KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Fiscaoeconomia / 2026 / Volume: 10 Issue: 3

Tüketici Tercihleri Çerçevesinde Elektrikli Otomobillerin Seçimi: Türkiye Pazarı Üzerine SWARA-CODAS Uygulaması

Selection of Electric Vehicles within the Framework of Consumer Preferences: A SWARA-CODAS Application on the Turkish Market

Murat Kurnuç(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8489-8756
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-10-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen sonuçlar, değerlendirme sürecinde en belirleyici unsurun menzil olduğunu; bunu satın alma maliyeti, güç tüketimi ve batarya garanti süresinin izlediğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Elektrikli otomobil pazarının son yıllarda hızla büyümesi, bu araçların değerlendirilmesinde hangi kriterlerin ne ölçüde belirleyici olduğunun ve pazardaki seçeneklerin bu kriterler bakımından nasıl konumlandığının pazarlama perspektifinden anlaşılmasını önemli kılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu doğrultuda gerçekleştirilen araştırma, elektrikli otomobil değerlendirme sürecinde öne çıkan kriterlerin göreli ağırlıklarını ortaya koymayı ve Türkiye pazarında rekabet eden modelleri bu kriterler çerçevesinde karşılaştırmalı biçimde sıralamayı amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen sonuçlar, değerlendirme sürecinde en belirleyici unsurun menzil olduğunu; bunu satın alma maliyeti, güç tüketimi ve batarya garanti süresinin izlediğini göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Electric Vehicle · Consumer Behavior · Consumer Preference

Özet

Elektrikli otomobil pazarının son yıllarda hızla büyümesi, bu araçların değerlendirilmesinde hangi kriterlerin ne ölçüde belirleyici olduğunun ve pazardaki seçeneklerin bu kriterler bakımından nasıl konumlandığının pazarlama perspektifinden anlaşılmasını önemli kılmaktadır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen araştırma, elektrikli otomobil değerlendirme sürecinde öne çıkan kriterlerin göreli ağırlıklarını ortaya koymayı ve Türkiye pazarında rekabet eden modelleri bu kriterler çerçevesinde karşılaştırmalı biçimde sıralamayı amaçlamaktadır. Kriterlerin belirlenmesinde ekonomik, teknik ve kullanım temelli boyutlar dikkate alınmıştır. Analiz sürecinde iki aşamalı bir yaklaşım benimsenmiş olup kriter ağırlıkları SWARA tekniğiyle hesaplanmış, alternatif modellerin performans sıralaması ise CODAS tekniğiyle yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, değerlendirme sürecinde en belirleyici unsurun menzil olduğunu; bunu satın alma maliyeti, güç tüketimi ve batarya garanti süresinin izlediğini göstermektedir. Alternatiflerin sıralamasında pazar payı en yüksek modeller yerine, teknik üstünlük ve kapsamlı garanti avantajı sunan markaların ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırma, pazarlama literatürüne katkı sunmakla birlikte, üreticiler ve distribütör firmalar için çeşitli çıkarımlarda ve önerilerde bulunmaktadır.

Abstract

The rapid growth of the electric vehicle market in recent years has made it essential, from a marketing perspective, to understand which criteria are decisive in evaluating these vehicles and how the available options are positioned with respect to these criteria. Accordingly, this study aims to reveal the relative weights of the prominent criteria in the electric vehicle evaluation process and to comparatively rank the competing models in the Turkish market within the framework of these criteria. In determining the criteria, economic, technical, and usage-based dimensions were taken into consideration. A two-stage approach was adopted in the analysis process; the criteria weights were calculated using the SWARA technique, while the performance ranking of the alternative models was conducted using the CODAS technique. The findings indicate that the most decisive factor in the evaluation process is driving range, followed by purchase cost, power consumption, and battery warranty period. In the ranking of alternatives, it was observed that brands offering technical superiority and comprehensive warranty advantages came to the forefront rather than the models with the highest market share. In addition to contributing to the marketing literature, the study offers various insights and recommendations for manufacturers and distributors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kurnuç, M. (2026). Tüketici Tercihleri Çerçevesinde Elektrikli Otomobillerin Seçimi: Türkiye Pazarı Üzerine SWARA-CODAS Uygulaması. Fiscaoeconomia, Volume: 10 Issue: 3. https://doi.org/10.25295/fsecon.1945543

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (54)

  1. Abdulvahitoğlu, A., Abdulvahitoğlu, A., & Kılıç, M. (2022). Elektrikli araç bataryalarının bütünleşik Swara-Topsis metodu ile değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 37(4), 1061–1076. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1230942
  2. Aktepe, H. S., Karabulut, T., & Gömrükçü, A. (2025). Erzincan ilinde coğrafi işaretli ‘Erzincan Bakır İmalat ve El İşlemeciliği Sanatı’ işletmelerinde demlik seçimi: Swara ve Codas yöntemleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(4), 1684–1700. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1644385
  3. Alaca, D., & Ulutaş, A. (2022). Bütünleşik çok kriterli karar verme modeli ile lojistik firmalarının performanslarının ölçümü. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 1027–1045. https://doi.org/10.36362/gumus.1085892
  4. Aydın, Ü., Ural, M., & Demireli, E. (2024). Comparative performance measurement in the full electric vehicle market. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 11(2), 612–632. https://doi.org/10.30798/makuiibf.1407992
  5. Aykut, O. H. (2026). Smartphone selection by consumer using SWARA and CODAS technique. Fiscaoeconomia, 10(2), 1–17. https://doi.org/10.25295/fsecon.1789496
  6. Aytekin, A., Küçük, H. Ö., Aytekin, M., Simic, V., & Pamucar, D. (2025). Evaluation of international market entry strategies for mineral oil companies using a neutrosophic SWARA-CRADIS methodology. Applied Soft Computing, 174, Article 112976. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2025.112976
  7. Baki, R. (2022). Application of ROC and CODAS techniques for cloud service provider selection. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 21(1), 217–230. https://doi.org/10.21547/jss.933287
  8. Baydaş, M., Özçil, A., Stević, Ž., & Wang, Z. (2026). A hybrid IVN-CODAS model for ranking electric hatchback cars: Application with extensive weight sensitivity analysis. Ž. Stević, O. Prentkovskis, M. Kostadinović, & A. Danilevičius (Eds.), New horizons of transport and communications 2025 (503–515). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-032-14078-4_44
  9. Chen, T., & Liu, G. (2025). Global perspectives on environmental policy innovations: Driving green tourism and consumer behavior in circular economy. Journal of Environmental Management, 374, Article 124138. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2025.124138
  10. Coşkun, İ. T. (2022). Çok kriterli karar verme teknikleri ile elektrikli otomobil seçimi: SD-MULTIMOORA yaklaşımı. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(1), 68–82. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.01.1735
  11. Efendioğlu, İ. H. (2024). Elektrikli araç satın alma niyetini etkileyen faktörler. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 106–122. https://doi.org/10.17336/igusbd.1124491
  12. Elmas, B., & Özkan, T. (2021). Ulaştırma ve depolama sektörü işletmelerinin finansal performanslarının SWARA-OCRA modeli ile değerlendirilmesi. İşletme Akademisi Dergisi, 2(3), 240–253. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.851
  13. Gao, K., Liu, T., Yue, D., Simic, V., Rong, Y., & Garg, H. (2023). An integrated spherical fuzzy multi-criterion group decision-making approach and its application in digital marketing technology assessment. International Journal of Computational Intelligence Systems, 16(1), Article 125. https://doi.org/10.1007/s44196-023-00298-3
  14. Ghoushchi, S. J., Garg, H., Bonab, S. R., & Rahimi, A. (2023). An integrated SWARA-CODAS decision-making algorithm with spherical fuzzy information for clean energy barriers evaluation. Expert Systems with Applications, 223, Article 119884. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.119884
  15. Golui, S., Mahapatra, B. S., & Mahapatra, G. S. (2024). A new correlation-based measure on Fermatean fuzzy applied on multi-criteria decision making for electric vehicle selection. Expert Systems with Applications, 237, Article 121605. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.121605
  16. Guo, M., Liao, X., Liu, J., & Zhang, Q. (2020). Consumer preference analysis: A data-driven multiple criteria approach integrating online information. Omega, 96, Article 102074. https://doi.org/10.1016/j.omega.2019.05.010
  17. Güler, A., & Polatgil, M. (2024). Investigation of the effect of expert’s opinions on multi-criteria decision making techniques in electric vehicle selection. European Transport, 99, Article 3. https://doi.org/10.48295/ET.2024.99.3
  18. Hasan, F., Kirmani, M. D., Zaidi, N., & Rehman, A. (2024). Environmental concern and price value in electric vehicle adoption: Examining intentions of Indian consumers. Journal of Sustainable Marketing, 5(2), 196–216. https://doi.org/10.51300/JSM-2024-131
  19. Hu, X., Zhou, R., Wang, S., Gao, L., & Zhu, Z. (2023). Consumers' value perception and intention to purchase electric vehicles: A benefit-risk analysis. Research in Transportation Business & Management, 49, Article 101004. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2023.101004
  20. International Energy Agency. (2023). Global EV outlook 2023: Catching up with climate ambitions. https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023
  21. Ismail, A., Dora, Y. M., & Hidajat, T. (2024). Consumer decision making model process but as independent factors: And its influence on purchasing behavior [Preprint]. Preprints.org. https://doi.org/10.20944/preprints202402.1188.v1
  22. Ivanova, D., Barrett, J., Wiedenhofer, D., Macura, B., Callaghan, M., & Creutzig, F. (2020). Quantifying the potential for climate change mitigation of consumption options. Environmental Research Letters, 15(9), Article 093001. https://doi.org/10.1088/1748-9326/ab8589
  23. Kannan, P. K., & Li, H. (2017). Digital marketing: A framework, review and research agenda. International Journal of Research in Marketing, 34(1), 22–45. https://doi.org/10.1016/j.ijresmar.2016.11.006
  24. Karamehmet, B., & Morgül, E. (2018). Tüketicilerin elektrikli araç tercihleri: Literatür taraması ve Türkiye’de tanıtımına yönelik öneriler. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 40, 246–260. https://doi.org/10.17498/kdeniz.425914
  25. Keleş, M. K., & Alaca, D. (2023). Dijital pazarlama teknolojilerinin PIV ve CODAS yöntemleri ile analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 7(1), 84–101. https://doi.org/10.31200/makuubd.1254624
  26. Keršulienė, V., Zavadskas, E. K., & Turskis, Z. (2010). Selection of rational dispute resolution method by applying new step-wise weight assessment ratio analysis (SWARA). Journal of Business Economics and Management, 11(2), 243–258. https://doi.org/10.3846/jbem.2010.12
  27. Keshavarz Ghorabaee, M., Zavadskas, E. K., Turskis, Z., & Antucheviciene, J. (2016). A new combinative distance-based assessment (CODAS) method for multi-criteria decision-making. Economic Computation and Economic Cybernetics Studies and Research, 50(3), 25–44.
  28. Kırmızıgül, İ. E., & Baykal, B. (2023). Elektrikli araç tercihinde tüketici motivasyonu. Sosyal Bilimler Metinleri, 2023(2), 223–241. https://doi.org/10.56337/sbm.1352994
  29. Kocagöz, E., & İğde, Ç. S. (2022). Elektrikli araç satın alma niyetini hangi faktörler etkiler? Bir tüketici araştırması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19("21. Uluslararası İşletmecilik Kongresi" Özel Sayısı), 104–120. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1133892
  30. Koç Ustali, N., Merdivenci, F., & Aydın, S. Z. (2024). Evaluation of factors affecting price in second hand ship market: Turkey application with the SWARA method. Maritime Policy & Management, 51(6), 981–994. https://doi.org/10.1080/03088839.2024.2306943
  31. Kottala, S. Y., Chanagala, S., Balaji, C., Reddy, V. N., & Babu, G. N. P. V. (2025). Exploring electric vehicle consumer behavior: Impact of digital innovation, environmental concern, perceived value, and social influence on purchase intentions. Frontiers in Sustainable Cities, 7, Article 1655074. https://doi.org/10.3389/frsc.2025.1655074
  32. Liao, F., Molin, E., & van Wee, B. (2017). Consumer preferences for electric vehicles: A literature review. Transport Reviews, 37(3), 252–275. https://doi.org/10.1080/01441647.2016.1230794
  33. Liu, J., Liao, X., Huang, W., & Liao, X. (2019). Market segmentation: A multiple criteria approach combining preference analysis and segmentation decision. Omega, 83, 1–13. https://doi.org/10.1016/j.omega.2018.01.008
  34. Liu, M., Xiang, Z., & Yang, W. (2025). The impact of perceived value of regional products on consumers' multi-dimensional decision-making behavior. Business and Economic Research, 15(4), 156–174. https://doi.org/10.5296/ber.v15i4.23219
  35. Ma, Z., Guo, G., & Jing, L. (2024). Consumer behavior research in the 21st century: Clusters, themes, and future research agenda. International Journal of Consumer Studies, 48(1), Article e12980. https://doi.org/10.1111/ijcs.12980
  36. Mandys, F. (2021). Electric vehicles and consumer choices. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 142, Article 110874. https://doi.org/10.1016/j.rser.2021.110874
  37. Mohd Noor, N. A., Muhammad, A., Isa, F. M., Shamsudin, M. F., & Abaidah, T. N. A. T. (2025). The electric vehicle (EV) revolution: How consumption values, consumer attitudes, and infrastructure readiness influence the intention to purchase electric vehicles in Malaysia. World Electric Vehicle Journal, 16(10), Article 556. https://doi.org/10.3390/wevj16100556
  38. Nebati, E. E. (2024). Sürdürülebilir tedarikçi seçimi: Küresel bulanık AHP tabanlı CODAS yaklaşımı. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 19(1), 54–67. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1432809
  39. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği. (2026, 6 Ocak). Otomobil ve hafif ticari araç pazarı (Ocak-Aralık 2025). https://www.odmd.org.tr/folders/2837/categorial1docs/6015/ODMD%20Bas%c4%b1n%20Bulteni%206%20Ocak%202026.pdf
  40. Rezvani, Z., Jansson, J., & Bodin, J. (2015). Advances in consumer electric vehicle adoption research: A review and research agenda. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 34, 122–136. https://doi.org/10.1016/j.trd.2014.10.010
  41. Secinaro, S., Calandra, D., Lanzalonga, F., & Ferraris, A. (2022). Electric vehicles' consumer behaviours: Mapping the field and providing a research agenda. Journal of Business Research, 150, 399–416. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.06.011
  42. Sheth, J. N., Newman, B. I., & Gross, B. L. (1991). Why we buy what we buy: A theory of consumption values. Journal of Business Research, 22(2), 159–170. https://doi.org/10.1016/0148-2963(91)90050-8
  43. Stanujkic, D., Djordjevic, B., & Djordjevic, M. (2013). Comparative analysis of some prominent MCDM methods: A case of ranking Serbian banks. Serbian Journal of Management, 8(2), 213–241. https://doi.org/10.5937/sjm8-3774
  44. Stanujkic, D., Karabasevic, D., & Zavadskas, E. K. (2015). A framework for the selection of a packaging design based on the SWARA method. Inzinerine Ekonomika-Engineering Economics, 26(2), 181–187. https://doi.org/10.5755/j01.ee.26.2.8820
  45. Štilić, A., Puška, A., Đurić, A., & Božanić, D. (2022). Electric vehicles selection based on Brčko District Taxi service demands, a multi-criteria approach. Urban Science, 6(4), Article 73. https://doi.org/10.3390/urbansci6040073
  46. Sweeney, J. C., & Soutar, G. N. (2001). Consumer perceived value: The development of a multiple item scale. Journal of Retailing, 77(2), 203–220. https://doi.org/10.1016/S0022-4359(01)00041-0
  47. Şeyranlıoğlu, O., & Kara, M. A. (2024). Aracı kurumların borsa performanslarının ENTROPI ve CODAS yöntemleri ile değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 31(1), 183–202. https://doi.org/10.18657/yonveek.1271659
  48. Tunçel, N. (2022). Intention to purchase electric vehicles: Evidence from an emerging market. Research in Transportation Business & Management, 43, Article 100764. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2021.100764
  49. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026). Motorlu kara taşıtları, Aralık 2025 (Haber Bülteni No. 54047). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Aralik-2025-54047
  50. Utlu, N. (2024). SWARA yöntemi ile dijital pazarlama strateji seçimi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 25(1), 341–355. https://doi.org/10.31671/doujournal.1356008
  51. Uzun, D. (2024). Sürdürülebilir pazarlama kapsamında tüketicilerin elektrikli araç satın alma niyeti. Holistic Economics, 3(2), 43–58. https://doi.org/10.55094/hoec.2662
  52. Ünal, A., Solunoglu, A., Orgun, E., & Celen, O. (2024). Determining the criteria weights in the green restaurant selection process using the SWARA method. Pakistan Journal of Life & Social Sciences, 22(2), 18626–18636. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.2.001365
  53. Vafaei-Zadeh, A., Wong, T. K., Hanifah, H., Teoh, A. P., & Nawaser, K. (2022). Modelling electric vehicle purchase intention among generation Y consumers in Malaysia. Research in Transportation Business & Management, 43, Article 100784. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2022.100784
  54. Zhao, H., Furuoka, F., Rasiah, R. A. L., & Shen, E. (2024). Consumers’ purchase intention toward electric vehicles from the perspective of perceived green value: An empirical survey from China. World Electric Vehicle Journal, 15(6), Article 267. https://doi.org/10.3390/wevj15060267