KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Fiscaoeconomia / 2026 / Volume: 10 Issue: 2

Türkiye Ekonomisinde Sanayi Üretimi ve İşsizlik Arasındaki Asimetrik Etkileşimler: Zamanla Değişen Nedensellik Analizi

Asymmetric Interactions Between Industrial Production and Unemployment in the Turkish Economy: A Time-Varying Causality Analysis

Mehmet Aslan(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7455-5354
Büşra Halis Öztürk(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0449-0054
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-10-02
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, sanayi üretimindeki artışların (pozitif şoklar) işsizliği azaltmada beklendiği kadar etkili olmadığını ve bu durumun Türkiye'de “istihdam yaratmayan büyüme” ile üretimdeki otomasyon süreçlerinden kaynaklandığını ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 2005 Ocak-2026 Şubat dönemini kapsayan aylık verilerle Türkiye ekonomisinde sanayi üretimi ve işsizlik arasındaki asimetrik ve zamanla değişen nedensellik ilişkisini derinlemesine incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Geleneksel Okun Yasası'nın varsaydığı doğrusal ilişkinin aksine, üretim şoklarının işsizlik üzerindeki etkilerinin ekonomik konjonktüre ve şokun yönüne göre farklılaştığı varsayılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, sanayi üretimindeki artışların (pozitif şoklar) işsizliği azaltmada beklendiği kadar etkili olmadığını ve bu durumun Türkiye'de “istihdam yaratmayan büyüme” ile üretimdeki otomasyon süreçlerinden kaynaklandığını ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Research Article
📍Kapsam:2005 Verileri
⚙️Değişkenler:Industrial Production · Unemployment · Asymmetric Causality

Özet

Bu çalışma, 2005 Ocak-2026 Şubat dönemini kapsayan aylık verilerle Türkiye ekonomisinde sanayi üretimi ve işsizlik arasındaki asimetrik ve zamanla değişen nedensellik ilişkisini derinlemesine incelemektedir. Geleneksel Okun Yasası'nın varsaydığı doğrusal ilişkinin aksine, üretim şoklarının işsizlik üzerindeki etkilerinin ekonomik konjonktüre ve şokun yönüne göre farklılaştığı varsayılmaktadır. Analizde, değişkenler arasındaki etkileşimin zaman içindeki evrimini hassas bir şekilde izlemek amacıyla Hatemi-J (2021) dinamik asimetrik nedensellik yöntemi benimsenmiştir. Bulgular, sanayi üretimindeki artışların (pozitif şoklar) işsizliği azaltmada beklendiği kadar etkili olmadığını ve bu durumun Türkiye'de “istihdam yaratmayan büyüme” ile üretimdeki otomasyon süreçlerinden kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Öte yandan, işsizlikteki artışların özellikle kriz dönemlerinde (2008 ve pandemi süreci gibi) verimlilik arayışları ve hükümet teşvikleri kanalıyla sanayi üretimini dolaylı olarak etkilediği saptanmıştır. Çalışma, kriz dönemlerindeki idari müdahalelerin (işten çıkarma yasağı, kısa çalışma ödeneği vb.) klasik çıktı-işsizlik ilişkisini dönemsel olarak yapısal niteliğinden saptırdığını vurgulamaktadır. Sonuç olarak, politika yapıcıların yalnızca üretim artışına odaklanmak yerine, teknolojik dönüşümü ve beşerî sermaye uyumunu merkezine alan esnek ve yapısal stratejiler geliştirmesi önerilmektedir.

Abstract

This study offers a detailed analysis of the asymmetric and time-varying causal relationship between industrial production and unemployment in the Turkish economy, using monthly data from January 2005 to February 2026. Unlike the linear relationship assumed by traditional Okun’s Law, it is argued that the effects of production shocks on unemployment differ depending on the economic cycle and the direction of the shock. The analysis employs the Hatemi-J (2021) dynamic asymmetric causality method to accurately track the evolution of the interaction between variables over time. The findings show that increases in industrial production (positive shocks) are less effective in reducing unemployment than expected, a result attributed to ‘jobless growth’ and automation processes in Türkiye’s production sector. Conversely, increases in unemployment have been found to indirectly affect industrial production, especially during crisis periods (such as 2008 and the pandemic), through productivity-driven measures and government incentives. The study highlights that administrative interventions during crises (such as bans on layoffs and short-time working allowances) temporarily alter the classical output-unemployment relationship from its structural pattern. Therefore, it is recommended that policymakers develop flexible and structural strategies focused on technological transformation and human capital adaptation, rather than concentrating solely on output growth.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aslan, M., Öztürk, B. H. (2026). Türkiye Ekonomisinde Sanayi Üretimi ve İşsizlik Arasındaki Asimetrik Etkileşimler: Zamanla Değişen Nedensellik Analizi. Fiscaoeconomia, Volume: 10 Issue: 2. https://doi.org/10.25295/fsecon.1945885

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (73)

  1. Acar, M. S., & Ketenci, S. T. (2022). Tüketici güven endeksi ile işsizlik arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye 2014-2021 dönemi. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 15(91), 509-522. http://dx.doi.org/10.29228/JASSS.63797
  2. Aksoy, E. (2013). Relationships between employment and growth from industrial perspective by considering employment incentives: The case of Turkey. International Journal of Economics and Financial Issues, 3(1), 74-86. https://izlik.org/JA28AU38NH
  3. An, Z., Bluedorn, J., & Ciminelli, G. (2022). Okun's law, development, and demographics: Differences in the cyclical sensitivities of unemployment across economy and worker groups. Applied Economics, 54(36), 4227–4239. https://doi.org/10.1080/00036846.2022.2027333
  4. Ateş, S. (2021). Impact of short time work on the labour life: Turkey's case during COVID-19 pandemic and lessons to be drawn from German experience. A Thesis Submitted to the Graduate School of Social Sciences of Middle East Technical University. Ankara.
  5. Aydın, A. (2021). Robotların istihdam üzerindeki etkisi: seçilmiş ülkeler üzerine ampirik inceleme. Çalışma ve Toplum, 1(68), 269-288. https://doi.org/10.54752/ct.1155509
  6. Aydın, A. (2025). Tüketici güven endeksi ve alt bileşenlerinin istikrarlılığı: Fourier birim kök testlerinden kanıtlar. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 1-15. https://izlik.org/JA73PE24ZY
  7. Baktemur, F. İ. (2021). Türkiye’de işsizlik ile ekonomik büyüme arasındaki doğrusal olmayan eşbütünleşme ve nedensel ilişki. Academic Review of Humanities and Social Sciences, 4(2), 169–183. https://doi.org/10.54186/arhuss.975440
  8. Ball, L., Furceri, D., Leigh, D., & Loungani, P. (2019). Does one law fit all? Cross-country evidence on Okun’s law. Open Economies Review, 30, 841–874. https://doi.org/10.1007/s11079-019-09549-3
  9. Barışık, S., Çevik, E. İ., & Çevik, N. K. (2010). Türkiye’de okun yasası, asimetri ilişkisi ve istihdam yaratmayan büyüme: Markov-Switching yaklaşımı. Maliye Dergisi, 159(2), 88-102.
  10. Bayar, A. A., Günçavdı, Ö., & Levent, H. (2023). Evaluating the impacts of the COVID-19 pandemic on unemployment, income distribution and poverty in Turkey. Economic Systems, 47(1), 101046. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2022.101046
  11. Benli, F. (2024). Assessing asymmetry in Okun’s Law: A nonlinear approach in the Turkish Economy. Fiscaoeconomia, 8(2), 399-416. https://doi.org/10.25295/fsecon.1402966
  12. Benos, N., & Stavrakoudis, A. (2022). Okun’s law: Copula-based evidence from G7 countries. The Quarterly Review of Economics and Finance, 84, 478–491. https://doi.org/10.1016/j.qref.2020.10.004
  13. Bernanke, B. S. (1983). Irreversibility, uncertainty, and cyclical investment. The Quarterly Journal of Economics, 98(1), 85–106. https://doi.org/10.2307/1885568
  14. BETAM. (2010). İstihdamda dezavantajlı grupların işgücüne katılımını artırmak (BETAM Research Report Series No. 04).
  15. Blanchard, O. (2006). European unemployment: The evolution of facts and ideas. Economic Policy, 21(45), 6–59. https://doi.org/10.1111/j.1468-0327.2006.00153.x
  16. Boeri, T., & Bruecker, H. (2011). Short-time work benefits revisited: Some lessons from the Great Recession. Economic Policy, 26(68), 697–765. https://doi.org/10.1111/j.1468-0327.2011.271.x
  17. Cahuc, P., & Carcillo, S. (2011). Is short-time work a good method to keep unemployment down? (IZA Discussion Paper No. 5430). Institute for the Study of Labor. http://ftp.iza.org/dp5430.pdf
  18. Cahuc, P., & Nevoux, S. (2018). Inefficient short-time work (Banque de France Working Paper No. 693). Banque de France. https://publications.banque-france.fr/sites/default/files/medias/documents/wp693.pdf
  19. Copeland, L. (1991). Cointegration tests with daily data. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 53(2), 185–198.
  20. Çankaya, S., & Aykaç Alp, E. (2019). Beklenti endekslerinin sanayi üretimi üzerine etkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 23, 225–236. https://doi.org/10.18092/ulikidince.471352
  21. Çelik, A. K. (2023). Türkiye’de yüksek teknolojili sektörlerin ihracat ve istihdam performansı: Bir yapısal analiz. Ekonometri ve İstatistik Dergisi, (38), 45-62.
  22. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427–431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
  23. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072. https://doi.org/10.2307/1912517
  24. Dinçay, İ. H. (2021). Farklı ülke uygulamaları ışığında Türkiye’de kısa çalışma ödeneğinin uygulama etkinliği üzerine bir inceleme. Çalışma ve Toplum, 3(70), 1871-1900. https://doi.org/10.54752/ct.1155134
  25. Dinu, M., Socol, C., Marinş, M. C., & Socol, A. G. (2011). Testing of the Okun's Law in Romania. Economic Computation & Economic Cybernetics Studies & Research, 45(1).
  26. Dolado, J. J., & Lütkepohl, H. (1996). Making wald tests work for cointegrated VAR systems. Econometric Reviews, 15(4), 369–386. https://doi.org/10.1080/07474939608800362
  27. Dünya Bankası. (2013). Türkiye’de iyi işler: Dünya Bankası ve T.C. Kalkınma Bakanlığı ortak raporu. Dünya Bankası.
  28. Erdoğan, S., Yıldırım, D. Ç., Kırcı Çevik, N., & Tosuner Ünal, Ö. (2019). Okun yasasının geçerliliği: Türkiye’den ampirik bulgular. Maliye Dergisi, 177, 70–86.
  29. Eser, E. (2011). Türkiye’de uygulanan yatırım teşvik sistemleri ve mevcut sistemin yapısına yönelik öneriler (Uzmanlık tezi). Devlet Planlama Teşkilatı.
  30. Gedik, A., & Özbek, Ö. (2021). The relationship between consumer confidence index, unemployment rate and inflation rate in Turkey. New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, 6(10), 1–15. https://doi.org/10.51296/newera.119
  31. Göktaş, N. (2023). COVID-19 salgınının işsizlik üzerindeki etkisi: TÜİK ve İŞKUR verileri üzerinden bir değerlendirme. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 29–40. https://izlik.org/JA24CK42GM
  32. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424–438. https://doi.org/10.2307/1912791
  33. Granger, C. W. J., & Yoon, G. (2002). Hidden cointegration (Working Paper No. 2002-02). University of California. https://doi.org/10.2139/ssrn.313831
  34. Gül Erceylan, Y., & Akpiliç, F. (2015). Türkiye’de işsizliği sabit tutan büyüme oranı (Çalışma Raporu No: 2015-4). T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı.
  35. Günay, S., Kayalıdere, K., & Özçelik, M. (2022). Dijitalleşme ve istihdam: Türkiye imalat sanayii üzerine ampirik bir analiz. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (36), 1-18. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1034421
  36. Gürler Hazman, G., & Yayla, Y. E. (2021). İstihdam teşvik politikalarının etkinliği: Türkiye ve AB karşılaştırması. Maliye Araştırmaları Dergisi, 7(1), 16-36. https://izlik.org/JA83ZL49AH
  37. Hacker, S., R., & Hatemi-J, A. (2008). Optimal lag-length choice in stable and unstable VAR models under situations of homoscedasticity and ARCH. Journal of Applied Statistics, 35(6), 601–615. https://doi.org/10.1080/02664760801920473
  38. Hamilton, J. D. (1983). Oil and the macroeconomy since World War II. Journal of Political Economy, 91(2), 228–248. https://doi.org/10.1086/261140
  39. Hatemi-J, A. (2003). A new method to choose optimal lag order in stable and unstable VAR models. Applied Economics Letters, 10(3), 135–137. https://doi.org/10.1080/1350485022000041050
  40. Hatemi-J, A. (2012). Asymmetric causality tests with an application. Empirical Economics, 43(2), 447–456. https://doi.org/10.1007/s00181-011-0484-x
  41. Hatemi-J, A. (2022). Dynamic asymmetric causality tests with an application. Engineering Proceedings, 18(1), 41. https://doi.org/10.3390/engproc2022018041
  42. Hsiao, C. (1981). Autoregressive modelling and money-income causality detection. Journal of Monetary Economics, 7(1), 85–106. https://doi.org/10.1016/0304-3932(81)90053-2
  43. Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest and money. Macmillan.
  44. Koç, N., & Şahin, M. (2020). Türkiye’de istihdamın arttırılmasına yönelik teşvik politikalarının incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(75), 1294–1313. https://doi.org/10.17755/esosder.591893
  45. Lucas, R. E. Jr. (1973). Some international evidence on output-inflation tradeoffs. The American Economic Review, 63(3), 326–334. https://www.jstor.org/stable/1914364
  46. Lütkepohl, H. (1985). Comparison of criteria for estimating the order of a vector autoregressive process. Journal of Time Series Analysis, 6(1), 35–52. https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.1985.tb00396.x
  47. Mihajloviç, V. (2020). The nexus between unemployment and economic growth in Serbia: Does Okun’s law hold?. Ekonomske teme, 58(4), 484–497. https://doi.org/10.5937/EKOPRE2008484M
  48. Mutascu, M., & Sokic, A. (2021). Okun’s law in the US: New insights in time and frequency. The Quarterly Review of Economics and Finance, 82, 207–222. https://doi.org/10.1016/j.qref.2021.09.008
  49. Nebot, C., Beyaert, A., & García-Solanes, J. (2019). New insights into the nonlinearity of Okun’s law. Economic Modelling, 82, 202–210. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2019.01.005
  50. Okun, A. M. (1962). Potential GNP: Its measurement and significance. Proceedings of the Business and Economic Statistics Section of the American Statistical Association (pp. 98-103). American Statistical Association.
  51. Özgün, F. (2023). Türkiye’de hizmetler sektörü istihdamı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 9(1), 69-93. https://doi.org/10.20979/ueyd.1198463
  52. Öztürk, İ., & Tuzcu, B. (2012). Küresel kriz ve istihdam: Türkiye örneği. MÜSİAD Yayınları.
  53. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. https://doi.org/10.1093/biomet/75.2.335
  54. Phillips, P. C. B., Shi, S., & Yu, J. (2015). Testing for multiple bubbles: Historical episodes of exuberance and collapse in the S&P 500. International Economic Review, 56(4), 1043–1078. https://doi.org/10.1111/iere.12132
  55. Prescott, E. C. (1986). Theory ahead of business-cycle measurement. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 25, 11–44. https://doi.org/10.1016/0167-2231(86)90035-7
  56. Saraç, H. (2022). Otomasyonun yükselişi. kitlesel işsizlik mi? Yeni istihdam mı? İşgücü piyasasına etkisine dair bir değerlendirme. Çalışma İlişkileri Dergisi, 13(2), 55-76. https://izlik.org/JA93KA35NZ
  57. Saraçoğlu, B., & Suiçmez, H. (2008). Türkiye imalat sanayiinde büyüme, istihdam ve verimlilik sorunları. TİSK Akademi, 3(6), 88-126.
  58. Senturk, M., & Akbas, Y. (2014). İşsizlik-Enflasyon ve ekonomik büyüme arasındaki karşılıklı ilişkinin değerlendirilmesi: Türkiye örneği. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 9(34), 5820-5832. https://doi.org/10.19168/jyu.43548
  59. Silvapulle, P., Moosa, I. A., & Silvapulle, M. J. (2004). Asymmetry in Okun’s law. Canadian Journal of Economics/Revue canadienne d’économique, 37(2), 353–374. https://doi.org/10.1111/j.0008-4085.2004.00006.x
  60. Sims, C. A. (1972). Money, income, and causality. The American Economic Review, 62(4), 540–552. https://www.jstor.org/stable/1806097
  61. Şit, M. (2024). The relationship between unemployment and economic growth in selected large emerging countries: A revisit using threshold regression analysis. Journal of Economic Policy Researches, 11(1), 76–85. https://doi.org/10.26650/JEPR1232910
  62. Taban, S., Kar, M., Kayhan, S., & Bayat, T. (2016). Is sectoral shifts hypothesis valid in the Turkish economy?. Ecoforum Journal, 5(2), 46-58. https://ecoforumjournal.ro/index.php/eco/article/view/2626
  63. Tatar, M. (2025). Türkiye’de istihdamın sektörel dağılımı: Türkiye İş Kurumu’nun (İŞKUR) sektörel bazda istihdama destekleri. Bitlis Eren Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 126–144. https://izlik.org/JA26UZ53SG
  64. Taymaz, E. (2021). Türkiye imalat sanayinde yapısal değişim, teknoloji ve verimlilik. TEKPOL Araştırma Raporu.
  65. Taymaz, E., & Suiçmez, H. (2005). Türkiye’de verimlilik, büyüme ve kriz (Discussion Paper No. 2005/4). Turkish Economic Association.
  66. Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of Econometrics, 66(1–2), 225–250. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01616-8
  67. Topçu, U. (2024). Tüketici güven endeksinin belirleyicileri: Türkiye örneği. Parion Akademik Bakış Dergisi, 3(2), 67–83. https://izlik.org/JA34MZ99NG
  68. Tuncer, İ., & Altıok, M. (2012). Türkiye imalat sanayinde büyüme ve büyümenin istihdam yoğunluğu: 1980-2008 dönemi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 3(1), 1-22. https://izlik.org/JA34EN25TF
  69. Tütüncü, A., & Kahveci, Ş. (2020). Türkiye’de petrol fiyatlarının sanayi üretim endeksi ve işsizlik oranı üzerindeki etkisi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 38(4), 847–867. https://doi.org/10.17065/huniibf.637433
  70. Uslu, H. (2020). İstihdam yaratmayan ekonomik büyüme: Türkiye için Okun Yasası çerçevesinde ekonometrik bir analiz. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 101-126. https://doi.org/10.17541/optimum.578251
  71. Yıldırım, U., & Aksoy, E. (2022). Türkiye’de ekonomik büyüme ve işsizlik ilişkisi (2004-2020). Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 15-33. https://izlik.org/JA76DY84FP
  72. Yıldırım, U., & Engeloğlu, Ö. (2023). Türkiye’de sektörel istihdam ve ekonomik büyüme ilişkisi: Saklı eşbütünleşme ve asimetrik nedensellik testi. Fiscaoeconomia, 7(2), 1445-1473. https://doi.org/10.25295/fsecon.1255703
  73. Yolvermez, B. (2022). Türkiye’de pandemi döneminde çalışma hayatına yönelik alınan tedbirler. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 75-110. https://doi.org/10.53306/klujfeas.1059477