsal huzurun kaçmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de uygulanan vergi politikalarının gelir dağılımı üzerindeki etkisinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaca istinaden Türkiye’de 1987-2022 yılları arasında vergi tahakkuk-tahsilat oranlarının ve vergi yükünün gelir dağılımı üzerindeki asimetrik etkileri doğrusal olmayan gecikmesi dağıtılmış otoregresif model kullanılarak test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, Türkiye’de vergi tahakkuk-tahsilat oranının vergi yükünün gelir dağılımı üzerinde asimetrik bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

One of the most important sources used by governments to generate income and finance public expenditures in an economy is tax revenue. Tax policies have a significant impact on the distribution of income, which shows how individuals' earned incomes are distributed. This is because tax policies implemented by governments can directly or indirectly influence income distribution. Tax policies that ensure fairness in income distribution contribute to economic development and social harmony, while tax policies that fail to impact income distribution or increase income inequality may lead to economic instability and the loss of social harmony. This study aims to analyze the impact of tax policies applied in Türkiye on income distribution. To this end, the asymmetric effects of tax accrual-collection rates and tax burden on income distribution in Türkiye between 1987 and 2022 are tested using a nonlinear autoregressive distributed lag (NARDL) model. The analyses conducted concluded that there is an asymmetric impact of tax accrual-collection rates and tax burden on income distribution in Türkiye.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İnneci, A., Turna, Y. (2026). Vergilendirmenin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Vergi Tahakkuk-Tahsilat Oranı ve Vergi Yükü Üzerine Bir Değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 44 Sayı: 3, 659–674. https://doi.org/10.17065/huniibf.1748989

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Afsal, M. Ş., Doğan, İ., Örün, E., & Aydın, B. (2018). Enflasyonun stokastik belirleyicileri: Türkiye ekonomisi için bir NARDL yaklaşımı. Journal of Life Economics, 5(4), 57-74. https://doi.org/10.15637/jlecon.261 Akdoğan, A. (2020). Kamu maliyesi. Gazi Kitabevi.
  2. Bird, R. M. (1970). Income distribution and tax policy in Colombia. Economic Development and Cultural Change, 18(4), 519-535. https://www.jstor.org/stable/1152131
  3. Bird, R. M., & Zolt, E. M. (2005). Redistribution via taxation: The limited role of the personal income tax in developing countries. UCLA Law Review, 52(6), 1627–1695. https://www.uclalawreview.org/wp-content/uploads/2019/09/39_52UCLALRev16272004-2005.pdf
  4. Bükey, A. M., & Çetin, B. I. (2017). Türkiye’de gelir dağılımına etki eden faktörlerin en küçük kareler yöntemi ile analizi. Maliye Araştırmaları Dergisi, 3(1), 103-117. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1711389
  5. Cevik, S., & Correa-Caro, C. (2015). Growing (un)equal: Fiscal policy and income inequality in China and BRIC+ (International Monetary Fund Working Paper No. 15/68 https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2015/wp1568.pdf
  6. Chu, K., Davoodi, H., & Gupta, S. (2000). Income distribution and tax and government social spending policies in developing countries. (IMF Working Paper No. WP/00/62). https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2000/wp0062.pdf
  7. Ciminelli, G., Ernst, E., Giuliodori, M., & Merola, R. (2017), The composition effects of tax-based consolidations on ıncome inequality.(GLO Discussion Paper No. 25). Global Labor Organization. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40dgreports/%40inst/documents/publication/wcms_559276.pdf
  8. Cobham, A., & Sumner, A. (2013). Putting the gini back in the bottle? ‘The palma’ as a policy-relevant measure of inequality. https://www.scribd.com/document/589694059/10-1-1-365-4686
  9. Cobham, A., Schlogl, L., & Sumner, A. (2015). Inequality and the tails: The palma proposition and ratio revisited. (DESA Working Paper No. 143). https://desapublications.un.org/
  10. Demirgil, B. (2018). Vergilerin gelir dağılımı üzerindeki etkisi: Ampirik bir çalışma. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(2), 118-131. http://esjournal.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/40744/456307
  11. Duncan, D., & Peter, K. S. (2012). Unequal inequalities: Do progressive taxes reduce income inequality? (IZA Discussion Paper No. 6910). https://repec.iza.org/dp6910.pdf
  12. Ekici, O. (2022). The nexus between income inequality and tax composition: A cross-country perspective. Ege Academic Review, 22(4), 473-486. https://doi.org/10.21121/eab.1063549
  13. Eser, L. Y., & Genc, M. C. (2020). Gelir ve servet üzerinden alınan vergilerin gelir dağılımı üzerindeki etkisi: OECD ülkeleri örneği. Maliye Dergisi, 178, 224-239.
  14. Figari, F., & Paulus, A. (2012). The impact of indirect taxes and imputed rent on inequality: a comparison with cash transfers and direct taxes in five EU countries (GINI Discussion Paper No. 28). Amsterdam: AIAS. https://ideas.repec.org/p/aia/ginidp/28.html
  15. Günel, T. (2019). Türkiye’de dolaylı ve dolaysız vergilerin gelir dağılımına etkisi: Ekonometrik bir uygulama. Journal of Yasar University, 14(55), 277-287. https://doi.org/10.19168/jyasar.544584
  16. Hümbelin, O., & Farys, R. (2018). Income redistribution through taxation – how deductions undermine the effect of taxes. Journal of Income Distribution, 26(1), 1-35. https://doi.org/10.25071/1874-6322.40330
  17. Karabulut, Ş. (2020). Impact of indirect taxes on income distribution. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(1), 92-100. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.618155
  18. Karademir, C., & Ceylan, R. (2022). Norveç ekonomisi için geriye doğru bükülen Phillips eğrisinin NARDL tekniği ile incelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 17(66), 574-591. https://doi.org/10.19168/jyasar.1053484
  19. Karagöz, K. (2024). Effect of income tax on income distribution in Türkiye: Evidence from dynamic ARDL simulations. Maliye Araştırmaları Dergisi, 10(2), 67-86. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4267314
  20. Karakoç, Y. (2013). Anayasal vergilendirme ilkeleri üzerine bir değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15, 1259-1308. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/756563
  21. Karakotsios, A., Katrakilidis, C., Dimitriadis, D., & Christoforidis, T. (2020), Examining the relation-ship between income inequality, taxation and economic freedom: A panel cointegration approach. Economics and Business Letters, 9(3), 206-215. https://doi.org/10.17811/ebl.9.3.2020.206-215
  22. Koc, O. E., Sarac, T. B., Koc, N., & Cicek, U. (2024). The effects of taxes on income distribution justice. International Journal of Economics and Financial Issues, 14(6), 339–351. https://doi.org/10.32479/ijefi.17362
  23. Kozuharov, S., Pektovski, V., & Ristovska, N. (2015). The impact of taxes measured by gini index in Macedonia. UTMS Journal of Economics, 6(1), 41–52. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/146291/1/832084190.pdf
  24. Köstekçi, A., & Sandalcı, U. (2019). Vergi yapısı ve gelir dağılımı ilişkisi: OECD ülkeleri üzerine ampirik bir analiz. In B. Aytekin (Ed.), Piyasalar ve iktisadi sorunların kesişimi: Ampirik yaklaşım örnekleri (pp. 305-340). Ankara: IKSAD Publishig House, 305-340. https://www.researchgate.net/publication/338331538_VERGI_YAPISI_VE_GELIR_DAGILIMI_ILISKISI_OECD_ULKELERI_UZERINE_AMPIRIK_BIR_ANALIZ_2000-2017
  25. Küçüksoy, N., & Akkoç, U. (2020), Türkiye ile Çin ikili ticaretinde J eğrisi: NARDL yaklaşımı. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(2), 190-209. https://doi.org/10.30784/epfad.732614
  26. Martinez-Vazquez, V., Vulovic, B., & Dodson, M. (2012). The impact of tax and expenditure policies on income distribution: Evidence from a large panel of countries. Hacienda Pública Española, 200, 95-130. https://scholarworks.gsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1036&context=econ_facpub
  27. Mieszkowski, P. (1969). Tax incidence theory: The effects of taxes on the distribution of income. Journal of Economic Literature, 7(4), 1103-1124. https://www.jstor.org/stable/2720302 Musgrave, R. A. (1959). The theory of public finance. McGraw-Hill.
  28. Okner, B. A. (1975). Individual taxes and the distribution of income. In J. D. Smith (Ed.), The personal distribution of income and wealth (pp. 45-74). National Bureau of Economic Research, New York. https://www.nber.org/system/files/chapters/c3751/c3751.pdf
  29. Our World in Data (2024). Data. Retrieved on May 15, 2024 from https://ourworldindata.org/
  30. Özden, B., Balseven, H., & Çelebi, F. (2023). Dolaylı Vergilerin Gelir Dağılımına Etkisi: Türkiye Üzerine Ampirik Bir Analiz. Maliye Çalışmaları Dergisi, 70, 84-104. https://doi.org/10.26650/mcd2023-1350457
  31. Palma, J. G. (2006). Globalizing Inequality: ‘Centrifugal’ and ‘Centripetal’ Forces at Work. UN DESA Working Paper 35, New York: UN DESA. https://www.un.org/esa/desa/papers/2006/wp35_2006.pdf
  32. Palma, J. G. (2011). Homogeneous middles vs. heteroge¬neous tails, and the end of the “inverted-U”: The share of the rich is what it’s all about. Develop¬ment and Change, 42(1), 87–153. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1467-7660.2011.01694.x
  33. Palma, J. G. (2013): Has the income share of the middle and upper-middle been stable over time, or is its current homogeneity across the world the outcome of a process of convergence? the ‘palma ratio’ revisited. Cambridge Working Papers in Economics, 1437, Cambridge: University of Cambridge. https://www.networkideas.org/wp content/uploads/2016/08/Income_Share.pdf
  34. Palma, J. G. (2014). Has the income share of the middle and upper-middle been stable around the “50/50 rule”, or has it converged towards that level? The “palma ratio” revisited. Development and Change, 45(6), 1416–48. https://doi.org/10.1111/dech.12133
  35. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. https://www.jstor.org/stable/2678547
  36. Sameti, M., & Rafie, L. (2010). Interaction of income distribution, taxes and economic growth (The case of Iran and some selected East Asian countries). Iranian Economic Review, 14(25), 67-81. https://ier.ut.ac.ir/article_32691_781295f582dd0b8a0ae62052e65827da.pdf
  37. Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In Sickles, R. and Horrace, W. (eds.), Festschrift in Honor of Peter Schmidt. New York: Springer, 281-314, https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_9
  38. Slemrod, J. (2007). Cheating ourselves: The economics of tax evasion. Journal of Economic Perspectives, 21(1), 25–48. https://doi.org/10.1257/jep.21.1.25
  39. Şeker, K., & Akpolat, A. G. (2022). Doğrudan yabancı yatırımlar, ihracat ve ithalat ilişkisi: Türkiye için NARDL yaklaşımı ile örnek bir uygulama. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(3), 268-299. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1097423
  40. Şen, H., & Sağbaş, İ. (2020). Vergi teorisi ve politikası. Barış Arıkan Yayınları.
  41. Tabar, Ç. (2023). Vergilerin gelir dağılımı üzerindeki etkisi: OECD ülkeleri üzerine panel veri analizi. International Journal of Public Finance, 8(1), 67-84. https://doi.org/10.30927/ijpf.1145774
  42. Turhan, S. (1998). Vergi teorisi ve politikası. Filiz Kitabevi.
  43. Türk, İ. (2011). Maliye politikası. Turhan Kitabevi.
  44. Türkyılmaz, B., & Kahraman, S. (2022). The impact of tax policy on income distribution in Turkey: 1980-2018. Ekonomik Yaklaşım, 33(124), 295–316. https://doi.org/10.5455/ey.23001
  45. Utkulu, U., & Ekinci, R. (2016). Uluslararası petrol ve gıda fiyatlarından iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için NARDL modeli bulguları. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 53(617), 9–22. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/787933
  46. Yılmaz, B. E., & Batı, M. (2023). Kamu maliyesi. Seçkin Yayınları.