Dergiler / Felsefe Dünyası / 2026 / Sayı: 77 - EK

HOMEOKİNETİK CANLILIK TEORİSİ

Homeokinetic Theory of Vitality

Mustafa Yavuz(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-7797-8459
Sayfa
60–73
Yayın Tarihi
2023-10-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Canlıdaki dengenin betimlenmesi maksadıyla, homeostasis yerine homeokinesis teriminin kullanılması önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Canlılığın ya da yaşamın ne olduğu üzerinde henüz bir uzlaşıya varılamamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu yüzden canlılık hakkında sayısı yüzlere ulaşan tanım ve yorum bulunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Canlıdaki dengenin betimlenmesi maksadıyla, homeostasis yerine homeokinesis teriminin kullanılması önerilmektedir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:canlılık · biyoloji felsefesi · ilişkisellik

Özet

Canlılığın ya da yaşamın ne olduğu üzerinde henüz bir uzlaşıya varılamamıştır. Bu yüzden canlılık hakkında sayısı yüzlere ulaşan tanım ve yorum bulunmaktadır. Her geçen yıl literatüre yeni ya da benzer tanımlar eklenmektedir. Bu noktadan hareketle, bu makalede, Türkçedeki canlılık (vitality) ve hayat (life) kelimelerinin terim anlamında birbirine denk olarak kullanılıp kullanılamayacağını irdelenmiş ve ayrı kullanımlarının daha doğru olacağı düşüncesi ortaya koyulmuştur. Canlılığın ortaya çıktığı mekân olarak hücrenin, yatayda kendi benzerleriyle ve dikeyde soy hattıyla kurduğu ilişkilerden yola çıkarak, bir organizmanın sıradüzenini oluşturan kısımlar arasındaki ilişkisellik gözden geçirilmiştir. Tüm bunlara dayalı bir canlılık tasarımı ortaya koyulmuştur. Bu teorik tasarıma göre, canlılığın süregitmek gibi bir ereği bulunmaktadır ve bu da canlıların çoğalması ve yayılması ile gerçekleşen bir (s)açılma eylemiyle mümkündür. Canlıdaki dengenin betimlenmesi maksadıyla, homeostasis yerine homeokinesis teriminin kullanılması önerilmektedir.

Abstract

There is not a consensus on the definition of vitality or life yet. Therefore, there are hundreds of definitions and interpretations about life. A number of new or similar definitions have been added in the relevant literature year by year. From this point of view, in this study, it has been examined whether the words canlılık (vitality) and hayat (life) in Turkish can be used as terms equivalent to each other and it has been put forward that it would be more correct to use them separately. The relationship between the parts of an organism's hierarchy is reviewed, based on the relationships that the cell, as the place where vitality arises, establishes with its similars on the horizontal and with the lineage on the vertical. Based on all of these, a vitality design has been put forward. According to this theoretical design, life has a purpose to continue, and this is possible through an activity of manifestation through the reproduction and diversity of the living beings. It is suggested to use the term homeokinesis instead of homeostasis in order to describe the balance in the living things.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yavuz, M. (2023). HOMEOKİNETİK CANLILIK TEORİSİ. Felsefe Dünyası, Sayı: 77 - EK, 60–73. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1256722

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Agamben, G. (2020). Kutsal İnsan, çev. İ. Türkmen, 4. baskı, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  2. Ağın, B. (2020). Posthümanizm - Kavram Kuram Bilim-Kurgu, Ankara: Siyasal Kitabevi.
  3. Allen, M. S. (2020). "Review: Control of feed intake by hepatic oxidation in ruminant", Animal, ss. 55–64. doi:10.1017/S1751731119003215
  4. Batukan, C. (2016). Anima-Lizm, İstanbul: Altıkırkbeş Yayın.
  5. Dağ, A. (2020). İnsansız Dünya Transhümanizm, İstanbul: Ketebe Yayınları.
  6. Dupré, J., & Nicholson, D. (2018). A Manifesto for a Processual Philosophy of Biology. N. J. Daniel, & J. Dupré (Dü) içinde, Everything Flows, Towards a Processual Philosophy of Biology. Oxford: Oxford University Press.
  7. Duralı, Ş. T. (1987). Canlılar Sorununa Giriş, İstanbul: Remzi Kitabevi.
  8. Kauffman, S. A. (2020). Fiziğin Ötesinde Bir Dünya, çev. M. Havzalı, İstanbul: Ginko Kitap Ltd. Şti.
  9. Lewontin, R. C. (2015). İdeal Olarak Biyoloji DNA Doktrini, çev. C. Adanur, İstanbul: Kolektif Kitap.
  10. Liddell, H. G., & Scott, R. (1883). A Greek – English Lexicon, New York: Harper & Brothers.
  11. Linnaeus, C. (1736). Bibliotheca botanica, Munich: Fritsch.
  12. Magner, L. M. (2002). A History of the Life Sciences, 3. baskı, New York: Marcel Dekker, Inc.
  13. Maturana Romesín, H., & Varela García, F. J. (1980). Autopoiesis and Cognition: The Realization of the Living, Dordrecht, Hollanda: D. Reidel Publishing Company.
  14. Nurse, P. (2022). Yaşam Nedir? Beş Adımda Biyolojiyi Anlamak, çev. Ş. Taş, İstanbul: Domingo Bkz Yayıncılık. Schleiden, M. J. (1838). Beiträge zur Phytogenesis, Arch. Anat. Physiol. Wiss. Med. 13, ss. 137-176.
  15. Schwann, T. (1839). Mikroskopische Untersuchungen über die Übereinstimmung in der Struktur und dem Wachstum der Tiere und Pflanzen, Berlin: Sander.
  16. Simondon, G. (2019). Hayvan ve İnsan Üzerine İki Ders, çev. E. Sünter, İstanbul: Norgunk Yayıncılık.
  17. Simons, P. (2018). Processes and Precipitates, N. J. Daniel, & J. Dupré (Dü) içinde, Everything Flows, Towards a Processual Philosophy of Biology. Oxford: Oxford University Press.
  18. Stafleu, F. (1971)." Lamarck: The Birth of Biology", Taxon, 20, 4, ss. 397-442.
  19. TÜBA. (2023, 02 25). Türkçe Bilim Terimleri Sözlüğü, 02 25, 2023 tarihinde Türkiye Bilimler Akademisi: http://terim.tuba.gov.tr
  20. Whitehead, A. N. (2018a). Bilim ve Modern Dünya, çev. S. Çalcı, İstanbul: Öteki Yayınevi.
  21. Whitehead, A. N. (2018b). Doğa ve Yaşam, çev. S. Çalcı, İstanbul: Öteki Yayınevi.
  22. Yavuz, M. (2019). "Canlılık ve Canlılıkbilimi Üzerine Yeni Bir Değerlendirme", Kutadgubilig: Felsefe Bilim Araştırmaları, 40, ss. 183-197.