Dergiler / Dil Araştırmaları / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 39

Doğu Türkçesinde Söz Dizimi (14-16. Yüzyıl)

Syntax In Eastern Turkısh (14-16th Century)

Kasım Turgut(İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1510-8749
Sayfa
257–263
Yayın Tarihi
2026-11-11
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma Doğu Türkçesinin söz diziminden yola çıkılarak ele alınmış olan aynı yüzyıllar içerisindeki Batı Türkçesi eserlerinin de söz dizimi ile karşılaştırmalar yapılıp iki ana Türk dili kolunun karşılaştırılması fırsatını sunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ele alınan bu çalışmada; Doğu Türkçesi manzum ve mensur eserlerinin söz dizimi üzerinden, Ali Şir Nevâyî gibi Batı Türkçesi üzerinde de etkisi olmuş, oldukça üretken, usta bir şairin eserlerinden yola çıkılarak Doğu Türkçesi Dönemi eserlerinde teşekkül etmiş olan söz dizimi yapısı, özenle seçilmiş örnek beyitlerin Türkiye Türkçesine ve nesre aktarımlarıyla birlikte ortaya konulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Böylece bu çalışma ile Doğu Türkçesinin Türk dili tarihi içerisindeki yeri ve dil yapısı söz dizimi çerçevesinde çözümlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma Doğu Türkçesinin söz diziminden yola çıkılarak ele alınmış olan aynı yüzyıllar içerisindeki Batı Türkçesi eserlerinin de söz dizimi ile karşılaştırmalar yapılıp iki ana Türk dili kolunun karşılaştırılması fırsatını sunmaktadır.
🔬Tür:Kitap İncelemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Doğu Türkçesi · Söz Dizimi · Çağatay Türkçesi

Özet

Ele alınan bu çalışmada; Doğu Türkçesi manzum ve mensur eserlerinin söz dizimi üzerinden, Ali Şir Nevâyî gibi Batı Türkçesi üzerinde de etkisi olmuş, oldukça üretken, usta bir şairin eserlerinden yola çıkılarak Doğu Türkçesi Dönemi eserlerinde teşekkül etmiş olan söz dizimi yapısı, özenle seçilmiş örnek beyitlerin Türkiye Türkçesine ve nesre aktarımlarıyla birlikte ortaya konulmuştur. Böylece bu çalışma ile Doğu Türkçesinin Türk dili tarihi içerisindeki yeri ve dil yapısı söz dizimi çerçevesinde çözümlenmiştir. Bu çalışma Doğu Türkçesinin söz diziminden yola çıkılarak ele alınmış olan aynı yüzyıllar içerisindeki Batı Türkçesi eserlerinin de söz dizimi ile karşılaştırmalar yapılıp iki ana Türk dili kolunun karşılaştırılması fırsatını sunmaktadır.

Abstract

"This study explores the syntactic structure developed during the Eastern Turkic period, focusing on the prolific and masterful works of Ali-Shir Nava'i, whose influence also extended to Western Turkic literature. By analyzing selected verse and prose examples, the research presents syntactic patterns alongside their transcriptions and prose translations into Modern Turkish. Consequently, the position and linguistic characteristics of Eastern Turkic within the history of the Turkic languages are analyzed through the framework of syntax. Furthermore, this study provides an opportunity to compare the two primary branches of the Turkic language by drawing parallels between the syntax of Eastern Turkic and contemporary Western Turkic works from the same centuries."

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Turgut, K. (2026). Doğu Türkçesinde Söz Dizimi (14-16. Yüzyıl). Dil Araştırmaları, Cilt: 20 Sayı: 39, 257–263. https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1904591

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. CAFEROĞLU, Ahmet (2000). Türk Dili Tarihi I-II. İstanbul: Enderun Kitabevi.
  2. ECKMANN, Janos (1988). Çağatayca El Kitabı. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  3. ERCİLASUN, Ahmet Bican (2015). Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  4. ERGİN, Muharrem (2011). Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınları.
  5. KARAHAN, Leyla (2018). Türkçede Söz Dizimi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  6. KORKMAZ, Zeynep (1992). Gramer Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  7. TEMEL ALEMDAR, Emine (2024). Doğu Türkçesinde Söz Dizimi (14-16. Yüzyıl). Ankara: Akçağ Yayınları.