KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 2

Turizmin Etkisinde Gelişen Kıyı Bölgelerimizde Peyzaj Metrikleri ve Kent Fiziksel Değişkenleri Arasındaki İlişki: Erdemli İlçesi

The Relationship Between Landscape Metrics and Urban Physical Variables in Coastal Regions Developing Under the Tourism Effect: Erdemli District

Esin Karamanlı(Çukurova Üniversitesi)0000-0003-0324-1486
Hakan Alphan(ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1139-4087
Sayfa
816–834
Yayın Tarihi
2026-07-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar değişkenlerin anlamlı bir yapıda değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini de ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Otoritelerin ekonomik kaynak yaratma çabaları 1980’li yıllardan bu yana kıyı bölgelerinde ikinci konutların hızla çoğalmasına neden olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, benzer bir yapılaşma sürecini tecrübe eden Mersin ili Erdemli ilçesi kıyı bölgelerinin 1989, 1995, 2001, 2007 ve 2019 yıllarına ait arazi kullanım değişiminin peyzajın yüzdesi (PLAND), kıyı yoğunluğu (ED), en geniş yama indeksi (LPI), şekil indeksi (SHAPE), fraktal boyut indeksi (FRAC), çevre alan oran dağılımı (PARA) ve yama yoğunluğu (PD) metrikleri ile izlenmesine dayanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar değişkenlerin anlamlı bir yapıda değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini de ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2001 Verileri
⚙️Değişkenler:kıyı bölgeleri · peyzaj metrikleri · açımlayıcı faktör analizi

Özet

Otoritelerin ekonomik kaynak yaratma çabaları 1980’li yıllardan bu yana kıyı bölgelerinde ikinci konutların hızla çoğalmasına neden olmuştur. Bu çalışma, benzer bir yapılaşma sürecini tecrübe eden Mersin ili Erdemli ilçesi kıyı bölgelerinin 1989, 1995, 2001, 2007 ve 2019 yıllarına ait arazi kullanım değişiminin peyzajın yüzdesi (PLAND), kıyı yoğunluğu (ED), en geniş yama indeksi (LPI), şekil indeksi (SHAPE), fraktal boyut indeksi (FRAC), çevre alan oran dağılımı (PARA) ve yama yoğunluğu (PD) metrikleri ile izlenmesine dayanmaktadır. Elde edilen sonuçların kentin fiziksel değişkenleri ile (kentleşme ağırlık noktalarının en yakın yerleşim birim merkezlerine olan uzaklıkları, en yakın anayol hattına uzaklıkları ve kıyı çizgisine olan en yakın uzaklıkları) ilişkisinin ne kadar anlamlı olduğu Açımlayıcı Faktör Analizi ile sorgulanmıştır. Sonuçlar değişkenlerin anlamlı bir yapıda değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini de ortaya koymuştur. Analiz sonuçlarına göre PLAND, LPI ve ED metrikleri toplam varyansın %41,71’ini, yerleşim birim merkezlerine olan uzaklıklar %26,08’sını, PARA metriği %13,86’sını ve anayol hattına en yakın uzaklık %7,46’sını açıklamıştır.

Abstract

The efforts of authorities to create economic resource have led to a rapid increase in second homes in coastal regions since the 1980s. This study is based on the monitoring of land-use changes in the coastal regions of Erdemli district in Mersin, which has experienced a similar urbanization process, using percentage of landscape (PLAND), edge density (ED), largest patch index (LPI), shape index (SHAPE), fractal dimension (FRAC), perimeter area ratio (PARA), and patch density (PD) metrics for the years 1989, 1995, 2001, 2007, and 2019. The meaningfulness of the relationship between the obtained results and the physical variables of the city (the distances of the built-up areas‘centroid of the grid units to the nearest settlement, the nearest distances to the main road line, and the nearest distances to the coastline) was analysed with an Exploratory Factor Analysis. The results also revealed whether the variables can be evaluated meaningfully. According to the analysis results, PLAND, LPI, and ED metrics explained 41.71%, the nearest distances to settlement 26.08%, PARA 13.86%, and the nearest distances to main road 7.46% of the total variance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karamanlı, E., Alphan, H. (2026). Turizmin Etkisinde Gelişen Kıyı Bölgelerimizde Peyzaj Metrikleri ve Kent Fiziksel Değişkenleri Arasındaki İlişki: Erdemli İlçesi. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, Cilt: 9 Sayı: 2, 816–834. https://doi.org/10.53353/atrss.1690853

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (54)

  1. Alphan, H. (2021). Multi-temporal analysis of urbanisation patterns as coastal development indicators: Eastern Mediterranean coast of Turkey. Ecological Indicators, 121, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106994
  2. Alphan, H., Karamanlı, E., Derse, M. A. & Uslu, C. (2022). Analyzing pattern features of urban/rural residential land use change: The case of the southern coast of Turkey. Land Use Policy, 122, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2022.106348
  3. Arunachalam, S., Maharani, K., Chidambaram, S., Prasanna, M. V., Manivel, M. & Thivya, C. (2011). A study on the land use pattern along the coastal region of Nagapattinam, Tamil Nadu. International Journal of Geomatics and Geosciences, 1, 700-720. Retrived August 22, 2024 from https://api.semanticscholar.org/CorpusID:110924383
  4. Atik, A. S. (2011) Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetimi ve Türkiye’deki Bazı Uygulamaların Değerlendirilmesi. Retrived February 14, 2025, from https://www.scribd.com/document/799197669/Butunle%C5%9Fik-k%C4%B1y%C4%B1-alan%C4%B1-yonetimi-ve-Turkiye-deki-baz%C4%B1 uygulamalar%C4%B1n-de%C4%9Ferlendirilmesi
  5. Barışık, M. (2019). Turizmde ikinci konutlar ve Balıkesir’de bir uygulama [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi].
  6. Benliay, A. & Yıldırım, E., (2013). Peyzaj planlama çalışmalarında metriklerin kullanımı. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 6(1), 7-11. Retrived August 15, 2024 from https://www.derleme.gen.tr/index.php/derleme/article/view/189
  7. Cain, D.H., Riitters, K. & Orvis, K. (1997). A multi-scale analysis of landscape statistics, Landscape Ecology 12: 199-212. https://doi.org/10.1023/A:1007938619068
  8. Chefaoui, R. M. (2014). Landscape metrics as indicators of coastal morphology: A multi-scale approach. Ecological Indicators, 45, 139-147. http://dx.doi.org/10.1016/j.ecolind.2014.04.004
  9. Corry, R. C. & Nassauer, J. I., (2005). Limitations of using landscape pattern indices to evaluate the ecological consequences of alternative plans and desing. Landscape and Urban Planning, 72 (4), 265-280. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2004.04.003
  10. Coşkun, B., Pank, Ç. & Şen, E. (2019) Metropolitan kent yönetimine geçiş: Türkiye ve İtalya Örnekleri. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2, 301-314. https://doi.org/10.33712/mana.606152
  11. Çelik, N., (2013). Erdemli kıyısındaki yapılaşmanın peyzaj paterni üzerindeki etkileri. [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi].
  12. Emecen, Y. (2015). Peyzaj metrikleri kullanılarak Sarıyer bölgesi örnek alanındaki peyzaj değişimlerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi].
  13. Emekli, G. (2014). İkinci Konut Kavramı Açısından Turizm Coğrafyasının Önemi ve Türkiye’de İkinci Konutların Gelişimi. Ege Coğrafya Dergisi, 23(1), 25-42. Retrived August 21, 2024 from https://izlik.org/JA46SB93CL
  14. Erdemli Belediyesi (2024). Kent Rehberi- Coğrafyası. Retrived March 01, 2025, from https://www.erdemli.bel.tr/icerik/cografyasi
  15. Erdemli Kaymakamlığı (2025). Nüfus ve Coğrafya. Retrived March 01, 2025, from http://www.erdemli.gov.tr/nufus-ve-cografya
  16. Görmüş, S., Cengiz, S. & Yılmaz, B. (2018). Peyzaj metrikleri kullanarak peyzaj dinamiklerinin analizi: Malatya kenti. Retrived January 21, 2025, from https://tucaum.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/280/2018/12/30.Y%C4%B1l.TamMetin89Sevgi-G%C3%B6rm%C3%BC%C5%9F-Serhat-Cengiz1-B%C3%BClent-Y%C4%B1lmaz1.pdf
  17. Gu, D., Zhang, Y., Fu, J. & Zhang, X. (2007). The landscape pattern characteristics of coastal wetlands in Jiaozhou Bay under the impact of human activities. Environmental Monitoring and Assessment, 124, 361-370. https://doi.org/10.1007/s10661-006-9232-7
  18. Gülçin, D. (2020). Yeşil Alanların Ekolojik Bağlantılığının Mekânsal Zamansal Değerlendirilmesi: Manisa Örneği. Anadolu Çev. ve Hay. Dergisi, 5, 585-596. https://doi.org/10.35229/jaes.794559
  19. Gündüz, E. (2003) Tatil amaçlı ikinci konutların fiziksel ve sosyal yapıya etkileri: Mahmutlar örneği [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi].
  20. Hepcan, Ç. C. (2013). Quantifying landscape pattern and connectivity in a Mediterranean coastal settlement: the case of the Urla district, Turkey. 185, 143-155. https://doi.org/10.1007/s10661-012-2539-7
  21. Huang, J., Lin, J. & Tu, Z. (2010). Detecting spatiotemporal change of land use and landscape pattern in a coastal gulf region, southeast of China. Environment, Development and Sustainability, 12, 35-48. https://doi.org/10.1007/s10668-008-9178-8
  22. İnşaat Mühendisleri Odası. (2002). Kıyı bölgesi yönetimi ve sorunları. Retrived March 01, 2024, from https://www.imo.org.tr/TR,83262/420-421-422.html
  23. Kayra, T. & Alphan, H. (2024). Doğu Akdeniz delta sistemlerindeki sulak alanlarda peyzaj deseni değişimleri: Göksu Deltası ve Yumurtalık Lagünü milli parkı örnekleri. Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 7, 35-52. https://doi.org/10.51552/peyad. 1469424
  24. Kesgin, B. & Nurlu, E. (2009). Land cover changes on the coastal zone of Candarli Bay, Turkey using remotely sensed data. Environmental Monitoring and Assessment, 157, 89-96. https://doi.org/10.1007/s10661-008-0517-x
  25. Kılıçarslan, Ç. (2009). İkinci konutların deniz kıyılarına etkisi. Turkish Journal of Forestry, 7(1), 147-156. Retrived April 24, 2024 from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjf/article/224169
  26. Kısa, P. (1998). İkincil Konut Mimarlığında Cephe, Kütle ve Dış Mekân Oluşumu: Bodrum-Antalya Arası Kıyı Yerleşmeleri [Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi].
  27. Kozak, M. & Duman, T. (2011). İkinci konutların turizm sektörüne kazandırılması: Muğla ili Datça ilçesi örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 12(2), 226-242. Retrived December 12, 2024 from https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2151979
  28. Li, J., Pu, R., Gong, H., Luo, X., Ye, M. & Feng, B. (2017). Evolution characteristics of landscape ecological risk patterns in coastal zones in Zhejiang Province, China. Sustainability, 9, 1-18. https://doi.org/10.3390/su9040584
  29. Li, X., He, H. S., Bu, R., Wen, Q., Chang, Y., Hu, Y. & Li, Y., (2005). The adequacy of different landscape metrics for various landscape patterns. Pattern Recognition, 38, 2626-2638. https://doi.org/10.1016/j.patcog.2005.05.009
  30. Okuyucu, A. & Somuncu, M., (2015). Yalova-Çınarcık’taki İkinci Konutların Ekonomik Etkilerinin Değerlendirilmesi, Coğrafi Bilimler Dergisi, 13, 139-159. https://doi.org/10.1501/Cogbil_0000000168
  31. Olaniyi, A. O., Abdullah, A. M., Ramli, M. F., Alias, M. S. (2012). Assessment of drivers of coastal land use change in Malaysia. Ocean & Coastal Management, 67, 113-123. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2012.05.029
  32. Özsoy, T. (2015). Türkiye’de ikincil konutların turizmin pazarlamasında kullanımı, Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(10), 1-18. Retrived January 23, 2025 from https://www.kafkas.edu.tr/dosyalar/iibfdergi/file/10/1.pdf
  33. Özyurt, G. (2012). Yapı denetimi hakkında kanun ve bazı kanunlarda değişiklik taslağı ‘Kıyı Kanunu’nu nasıl etkiliyor?. Retrived February 22, 2025, from https://www.imo.org.tr/Eklenti/531,yapi-denetimi-hakkinda-kanun-ve-bazi-kanunlarda-degisiklik-taslagi-kiyi-kanununu-nasil-etkiliyorpdf.pdf?0
  34. Reis, J. P., Silva, E. A. & Pinho, P., (2015). Spatial metrics to study urban patterns in growing and shrinking cities. Urban Ecology, 37, 246-271. https://doi.org/10.1080/02723638.2015.1096118
  35. Riitters, K.H., O'Neill R.V., Hunsaker, C.T., Wickham, J.D., Yankee, D.H., Timmins, S.P., Jones, K.B. & Jackson, B.L., (1995) A factor analysis of landscape pattern and structure metrics. Landscape Ecology 10, 23-39. https://doi.org/10.1007/BF00158551
  36. Rudolf, S. C. & Grădinaru, S. R. (2019). The quality and implemention of local plans: An integrated evaluation. Environment and Planning B., 46(5), 880-896. https://doi.org/10.1177/2399808317737070
  37. Simensen, T., Halvorsena, R. & Erikstad, L. (2018). Methods for landscape characterisation and mapping: A systematic review. Land Use Policy, 75, 557-569. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.04.022
  38. Shao, S., Yu, M., Huang, Y., Wang Y., Tian, J. & Ren, C. (2022). Towards a core set of landscape metrics of urban land use in Wuhan, China. International Journal of Geo-Information, 11(5), 281-294. https://doi.org/10.3390/ijgi11050281
  39. Soto, M. T. R. & Clavé, S. A., (2017). Second homes and urban landscape patterns in Mediterranean coastal tourism destinations. Land Use Policy, 68, 117–132. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2017.07.018
  40. Söylemez, E., Çakır, Ö., Gökalp, T. & Nal, S. (2018) Türkiye’de bütünleşik kıyı alanları yönetimi ve planlaması yaklaşımında yaşanan değişim süreci ve sonuçları açısından bir değerlendirme. Retrived January 03, 2024, from https://www.academia.edu/40185312/
  41. Tağıl, Ş. (2014). Spatiotemporal change of land cover and landscape pattern in the north coastal region of Edremit Gulf. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(31), 1-16. Tang, J., Li, Y., Cui, S., Xu, L., Ding, S. & Nie, W., (2020). Linking land-use change, landscape patterns, and ecosystem services in a coastal watershed of southeastern China. Global Ecology and Conservation, 23, 1-17. https://doi.org/10.1016/j.gecco.2020.e01177
  42. Tatlıdil, H. (1992). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel analiz. (s. 56-57). Engin Yayınları.
  43. Tomaselli, V., Tenerelli, P. & Sciandrello, S. (2012). Mapping and quantifying habitat fragmentation in small coastal areas: a case study of three protected wetlands in Apulia (Italy). Environ Monit Assess 184, 693-713. https://doi.org/10.1007/s10661-011-1995-9
  44. Turner, M. G. & Gardner, R. H. (2015). Landscape ecology in theory and practice (s. 72). New York, NY: Springer. NY.https://doi.org/10.1007/978-1-4939-2794-4
  45. Türkiye Turizm Ansiklopedisi, (2020a). 1978 Kalkınma planında turizm, Retrived January 15, 2025, from https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/1978-kalkinma-planinda-turizm
  46. Türkiye Turizm Ansiklopedisi, (2020b). Dördüncü beş yıllık kalkınma planında turizm. Retrived January 15, 2025, from https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/dorduncu-bes-yillik-kalkinma-planinda-turizm
  47. Ünlü, T., (2013). Mersin’in Mekansal Biçimlenme Süreci ve Planlama Deneyimleri, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 22(3), 425-436. Retrived June 22, 2024, from https://izlik.org/JA62RT83NS
  48. Üzümcü, T. P. & Özmen, A. (2018). İkincil konutların turizme kazandırılması: Sapanca örneği. Uluslarası Turizm, İşletme, Ekonomi Dergisi, 2(2), 149-164. Vaz, E., (2014). Managing urban coastal areas through landscape metrics: An assessment of Mumbai's mangrove system. Ocean & Coastal Management, 98, 27-37. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2014.05.020
  49. Woodruff, S., Bae, J., Sohn, W., Newman, G., Tran, T., Lee, J., Wilkins, C., Zandt, S. V. & Ndubisi, F. (2022). Planning, development pressure, and change in green infrastructure quantity and configuration in coastal Texas. Land Use Policy, 114, 105893. ISSN: 0264-8377. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2021.105893.
  50. Yang, X. & Liu, Z. (2005). Quantifying landscape pattern and its change in an estuarine watershed using satellite imagery and landscape metrics, International Journal of Remote Sensing, 26, 5297-5323. http://dx.doi.org/10.1080/01431160500219273
  51. Yazgan, A. (2018) Change and Development of the Second House in Istanbul Coastal Areas. MEGARON, 13, 422-430. Retrived January 21, 2025, from 10.5505/megaron.2018.57338
  52. Yi, L., Chen, J., Jin, Z., Quan, Y., Han, P., Guan, S. & Jiang, X. (2018). Impacts of human activities on coastal ecological environment during the rapid urbanization process in Shenzhen, China. Ocean and Coastal Management 154, 121-132. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2018.01.005
  53. Tağıl, Ş. (2014). Spatiotemporal change of land cover and landscape pattern in the north coastal region of Edremit Gulf. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(31), 1-16.
  54. Üzümcü, T. P. & Özmen, A. (2018). İkincil konutların turizme kazandırılması: Sapanca örneği. Uluslarası Turizm, İşletme, Ekonomi Dergisi, 2(2), 149-164.