Dergiler / Avrasya Dosyası / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 1

ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA MİLLÎ ESTETİK: SADIK KEMAL TURAL'DAN ALGORİTMİK KÜLTÜRE

NATIONAL AESTHETICS IN THE AGE OF PRODUCTIVE ARTIFICIAL INTELLIGENCE: FROM SADIK KEMAL TURAL TO ALGORITHMIC CULTURE

Sayfa
107–116
Yayın Tarihi
2026-07-09
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada, Ahmet Hamdi Tanpınar, Erol Güngör ve Cemil Meriç’in kültür anlayışları ile Maurice Halbwachs, Jan Assmann, Pierre Bourdieu ve Walter Benjamin’in kuramsal yaklaşımları birlikte değerlendirilmiş; üretken yapay zekâ çağında estetik hafızanın küresel hegemonya karşısındaki geleceği tartışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:1973 yılında Töre dergisinde yayımlanan “Millî Estetik Meselemiz” başlıklı yazısında Sadık Kemal Tural, estetik beğeninin bireysel tercihlerden çok bir milletin tarih boyunca oluşturduğu kültürel birikim içinde şekillendiğini ileri sürmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, Tural’ın “millî estetik” kavramını kültürel hafıza kuramları ve algoritmik kültür tartışmaları ışığında yeniden ele alıp değerlendirmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada, Ahmet Hamdi Tanpınar, Erol Güngör ve Cemil Meriç’in kültür anlayışları ile Maurice Halbwachs, Jan Assmann, Pierre Bourdieu ve Walter Benjamin’in kuramsal yaklaşımları birlikte değerlendirilmiş; üretken yapay zekâ çağında estetik hafızanın küresel hegemonya karşısındaki geleceği tartışılmıştır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Millî estetik · Sadık Kemal Tural · kültürel hafıza

Özet

1973 yılında Töre dergisinde yayımlanan “Millî Estetik Meselemiz” başlıklı yazısında Sadık Kemal Tural, estetik beğeninin bireysel tercihlerden çok bir milletin tarih boyunca oluşturduğu kültürel birikim içinde şekillendiğini ileri sürmektedir. Aradan geçen yarım asırlık süreçte dijitalleşme, küreselleşme ve üretken yapay zekâ teknolojileri, estetik üretim ve dolaşım biçimlerini köklü biçimde değiştirmiştir. Bu çalışma, Tural’ın “millî estetik” kavramını kültürel hafıza kuramları ve algoritmik kültür tartışmaları ışığında yeniden ele alıp değerlendirmektedir. Makalenin temel iddiası, millî estetiğin geçmişe kapanmayı öneren ideolojik bir söylem olmaktan ziyade, estetik beğeninin tarihsel ve kültürel oluşumunu açıklayan bir düşünce modeli olduğudur. Çalışmada, Ahmet Hamdi Tanpınar, Erol Güngör ve Cemil Meriç’in kültür anlayışları ile Maurice Halbwachs, Jan Assmann, Pierre Bourdieu ve Walter Benjamin’in kuramsal yaklaşımları birlikte değerlendirilmiş; üretken yapay zekâ çağında estetik hafızanın küresel hegemonya karşısındaki geleceği tartışılmıştır.

Abstract

In his article titled "Our National Aesthetic Problem," published in the Töre magazine in 1973, Sadık Kemal Tural argued that aesthetic taste is shaped not by individual preferences but by the cultural accumulation a nation has created throughout its history. Over the past half-century, digitalization, globalization, and productive artificial intelligence technologies have fundamentally changed the forms of aesthetic production and circulation. This study re-examines and evaluates Tural's concept of "national aesthetics" in light of cultural memory theories and algorithmic culture discussions. The main argument of the article is that national aesthetics is not an ideological discourse suggesting a return to the past, but rather a thought model that explains the historical and cultural formation of aesthetic taste. This study evaluates the cultural perspectives of Ahmet Hamdi Tanpınar, Erol Güngör, and Cemil Meriç alongside the theoretical approaches of Maurice Halbwachs, Jan Assmann, Pierre Bourdieu, and Walter Benjamin; and discusses the future of aesthetic memory in the face of global hegemony in the age of generative artificial intelligence.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ünlü, Ö. (2026). ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA MİLLÎ ESTETİK: SADIK KEMAL TURAL'DAN ALGORİTMİK KÜLTÜRE. Avrasya Dosyası, Cilt: 17 Sayı: 1, 107–116. https://ajindex.com/articles/1368535

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. ¬¬Referans1 Assmann, J. (2001). Kültürel Bellek: Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik (A. Tekin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  2. Referans2 Benjamin, W. (2012). Pasajlar (A. Cemal, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  3. Referans3 Benjamin, W. (2021). Tekniğin İmkânlarıyla Çoğaltılabildiği Çağda Sanat Eseri ve Seçme Yazılar İçinde (F. B. Aydar, Çev., ss. 53-91). İş Bankası Kültür Yayınları.
  4. Referans4 Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi (A. U. Kılıç, Çev.). Heretik Yayınları.
  5. Referans5 Bourdieu, P. (2006). Pratik Nedenler: Eylem Kuramı Üzerine (H. U. Tanrıöver, Çev.). Hil Yayınları.
  6. Referans6 Castells, M. (2008). Ağ Toplumunun Yükselişi: Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür (1. Cilt) (E. Kılıç, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  7. Referans7 Striphas, T. (2015). Algorithmic Culture [Algoritmik Kültür]. European Journal of Cultural Studies, 18 (4-5), 395-412.
  8. Referans8 Güngör, E. (1986). Kültür Değişmesi ve Milliyetçilik. Ötüken Neşriyat.
  9. Referans9 Halbwachs, M. (2018). Kolektif Bellek (B. E. Çoban, Çev.). Pinhan Yayıncılık. Han, B.-C. (2020). Kutbîlik: Kültürün felsefesi (L. Tayla, Çev.). Ketebe Yayınları.
  10. Referans10 Manovich, L. (2013). Software Takes Command [Yazılım Komutu Devralıyor]. Bloomsbury Academic.
  11. Referans11 Meriç, C. (1986). Kültürden İrfana. İnsan Yayınları.
  12. Referans12 Meriç, C. (1994). Bu Ülke. İletişim Yayınları.
  13. Referans13 Pasquale, F. (2015). The Black Box Society: The Secret Algorithms That Control Money And Information [Kara Kutu Toplumu: Parayı ve Enformasyonu Kontrol Eden Gizli Algoritmalar]. Harvard University Press.
  14. Referans14 Tanpınar, A. H. (2001). Beş Şehir. Dergâh Yayınları.
  15. Referans15 Tanpınar, A. H. (2019). Edebiyat Üzerine Makaleler. Dergâh Yayınları.
  16. Referans16 Tural, S. K. (1973). Millî Estetik Meselemiz. Töre Dergisi, (27), 14-22.
  17. Referans17 Tural, S. K. (1988). Kültür Kocayan Bir Çınar Değildir. Ecdat Yayınları.
  18. Referans18 Zuboff, S. (2023). Gözetim Kapitalizmi Çağı: Gücün Yeni Sınırlarında İnsan Geleceği İçin Mücadele (E. Ş. Öztürk, Çev.). Okuyan Us Yayınları.