Dergiler / Erdem / 2023 / Sayı: 85

İnanç, İslâm ve Sanat

Faith, İslam and Art

Ahmet Hamdi Bülbül(Türk ve İslam Eserleri Müdürlüğü)0000-0002-7324-006X
Dergi
Erdem
Sayfa
59–90
Yayın Tarihi
2023-12-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede, sanatın ortaya çıkışı ve inanç ile olan bağı İslâm Sanatı ışığında ele alınarak, meydana getirilen sanat eserleri, süsleme programı, sembolik figürler ve desen özelinde inançla olan ilişkisi yazılı ve görsel kaynaklar ışığında incelenecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:toplumlarda inanç ile sanat arasındaki bağdan sebep sanatın, büyü ve dinden doğmuş olduğu ileri sürülen kuramlardan biri olmasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu toplumlarda sadece sanat değil her şeyin inancın etkisinde olduğu gibi büyük doğa olayları da kutsal güçlerin işi olarak değerlendirilmiş bu güçler de somutlaştırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede, sanatın ortaya çıkışı ve inanç ile olan bağı İslâm Sanatı ışığında ele alınarak, meydana getirilen sanat eserleri, süsleme programı, sembolik figürler ve desen özelinde inançla olan ilişkisi yazılı ve görsel kaynaklar ışığında incelenecektir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sanat · inanç · İslâm sanatı

Özet

toplumlarda inanç ile sanat arasındaki bağdan sebep sanatın, büyü ve dinden doğmuş olduğu ileri sürülen kuramlardan biri olmasıdır. Bu toplumlarda sadece sanat değil her şeyin inancın etkisinde olduğu gibi büyük doğa olayları da kutsal güçlerin işi olarak değerlendirilmiş bu güçler de somutlaştırılmıştır. Bu durum zamanla insanlarının genel eylemi olan tapınmayı doğurdu. İnançlara göre şekillenen toplumlarda sanatlar da ister istemez dine yönelmiştir. İnsanları aynı hisler etrafında ortak hedefte birleştiren özelliğiyle sanat, onu meydana getirenin yaşadığı duyguyu yazıyla, resimle veya sesle canlı tutmak ve onu hem içinde bulunduğu topluma hem de gelecek kuşaklara aktarır. Sanat eserleri, estetik kaygıların yanı sıra, bir toplumun tarihsel gelişim süreci içinde ortaya koyduğu yaşam tarzı, gelenek ve görenekleri, ahlak yapısını ve davranış tarzlarını da yansıtır. Böylece bir toplumun ideal kültürünü taşıyan toplumsal bilincin yaygınlaşmasına yardımcı olur. İnsanoğlunun doğayı tanımada en etkili yöntemlerinden biri olan sanat, başlangıçta din ve bilime eşdeğer bir statüdeydi. İnanç ve sanat zamanla karşılıklı çıkar ilişkisi ortak paydasında buluşarak farklı yöntem ve araçlarla meydana getirdikleri eserlerle varlıklarını sürdürmüştür. Hem din hem de sanat kalıcılık konusunda aynı amaca hizmet etmektedirler. İnancın önerdiği bu yaşama ilişkin mesajlar ile sanatın verdiği kalıcılık mesajı, zamanı aşan bir köprü görevi görmektedir. Her iki unsur kendi aralarında ayrılığa düşmedikleri zamanda bir bütünleşme de olmuştur. Bunun en çarpıcı örneği hem Tevrat hem de İncil’de yer alan kıssaları okuma yazma bilmeyen halka resim yoluyla aktaran Hristiyan sanatında görmek mümkündür. Hristiyan sanatının aksine İslâm sanatı, Kur’an-ı Kerim’deki kıssaları ve konuları tam anlamıyla yansıtmaz. İslâm sanatçısının böyle bir kaygısı da yoktur. İslâm sanatı ile Kur’an-ı Kerim ayetleri arasındaki bağ biçimsel ifade düzeyindedir. İslâm sanatı kesinlikle dinin buyruklarına göre hareket etmek zorundadır. Bu dünyanın faniliği ve öteki dünyanın sonsuzluğu İslâm inancının temelini oluşturur. Bu ilke doğrultusunda gelişme gösteren İslâm sanatı Kur’an-ı Kerim’in bir yansımasıdır. Bu yüzden sanatı bir ibadet olarak algılayan İslâm sanatçıları, inançları ölçüsünde güzelliğe sıcak bakarak onları tasvip ve takdir eden bir anlayışta olup mutlak güzelliği yalnızca Allah’ta ve onun kelamında görür. Bu makalede, sanatın ortaya çıkışı ve inanç ile olan bağı İslâm Sanatı ışığında ele alınarak, meydana getirilen sanat eserleri, süsleme programı, sembolik figürler ve desen özelinde inançla olan ilişkisi yazılı ve görsel kaynaklar ışığında incelenecektir.

Abstract

In primitive societies,one of the theories related to the connection between faith and art is that art was emerged from magic and religion. In those societies, not only art but also everything were under the influence of faith. Extreme natural events were regarded as a reflection of divine power and that power was materialized. That case led worship which became the general action of human in process of time. In societies shaped by faith, arts unavoidably tended to religion. Art brings people together on common aims.With this feature,art transfers the feeling of artist by the way of writing,painting or music to the society which he lives in and to next generations. Art objects reflect not only aesthetic concerns but also traditions,customs,life styles,moral structures,the ways of behavior that society adopted through historical development process. Thus, that helps to spread social consciousness carrying the ideal culture of the society. At the beginning art,one of the most efficient ways of humankind’s knowing nature, was equal status to religion and science.In course of time faith and art have continued their existence through the works of art which have been created with different ways and means.Both religion and art serve to same aim in the matter of permanence.The massage suggested by faith related to this world and the massage suggested by art related to permanence act as a bridge which is timelessness.Both religion and art have been united when they haven’t been divided.The most impressive example of this can be seen in Christian Art which the stories in both the Bible and the Hebrew Bible were told by the way of paintings to illiterate people. On the contrary Christian Art,Islamic Art doesn’t narrate the stories and the themes in the Quran.Islamic artist doesn’t worry about this.The connection between Islamic Art and the Quran verses are at stylistic expression level.Islamic Art has to definitely act in accordance with religious laws. The mortailty of this world and eternity of afterworld are the basis of İslamic faith. Islamic art developed in line with these principles is the reflection of the Qur’an. Therefore, Islamic artists comprehend art as a kind of worship. They see absolute beauty only in Allah and His words with approval and appreciative understanding by looking kindly on beauty. In this article, the emerge of art and its connection with faith will be discussed in light of Islamic art. The features of created artworks, styles of ornamentation, symbolic figures, patterns and the connection between art and faith will be examined in view of written and visualsources.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bülbül, A. H. (2023). İnanç, İslâm ve Sanat. Erdem, Sayı: 85, 59–90. https://doi.org/10.32704/erdem.2023.85.059

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Ağaç, Saliha- Sakarya, Menekşe (2015). Hayat Ağacı Sembolizmi, IntJCSS, Vol.1, s.1-14.
  2. Arslan, Muhammet (2019). “Türk Mezar Taşlarında Kılıç Sembolizmi”, Tarihe Yön Veren Silah: Kılıç, Editörter: Dolga Akay-Süleyman Tekir, İstanbul: İdeal, s.79-109.
  3. Aykaç, Fettah (2018). K.A.C.Creswell’in Erken İslâm Mimarisi Araştırmaları ve Türkiye’de Sanat Tarihi Çalışmalarındaki Yeri C.1, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı İslâm Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı Doktora Tezi, İstanbul.
  4. Bozkurt, Nejat (1995). Sanat ve Estetik Kurumları, İstanbul: Sarmal Yayınevi.
  5. Burckhardt, Titus (1994). Aklın Aynası, Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat Üzerine Denemeler, Çev. Volkan Ersoy. İstanbul: İnsan Yayınları.
  6. Creswell, K. A. C. (1969). Early Muslim Architecture Umayyads A.d.622- 750, Vol. 1, Part II. Oxford: At The Clarendon Press.
  7. Çal, Halit (1999). “Osmanlı Kapı Halkaları ve Kapı Tokmakları”, Osmanlı, C.11, Editör Güler Eren, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, s.275-284.
  8. Çam, Nusret (1993). “Türk İslâm Sanatlarında Altı Kollu Yıldız (Mühr-i Süleyman)”, Prof. Dr. Yılmaz Önge Armağanı, Selçuklu Araştırmaları Merkezi, Konya: Selçuklu Üniversitesi Basımevi, s. 207-230.
  9. Çaycı, Ahmet (2007). İslâm Mimarisinde Anlam ve Sembol, Konya: Palmet.
  10. Esin, Emel (2004). Türk Sanatında İkonografik Motifler, İstanbul: Kabalcı.
  11. Ficher, Ernst (2018). Sanatın Gerekliliği, Çev. Cevat Çapan, İstanbul: Sözcükler Yayınları.
  12. Grabar, Oleg (1998). İslâm Sanatının Oluşumu, İstanbul: Hürriyet Vakfı Yayınları.
  13. Hançerlioğlu, Orhan (2016). Düşünce Tarihi, İstanbul: Remzi.
  14. İbn Hacer el- Askalani (2008). Feth’ul Bârî/Sahih-i Buhari, C.12, İstanbul: Polen Yayınları.
  15. İbn Haldun (2016). Mukaddime II, Yay. Haz. Arslan Tekin, İstanbul: İlgi Kültür Sanat.
  16. Kızılkaya, Orhan (2019). “Hâkimiyet ve Güç Sembolü Olarak Kılıç” Tarihe Yön Veren Silah: Kılıç, Editörter: Dolga Akay-Süleyman Tekir, İstanbul: İdeal, s.63-79.
  17. Kitab-ı Mukaddes (1958). İstanbul: Kitab-ı Mukaddes Şirketi Yayını.
  18. Koç, Turan (1995). Din Dili, Kayseri: Rey.
  19. Kur’an Yolu Meali (2020). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayını.
  20. Kutup, Muhammed (1979). İslâm Düşüncesinde Sanat, Çev. Akif Nuri, İstanbul: Fikir Yayınları.
  21. Kurnaz, Cemal (1996). “Gül”, TDV İslâm Ansiklopedisi., Cilt 14, İstanbul, s.219-222.
  22. Küçük, Sevgi Kutluay (2000). “Sanat Tarihi Terminolojisinde Lotus ve Palmet”, Celal Esad Arseven Anısına Sanat Tarihi Semineri Bildirileri, Yay. Haz. Banu Mahir, İstanbul: MSÜ. Yayınları, s.253-259.
  23. Mardin, Şerif (2011). Din ve İdeoloji, İstanbul: İletişim.
  24. Musil, Alois (1902). Kusejr ῾amra und andere Schlösser östlich von Moab. Vienna: Wain
  25. Naef, Silvia (2015). İslâm’da “Tasvir Sorunu” Var mı?, Çev. Can Belge, İstanbul: Ayrıntı
  26. Nasr, Seyyid Hüseyin (1992). İslâm Sanatı ve Maneviyatı, Çev. Ahmet Demirhan, İstanbul: İnsan Yayınları.
  27. Pala,İskender (2020). “Mühr-i Süleyman”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt.31, İstanbul, s.523-525.
  28. Schimmel, Annemarie (2011). Sayıların Gizemi, Çev. Mustafa Küpüşoğlu, İstanbul: Kabalcı.
  29. Tokat, Latif (2004). Dinde Sembolizm, Ankara: Ankara Okulu Yayınları.
  30. Tolstoy, Lev Nikolayeviç (1992). Sanat Nedir?, Çev. Baran Dural, İstanbul: Şule Yayınları.
  31. Turgut, İhsan (1991). Sanat Felsefesi, İzmir: Bilgehan Matbaası.
  32. Zeyrek, İsmail Naci (2014). Yahudilikte Dini Semboller, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Dinler Tarihi Bilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Bursa.