KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Felsefe Dünyası / 2025 / Sayı: 82

Kant, Analitik Felsefe ve Metafizik

Kant, Analytic Philosophy and Metaphysics

Mehmet Sait Reçber(ANKARA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-4438-8209
Sayfa
4–25
Yayın Tarihi
2025-12-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son olarak, günümüz analitik felsefedeki metafizik yönelimin mahiyetine dair bir değerlendirme sunulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede öncelikle tarihsel bağlam göz önünde bulundurularak Kant’ın analitik felsefe akımı üzerindeki etkisi özellikle metafizik eleştirisi açısından ele alınmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda Kant’ın metafizik anlayışı ve eleştirisi, Wittgenstein’ın Tractatus’ta konuya yaklaşımı ile Mantıksal Pozitivizmin metafizik eleştirisi karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Son olarak, günümüz analitik felsefedeki metafizik yönelimin mahiyetine dair bir değerlendirme sunulmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kant · Analitik Felsefe · Metafizik

Özet

Bu makalede öncelikle tarihsel bağlam göz önünde bulundurularak Kant’ın analitik felsefe akımı üzerindeki etkisi özellikle metafizik eleştirisi açısından ele alınmaktadır. Bu bağlamda Kant’ın metafizik anlayışı ve eleştirisi, Wittgenstein’ın Tractatus’ta konuya yaklaşımı ile Mantıksal Pozitivizmin metafizik eleştirisi karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Kant’ın metafizik eleştirisi ile analitik felsefede ortaya çıkan metafizik karşıtlığı arasında bazı farklılıklar bulunmasına rağmen her iki yaklaşımın da metafiziğe bir sınır getirme noktasında bir takım tutarsızlıklarla karşı karşıya kaldıkları üzerinde durulmaktadır. Son olarak, günümüz analitik felsefedeki metafizik yönelimin mahiyetine dair bir değerlendirme sunulmaktadır.

Abstract

This article firstly adresses the impact of Kant on the movement of analytic philosophy particularly with reference to the criticism of metaphysics. In this context, it provides an evaluation of Kant’s conception and criticism of metaphysics and Wittgenstein’s approach to the problem in Tractatus and the Logical Positivist criticism of metaphysics in a comparative manner. Although it is granted that there are some differences between Kant’s critique of metaphysics and the repudiation of metaphysics that emerged in analytic philosophy, it is highlighted that both approaches generate some inconsistencies in terms of setting a limit on metaphysics. Finally, an assessment of the character of the metaphysical orientation in the current analytic philosophy is presented.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Reçber, M. S. (2025). Kant, Analitik Felsefe ve Metafizik. Felsefe Dünyası, Sayı: 82, 4–25. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1582082

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Allison, Henry E. (2004). Kant’s transcendental idealism: An interpretation and defense. Yale University Press.
  2. Allison, Henry E. (2006). Kant’s transcendental idealism. A companion to Kant, ed. Graham Bird (ss. 111-124). Blackwell.
  3. Ayer, A. J. (1971). Language, truth and logic. Penguin Books.
  4. Beaney, Michael (2013) What is analytic philosophy? The Oxford Handbook of the History of Analytic Philosophy, ed. Michael Beaney (ss. 3-29). Oxford University Press.
  5. Diamond, Cora (2010). Inheriting from Frege: The work of reception, as Wittgenstein did it. The Cambridge Companion to Frege, ed. Michael Potter, Tom Ricketts (ss. 550-601). Cambridge University Press.
  6. Dummett, Michael (1993). Origins of analytical philosophy. Harvard University Press. Ewing, A. C. (1954). Kant’s attack on metaphysics. Revue Internationale de Philosophie. 8(30), 371-391.
  7. Føllesdal, Dagfinn (1997). Analytic philosophy: What is it and why should one engage in it? İng. çev. H. J. Glock, The Rise of Analytic Philosophy, ed. Hans-Johann Glock (ss. 1-16). Blackwell.
  8. Gava, Gabriele (2024). Can metaphysics become a science for Kant? Metaphysics as a Science in Classical German Idealism, ed. Robb Dunphy, Toby Lovat (ss. 150-166). Routledge.
  9. Glock, Hans-Johann (2008). What is analytic philosophy? Cambridge University Press.
  10. Glock, Hans-Johann (2013). The owl of minerva: Is analytic philosophy moribund?. The Historical Turn in Analytical Philosophy, ed. Erich H. Reck (ss. 326-347). Palgrave Macmillan.
  11. Gorner, Paul (2006). Phenomenological interpretations of Kant in Husserl and Heidegger. A Companion to Kant, ed. Graham Bird (ss. 500-512). Blackwell.
  12. Güven, Özgüç (2015). Analitik felsefenin tanımlayıcı özellikleri üstüne. Kutadgubilig: Felsefe-Bilim Tartışmaları 28, 11-24.
  13. Hacker, P. M. S. (1997). The rise of twentienth century analytic philosophy. The Rise of Analytic Philosophy, ed. Hans-Johann Glock (ss. 51-76). Blackwell.
  14. Hacker, P. M. S. (2001). Ludwig Wittgenstein (1889-1951). A Companion to Analytic Philosophy, ed. A. P. Martinich, David Sosa (ss. 68-93). Blackwell.
  15. Hanna, Robert (2001). Kant and the foundations of analytic philosophy. Clarendon Press.
  16. Jacobi, Friedrich Heinrich (1994). The main philosophical writings and the Novel Allwill. İng. Çev. George di Giovanni. McGill-Queen’s University.
  17. Kant, Immanuel (1998). Critique of pure reason. İng. çev. Paul Guyer, Allen W. Wood. Cambridge University Press.
  18. Kant, Immanuel (2004). Prolegomena to any future metaphysics. İng. çev. Gary Hatfield. Cambridge University Press. Kuşcu, Egemen S. (2016). Analitik felsefe: Dile dönüşten ontolojiye dönüş. Kutadgubilig: Felsefe-Bilim Tartışmaları 31, 117-140.
  19. Lewin, Michael (2023). Kant on philosophy as conceptual analysis. Con-Textos Kantianos 18, 11-20.
  20. Lowe, E. J. (1999). The Possibility of metaphysics: Substance, identity and time. Clarendon Press.
  21. Martinich, A. P. (2001). Introduction. A Companion to Analytic Philosophy, ed. A. P. Martinich, David Sosa (ss. 1-5). Blackwell.
  22. Minimah, Francis Israel (2016). The influence of Kant’s critical philosophy on logical positivism. Inkanyiso, Jnl Hum & Soc Sci 8(2), 97-107.
  23. Monk, Roy (1997). Was Russell an analytic philosopher? The Rise of Analytic Philosophy, ed. Hans-Johann Glock (ss. 35-50). Blackwell.
  24. Moore, A. W. (2006). The Bounds of sense. Philosophical Topics 34, 327-344.
  25. O’Shea, James (2006). Conceptual connections: Kant and the Twentieth century analytic tradition. A Companion to Kant, ed. Graham Bird (ss. 513-526). Blackwell.
  26. Pier, Jens (2023). Introduction: Where intelligibility gives out. The Limits of Intelligibility: Issues from Kant and Wittgenstein, ed. Jens Pier (ss. 1-19). Routledge.
  27. Price, Huw (2009). Metaphysics after Carnap: The ghost who walks? Metametaphysics: New Essays on the Foundations of Ontology, ed. David Chalmers vd. (ss. 320- 246). Oxford University Press.
  28. Priest, Graham (2023). On transcending the limits of language. The Limits of Intelligibility: Issues from Kant and Wittgenstein, ed. Jens Pier (ss. 219-237). Routledge.
  29. Reck, Erich H. (2002). Wittgenstein’s “great debt” to Frege: biographical traces and philosophical themes. From Frege to Wittgenstein: Perspectives on Early Analytic Philosophy, ed. Erich H. Reck (ss. 3-38). Oxford University Press.
  30. Reçber, Mehmet Sait (2009). Putnam, realizm ve dinî inanç. Felsefe Dünyası 50, 27- 47.
  31. Reed, Delbert (2007). The origins of analytic philosophy: Kant and Frege. Continuum.
  32. Rohlf, Michael (2010). The ideas of pure reason. The Cambridge Companion to Kant’s Critique of Pure Reason, ed. Paul Guyer (ss. 190-219). Cambridge University Press.
  33. Rotenstreich, Nathan (1954). Kant’s concept of metaphysics. Revue Internationale de Philosophie 8/30, 392-408.
  34. Sel, Murat (2025). Alfred Jules Ayer’de metafizik eleştirisi ve doğrulanabilirlik problemi. Felsefe Dünyası 81, 132-147.
  35. Simons, Peter. (2013). Metaphysics in analytic philosophy. The Oxford Handbook of the History of Analytic Philosophy, ed. Michael Beaney (ss. 709-728). Oxford University Press.
  36. Sluga, Hans (2023). Wittgenstein on the limits of language. The Limits of Intelligibility: Issues from Kant and Wittgenstein, ed. Jens Pier (ss. 137-153). Routledge.
  37. Sprigge, T. L. S. (2001). A. J. Ayer (1910-1989). A Companion to Analytic Philosophy, ed. A. P. Martinich, David Sosa (ss. 205-217). Blackwell.
  38. Strawson, P. F. (1959). Individuals: An essay in desriptive metaphysics. Routledge. Strawson, P. F. (1966). The bounds of sense: An Essay on Kant’s critique of pure reason. Mathuen.
  39. Strawson, P. F. (1997). Entity, identity and other essays. Clarendon Press.
  40. Taylor, Richard (1992). Metaphysics. Prentice-Hall.
  41. Tümkaya, Serdal (2020). Analitik felsefe diye bir felsefe okulu var mıdır? Felsefe Dünyası 72, 290-309.
  42. Van Inwagen, Peter vd. (2023). Metaphysics. The Stanford Encyclopedia of Philosophy Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), https://plato.stanford.edu/archives/ sum2023/entries/metaphysics/ (05.12.2025).
  43. Westphal, Kenneth R. (2010). Kant’s critique of pure reason and analytic philosophy. The Cambridge Companion to Kant’s Critique of Pure Reason, ed. Paul Guyer (ss. 401-430). Cambridge University Press.
  44. Wilson, Catherine (2024). Kant’s promise of a scientific metaphysics. Metaphysics as a Science in Classical German Idealism, ed. Robb Dunphy & Toby Lovat (ss. 132- 149). Routledge.
  45. Wittgenstein, Ludwig (1961). Tractatus logico-philosophicus, İng. çev. D. F. Pears, B. F. McGuinness. Routledge.
  46. Zimmerman, Dean (2001). Roderick Chisholm (1916-1999) (“Part II: Metaphysics”). A Companion to Analytic Philosophy, ed. A. P. Martinich, David Sosa (ss. 281-295). Blackwell.
  47. Zimmerman Dean W. (2004). Prologue: Metaphysics after the twentieth century. Oxford Studies in Metaphysics, 1, ed. Dean W. Zimmerman (ss. ix-xxii). Clarendon Press.