Dergiler / Felsefe Dünyası / 2024 / Sayı: 80

At Kavramı: Kavram mı Nesne mi, Tikel mi Tümel mi? Frege ve İslam Mantık Geleneği Çerçevesinde Bir Mukayese

Is “The Concept Horse” a Concept or an Object? A Universal or a Particular? Frege and the Islamic Logical Tradition in Comparative Perspective

Mehmet Özturan(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8919-9751
Sayfa
38–56
Yayın Tarihi
2024-12-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale Frege'nin kavram ve nesne ayrımının gücünü test eden at kavramı paradoksu ve ona sunulan çözüm önerileri ile bir terimler mantığı olan İslam Mantık Geleneği'ndeki tümel ve tikel ayrımının karşılaştığı veya doğurduğu sorunların benzerliğine dikkat çekerek sunulan çözüm önerilerini birlikte analiz etmeyi amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam mantık geleneği ya da Aristotelesçi terim mantığı için tümel ve tikel ayrımı başat bir ayrımdır ve zihindeki suretlerin ya da diğer bir adıyla bilginin bir şeyin bilgisi olması ile bir çok şeyin bilgisi olmasını anlatır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Benzer şekilde Frege’nin kavram ve nesne ayrımı -farklılıklar mahfuz olmak üzere ton ve renk olarak tümel ve tikel ayrımının bir izdüşümüdür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale Frege'nin kavram ve nesne ayrımının gücünü test eden at kavramı paradoksu ve ona sunulan çözüm önerileri ile bir terimler mantığı olan İslam Mantık Geleneği'ndeki tümel ve tikel ayrımının karşılaştığı veya doğurduğu sorunların benzerliğine dikkat çekerek sunulan çözüm önerilerini birlikte analiz etmeyi amaçlamaktadır.
🔬Tür:İnceleme Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:at kavramı · Kavram · Nesne

Özet

İslam mantık geleneği ya da Aristotelesçi terim mantığı için tümel ve tikel ayrımı başat bir ayrımdır ve zihindeki suretlerin ya da diğer bir adıyla bilginin bir şeyin bilgisi olması ile bir çok şeyin bilgisi olmasını anlatır. Benzer şekilde Frege’nin kavram ve nesne ayrımı -farklılıklar mahfuz olmak üzere ton ve renk olarak tümel ve tikel ayrımının bir izdüşümüdür. Bu makale Frege'nin kavram ve nesne ayrımının gücünü test eden at kavramı paradoksu ve ona sunulan çözüm önerileri ile bir terimler mantığı olan İslam Mantık Geleneği'ndeki tümel ve tikel ayrımının karşılaştığı veya doğurduğu sorunların benzerliğine dikkat çekerek sunulan çözüm önerilerini birlikte analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Abstract

The distinction between universals and particulars is a fundamental concept in both the Islamic logical tradition and Aristotelian term logic. It addresses the difference between a mental form—or knowledge—representing a single entity and one representing multiple entities. Similarly, Frege’s distinction between concept and object—while maintaining certain differences—can be seen as a tonal and nuanced projection of the universal-particular dichotomy. This article aims to analyze the parallels between the challenges and proposed solutions in Frege’s concept-object distinction, as exemplified by the paradox of the concept "horse," and those arising from the universal-particular distinction in the Islamic logical tradition, which operates within a framework of term logic.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özturan, M. (2024). At Kavramı: Kavram mı Nesne mi, Tikel mi Tümel mi? Frege ve İslam Mantık Geleneği Çerçevesinde Bir Mukayese. Felsefe Dünyası, Sayı: 80, 38–56. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1582626

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. El-Rouayheb, Khaled. “Dawānī and Dashtakī on Primary (awwalī) and Familiar (mutaʿāraf) Predication.” Oriens, 51(3-4) (2023): 367-92. https://doi. org/10.1163/18778372-12340031.
  2. Fahreddin Râzî. Mantıku’l-Mulahhas. Ahmet Ferâmerz Karamelekî. Tahran: İntişârat-dânişgâh İmam Sâdık, 1381.
  3. Frege, F. L. “Kavram ve Nesne Üzerine”. Felsefe Tartışmaları, 44 (2010): 103-21. Frege, Gottlob. Aritmetiğin Temelleri: Sayı Kavramı Üzerine Mantıksal-Matematiksel Bir İnceleme. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2008.
  4. Haydârî, Râid. el-Mukarrer fî şerhi Mantıki’l-Muzaffer. 1. bs. Beyrut: Dâru’l-hücceti’l-beydâ, 2001.
  5. Muzaffer, Muhammed Rıza. el-Muzaffer (el-Mukarrer fî şerhi Mantıki’l-Muzaffer içinde). 1. bs. Beyrut: Dâru’l-hücceti’l-beydâ, 2001.
  6. Noonan, Harold W. Frege: A Critical Introduction/Key Contemporary Thinkers. Cambridge: Blackwell, 2001.
  7. Pehlivan, Necmettin ve Muhammet Çelik. “Tümel Önermenin ‘Cihet’i: Muḥammed el-Āmidī’nin Refʿu’l-Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l-Muveccehāt İsimli Eseri Bağlamında Bir İnceleme.” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 60(1) (31 Mayıs 2019): 1-80. https://doi.org/10.33227/auifd.535296.
  8. Tarhan, Diler Ezgi. “Kerry ile Polemiği Bağlamında Frege’nin ‘Nitelik-Özellik’ Ayrımının ‘Kavram-Nesne’ Ayrımı Üzerinden Değerlendirilmesi.” Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 17 (14 Haziran 2022): 121-29. https://doi.org/10.55256/ temasa.1069574.