Dergiler / Dil Araştırmaları / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 38

Ramiz Rövşen’in Şiirlerinde Bir Dil ve Üslup Belirleyicisi Olarak Üçlü Tekrarlar

Triple Repetitions as a Language and Style Determinant in Ramiz Rövşen’s Poems

Orhan Baldane(Pamukkale Üniversitesi)0000-0002-7304-2506
Sayfa
113–132
Yayın Tarihi
2026-05-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak üçlü tekrarların Ramiz Rövşen’in şiirlerine dil ve üslup yönünden yapmış oldukları katkının göz ardı edilemeyeceği belirtilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Akılda kalıcılığı artırmak ya da etkileyici bir atmosfer yaratmak gibi sebeplerden dolayı şiirde sesin gücünden her zaman istifade edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak bazı şairlerin tekrar tekniğinden yararlanma şekilleri oldukça dikkat çekicidir ve hatta bu tekrarlar dil ve üsluba etki edecek nitelikte olabilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak üçlü tekrarların Ramiz Rövşen’in şiirlerine dil ve üslup yönünden yapmış oldukları katkının göz ardı edilemeyeceği belirtilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:tekrar · üçlü tekrarlar · dil ve üslup

Özet

Akılda kalıcılığı artırmak ya da etkileyici bir atmosfer yaratmak gibi sebeplerden dolayı şiirde sesin gücünden her zaman istifade edilmiştir. Bunların sağlanmasında kullanılan edebî tekniklerden en bilineni ise şüphesiz tekrarlardır. Tekrarlar vasıtasıyla sağlanan ses uyumu şairlerin neredeyse tamamı tarafından uygulanmıştır. Birçok alt türü olan tekrarlar kimi zaman metin içinde herhangi bir birimde rastgele karşımıza çıkarken kimi zaman ise kullanıldıkları yere göre kafiye, redif vb. özel terimlerle de anılırlar. Bütün şairler tarafından uygulanan bir teknik olduğu için tekrarlardan başlı başına bir dil ve üslup belirleyicisi olarak söz etmek zordur. Ancak bazı şairlerin tekrar tekniğinden yararlanma şekilleri oldukça dikkat çekicidir ve hatta bu tekrarlar dil ve üsluba etki edecek nitelikte olabilmektedir. Bu şairlerden biri de Azerbaycan edebiyatının son 40-50 yıllık döneminin önde gelen şairlerinden Ramiz Rövşen’dir. Ramiz Rövşen şiirlerinde tekrar tekniğinin alt gruplarından biri olan üçlü tekrarların sıklıkla kullanılması söz konusudur. Bunlar üzerinde yapmış olduğumuz incelemede ise Ramiz Rövşen’in bu üçlü tekrarlardan sistematik şekilde istifade ettiği ortaya çıkmıştır. Ramiz Rövşen’in “Gedǝk Biz Olmayan Yerǝ” adlı kitabı taranarak ortaya çıkarılan örnekler kendi içinde “ek tekrarları”, “kelime tekrarları” ve “söz dizimsel tekrarlar” olmak üzere tasnif edilmiştir. Tekrarların en çok bilinen anlamsal katkıları “kuvvetlendirme” ve “pekiştirme” olsa da Ramiz Rövşen’in şiirlerinde kullanılan üçlü tekrar yapılarının bunlara ek olarak “ihtimal”, “yokluk”, “sıralama”, “üzüntü”, “kabullenme” vb. anlamsal katkılarda bulunduğuna işaret edilmiştir. Tespit ettiğimiz tekrar yapılarındaki unsurların sayısının mitolojik ve folklorik bir arka plana da sahip olan “üç” olması ise rastgele bir seçim değildir. Üç sayısının kolektif şuurdaki yeri de bunda etkili olmuştur. Sonuç olarak üçlü tekrarların Ramiz Rövşen’in şiirlerine dil ve üslup yönünden yapmış oldukları katkının göz ardı edilemeyeceği belirtilmiştir.

Abstract

The power of sound has always been utilized in poetry for reasons such as increasing memorability or creating an impressive atmosphere. The most well-known literary technique used to achieve this is undoubtedly repetition. Sound harmony achieved through repetition has been applied by almost all poets. While repetitions, which have many subtypes, sometimes appear randomly in any unit within the text, sometimes they are referred to with special terms such as rhyme, redif, etc. depending on where they are used. It is difficult to talk about repetition as a determinant of language and style in itself, as it is a technique used by all poets. However, the way some poets use the technique of repetition is remarkably striking, and these repetitions can significantly influence the language and style. One of these poets is Ramiz Rövşen, one of the leading poets of Azerbaijani literature in the last 40-50 years. In Ramiz Rövşen's poems, triple repetitions, one of the subgroups of the repetition technique, are frequently used. In our analysis of these, it was revealed that Ramiz Rövşen systematically utilized these triple repetitions. The examples revealed by scanning Ramiz Rövşen’s book “Gedǝk Biz Olmayan Yerǝ” were classified as “suffix repetitions”, “word repetitions” and “syntactic repetitions”. Although the most well-known semantic contributions of repetitions are “strengthening” and “consolidation”, it has been pointed out that the triple repetition structures used in Ramiz Rövşen’s poems also make semantic contributions such as “possibility”, “absence”, “ordering”, “sadness”, “acceptance”, etc. The fact that the number of elements in the repetition structures we identified is "three", which also has a mythological and folkloric background, is not a random choice. The role of the number three in the collective consciousness has also had an impact on this. As a result, it is stated that the contribution of triple repetitions to Ramiz Rövşen's poems in terms of language and style should not be ignored.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Baldane, O. (2026). Ramiz Rövşen’in Şiirlerinde Bir Dil ve Üslup Belirleyicisi Olarak Üçlü Tekrarlar. Dil Araştırmaları, Cilt: 20 Sayı: 38, 113–132. https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1786244

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. AĞCA, Ferruh (2015). “Eski Uygurcada İştikaklı Kelimeler Üzerine.” Alkış Bitigi – Kemal Eraslan Armağanı (Edt. Bülent Gül). Ankara: TKAE Yayınları, 17-30.
  2. AĞCA, Mustafa (2017). “Türkçede Bir Söz Türetim Yöntemi ve Gramatikal İşaretleyici Olarak Yineleme”. Türkbilig, 34: 89-104.
  3. AKİMOVA, Elnare (2016). “Ramiz Rövşen Şeri – İki Esrin Qovşağında”. Edebiyyat Gezeti, 8 Oktyabr (8 Ekim): 16-17.
  4. AKSAN, Doğan (1971). “Kelimebilimi ve Anlambilimi Ölçülerinden Yararlanarak Bir Yazı Dilinin Eksikliğini Saptama Yolları – I: Kavram Alanı-Kelime Ailesi İlişkileri ve Türk Yazı Dilinin Eskiliği Üzerine”. TDAY-Belleten, 19: 253-262.
  5. ARAT, Reşit Rahmeti (1987). “En Eski Türk İlahisi”. Makaleler – Cilt I. Ankara: TKAE Yayınları, 476-477.
  6. BABAZADE, Zamin; GENBEROV, Murad (2025). “Ramiz Rövşen’in “Bu Dünyanın Her Sifeti” Adlı Şeir Kitabında Yer Alan Bezi Şeirlerinde Felsefi Meselelerin Şerhi”. Global Spectrum of Research and Humanities, 2/3: 92-101.
  7. BAYAT, Ali Haydar (1999). “Türk Kültüründe Üç ve Üçleme”. Türk Kültürü, 433: 257-266.
  8. CEFEROV, Nizami (2015). “Ramiz Rövşen veya Bir Üslubun Suqqestiyası”. 525. Gezet, 3 Oktyabr (3 Ekim): 19.
  9. (ÇAŞT) Çağdaş Azerbaycan Şiir Antolojisi (2016). (Haz. Kemale Elekberova). Ankara: Bengü Yayınları.
  10. ÇÜRÜK, Yasemin (2016). “İkilemelerin Dilbilgisel Anlamları”. JASSS, 48: 397-411.
  11. EHMEDOV, Aydın (2022). “Poeziyamızda Ramiz Rövşen Zirvesi”. Azerbaycan Müellimi, 5 Avqust (5 Ağustos): 8.
  12. ELİYEVA, Gültekin (2023). “Ramiz Rövşen’in Serbest Şiirlerinde Poetik Ovqat ve Novatorluq”. Azerbaycan Edebiyyatşünaslığı, 1: 128-133.
  13. GASIMOVA MUSTAFAYEVA, Ayşen (2024). “Gedim Türk Menbelerinde Paralelizm ve Ramiz Rövşen’in Nesr Dilinde Onların Poetik Menzeresi”. Terminologiya Meseleleri, 1: 144-150.
  14. GENÇ, İlhan (2008). Edebiyat Bilimi (Kuramlar-Akımlar-Yöntemler). İzmir: Kanyılmaz Matbaası.
  15. GÜRGÜN, Hasan (2016). “Metindilbilimsel Yöntem ile Çözümlenen Sait Faik’in Dülger Balığının Ölümü’nde İnsanın Doğaya Tahakkümü ve Ötekileştirilmesi”. TEKE, 5/4: 1841-1882.
  16. HATİBOĞLU, Vecihe (1971) İkileme. Ankara: TDK Yayınları.
  17. HİRİK, Erhan (2018). “Türkçede Tekrarlı Yapı Sınıfları”. Türkiyat Mecmuası, 28/2: 37-65.
  18. KARAHANCI, İbrahim (2016). “Üslup Belirleme Girişimlerine Dil Verileri Üzerinden Yaklaşmak”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9/45: 154-161.
  19. KANIK, Orhan Veli (2021) Garip. İstanbul: Okur Yazar Derneği Yayınları.
  20. KORTANTAMER, Tunca (1993). “Türk Şiirinde Ses Konusunda ve Ses Gelişmesinin Devamlılığı Üzerine Genel Bazı Düşünceler I”. Eski Türk Edebiyatı Makaleler -1-. Ankara: Akçağ Yayınları, 273-336.
  21. MUSAYEV, Mehman (2012). Türkoloji Dilçilik. Bakü: Mütercim.
  22. ÖZÇELİK, Sadettin (2006). “Eklemeli Tekrarlar Üzerine Düşünceler”. Journal of Turkish Studies (Festschrift in Honor of Orhan Okay – II), 30/2: 357-380.
  23. ÖZÜNLÜ, Ünsal (2001). Edebiyatta Dil Kullanımları. İstanbul: Multilingual.
  24. RÖVŞEN, Ramiz (2006). Gedǝk Biz Olmayan Yerǝ. Bakü: Çıraq Neşriyyat.
  25. SCHIMMEL, Annemarie (1998). Sayıların Gizemi (Çev. Mustafa Küpüşoğlu). İstanbul: Kabalcı.
  26. SEZER AYDINLI, Elif; SCHICK, Irvin Cemil (2023). “Osmanlı İstanbul’unda Sese Dönüşen Kitaplar”. Zemin, 5: 50-111.
  27. SUBAŞI UZUN, Leyla (1995). Orhon Yazıtlarının Metindilbilimsel Yapısı. Ankara: Simurg.
  28. TANYERİ, Kaan (2023). “Şiir Dilinde Yinelemeler”. Söylem Filoloji, 8/3: 684-701.
  29. (TDTEA-V) Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi V – Azerbaycan Türk Edebiyatı (1997). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  30. TEMEL, Emine (2019). “Edebî Dil Unsurları Açısından Prens Kalyanamkara ve Papamkara Hikâyesi”. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 58/1: 159-191.
  31. TUNA, Osman Nedim (1949). “Türkçede Tekrarlar”. İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 3/3-4: 429-447.
  32. ÜSTÜNOVA, Kerime (1997). “Dede Korkut Destanlarında Üçlemeler, Dörtlemeler, Beşlemeler”. Bilge, 13: 20-25.
  33. ÜSTÜNOVA, Kerime (1998). “Dede Korkut Destanlarında Aralıklı İkilemeler”. Türk Dili, 557: 464-470.
  34. ÜSTÜNOVA, Kerime (2003). “Söz Sanatlarının Oluşumunda Tekrarların Rolü”. TDAY-Belleten (2001), 49: 235-244.
  35. ÜSTÜNOVA, Kerime (2019). “Dede Korkut Destanlarında Soyut-Somut, Bütün-Parça, Büyük-Küçük, Genel-Özel İlişkilerinde Tekrarların Rolü”. Dünya Kültür Mirası Dede Korkut Uluslararası Sempozyumu Bildiri Kitabı. (Edt. Ferdi Güzel, Turgay Kabak). Bayburt: Bayburt Üniversitesi Yayınları. 291-306.
  36. VARDAR, Berke (2001). “Sözlüksel Yapılar ve Yöntem Sorunları”. Dilbilim Yazıları. İstanbul: Multilingual, 200-207.
  37. YILDIZ, Hüseyin (2025a). “Divan-ı Hikmet’te Üslup Özelliği Olarak Zarf-Fiil Temelli Paralel Yapılar”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 32: 224-249.
  38. YILDIZ, Hüseyin (2025b). “Seyyid Nesimi’nin Tuyuğlarında Paralelizm”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 113: 85-104.