Ekim-Aralık 2006 - Sayı 63 Tamamı

Kaynakça (474)

1. ALİEFENDİOĞLU, Yılmaz; 2001, “Hukuk-Hukukun Üstünlüğü-Hukuk Devleti”, Ankara Barosu Dergisi, II:25-33.
2. BOZKURT, Ömer, Turgay ERGUN ve Seriye SEZEN, 1998, Kamu Yönetimi Sözlüğü, TODAİE Yay., Ankara.
3. COPE, Stephan-Frank LEISHMAN-Peter STORIE, 1997, “Globalization, New Public Management And The Enabling State”, International Journal Of Public Sector Management, 10,6: 444-460.
4. DUNSIRE, Andrew, “Administrative Theory in the 1980’s:A Viewpoint”, Public Administration,73:25-35.
5. EMRE, Cahit, 2002, “Değişen Kamu Yönetimi Anlayışı ve Mülki İdare Amirliğinin Geleceği”, İyi Yönetim arayışında Türkiye’de Mülki İdarenin Geleceği, Cahit Emre (Ed.), Ankara: TİAV. 301-308.
6. ERYILMAZ, Bilal, Kamu Yönetimi, İstanbul.
7. FAULKS, Keith, 1999, Political Sociology, USA: New York Un. Press.
8. FREDERICKSON, H. George- Kevin B. SMİTHL, 2003, The Public Administration Theory Primer, USA:Westview.
9. GREEN, Richard T. And Lawrence HUBBELL, 1996, “On Governance and Reinventing Government”, Refounding Democratic Public Administration, Modern Paradoxes, Post Modern Challenges, G. WAMSLEY (Ed.), USA: Sage. 38-67.
10. GÜLER, B. Ayman, 2000, “Devletin Yeniden Yapılandırılması” Yerel Gündem, II, 9:4-12.
11. HABİTAT II İSTANBUL 5 Ülke Raporu, Yönetişim Alt Bölümü, İstanbul.
12. KARAMAN, Zerrin Toprak, 2000, “Yönetim Stratejilerindeki Gelişmeler”, Türk İdare Dergisi, 72, 426. 5-42
13. KETTL, F. Donald, 2000, “The Transformation of Governance: Globalization, Devolution And The Role Of Government”, Public Administration Review, 60, 6:488-498.
14. KICKERT, Walter J. M., 1997a, “Public Governance in the Netherlands: An Alternative Administration, 75:731-752. Anglo-Amerikan
15. Managerialism”, Public
16. KICKERT, Walter J. M., 1997b, “Anglo-Saxon Public Management and European Governance:The Case of Dutch Administrative Reforms”, Jan-Erik LANE (Ed.), Public Sector Reform Rationale, Trends and Problems, England:Sage Publications. 168-187.
17. KIRLIN, John J., 2001, “Big Questions For A Significant Public Administration”, Public Administration Review, 61, 2:140-144.
18. LANE, Jan-Erik, 2000, New Public Management, Routledge, London, England, 2000.
19. MALİYE BAKANLIĞI, İyi Yönetişimin Temel Unsurları, Ankara.
20. OTT, J. Steven and Doug GOODMAN, 1998 “Government Reform Or Alternatives To Bureaucracy? Thickening, Tider And The Future of Governing”, Public Administration Review, 58, 6.
21. O’TOOLE, Jr. Lavrence, 1997, “The implications for democracy in a networked bureaucratic world”, Journal of PA Research & Theory, 7, 3:443-460.
22. OSBORNE, David and Ted GAEBLER, 1992, Reinventing Government: How the Entrepreneurial Spirit Is Transforming the Public Sector. USA: Penguin Books.
23. ÖZDEK, Yasemin, 1999, “Globalizmin İdeolojik Hegemonyası”, Amme İdaresi Der., 32, 3:25-47
24. PETERS, B. Guy And John PIERRE, 1998, “Governance without government? Rethinking Public Administration”, Journal of PA Research&Theory, 8, 2:223-244.
25. STOKER, Garry, 1998, “Governance As Theory: Five Positions”, International Sociel Science Journal, 50, 1:17-29.
26. ŞAYLAN, Gencay, 1996, “Bağımsız Bir Disiplin Olarak Kamu Yönetimi”, Amme İdaresi Dergisi, 29, 3:3-16.
27. ŞAYLAN, Gencay, 2000, “Kamu Yönetimi Disiplininde Bunalım ve Yeni Açılımlar Üzerine Düşünceler”, Amme İdaresi Dergisi, 33, 2:1-21.
28. WILLS, Jenny, 1995, “Community Alliances and The New Governance”, Australian Journal of Public Administration, 54 3:376-381.
29. WOLF, James F., 1996, Moving Beyond Prescriptions Making Sense of Public Administration Action Contexts” Gary L. WAMSLEY (Ed.), Refounding Democratic Public Administration, Modern Paradoxes, Post Modern Challenges, USA:Sage.141-167.
30. TEKELİ, İlhan, 1996, “Yönetim Kavramı Yanısıra Yönetişim Kavramının Gelişmesinin Nedenleri Üzerine”, Sosyal Demokrat Değişim, 3:45-54.
31. YILMAZ, Osman, 2001, Kamu Yönetimi Reformu, Ankara:DPT Yay.
32. YÜKSEL, Mehmet, “Yönetişim Kavramı Üzerine”, Ankara Barosu Dergisi, 58, 3:145-159.
33. STRATEJİK PLANLAMANIN TEMELLERİ VE TÜRK KAMU YÖNETİMİNDE
34. UYGULANMASINA YÖNELİK ÖNERİLER Harun GÜRER
35. Günümüzde örgütler çok çeşitli nedenlerle değişik düzeylerde plan
36. hazırlamaktadırlar. Örgütleri plan yapmaya iten en önemli faktör, şüphesiz
37. varlıklarını sürdürebilmek ve daha iyi bir gelecek tasarlama kaygısıdır. Bu
38. nedenle planlama, yönetimin fonksiyonlarının ayrılmaz bir parçasıdır ve
39. karmaşıklığı ve riski karşılamak için her örgüt plan yapmak zorundadır.1 Tüm örgütler uzun vadede varlıklarını devam ettirebilmek ve
40. gelişmek için makro ve mikro çevreleriyle fonksiyonel bir bağ kurmalıdırlar.
41. Bir örgüt, iç kaynak ve kabiliyetlerini kullanarak dış çevreye adapte olmak
42. için çevresel koşulları doğru anlamalıdır. Stratejik planlama yaklaşımı bu
43. noktada örgütlere temel prensipleri sağlamaktadır. 1- Stratejik Planlama Kavramı Stratejik planlama; örgütün ne olduğu, ne yaptığı ve neyi neden
44. yaptığına şekil veren ve yol gösteren temel kararları ve eylemleri üretmek için
45. disipline edilmiş bir çabadır.2 Stratejik planlama bir örgütün günlük faaliyetlerine yön ve anlam
46. sağlayan bir araç olup örgütün değerlerini, mevcut durumunu ve çevresini
47. değerlendirip bu faktörleri örgütün arzulanan gelecek durumu ile ilişkilendirir. Stratejik planlama, kendine özgü bir metodolojisi olan ve belirli
48. süreçlerin birbirini takip ettiği planlı bir yapıya sahiptir. Gelişigüzel olmayıp
49. sistemli bir yapıdır.
50. Stj. Hazine Kontrolörü
51. Can, T., Kamu Kuruluşları İçin Stratejik Planlama, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi
52. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 1996, s. 8
53. Bryson, John, M., Strategic Planning for Public and Nonprofit Organizations, Jossey-Bass
54. Yönetim şeklimiz ve tekniklerimiz neler? Müşterilerimiz kimler?.) 2- Biz ne olmak istiyoruz? (Hangi alanda iş yapmak istiyoruz? İnsan kaynaklarımızı hangi
55. seviyeye getirmek istiyoruz? Teknolojimizi nasıl geliştireceğiz?.) 3- Hedeflerimize nasıl ulaşacağız? (İnsan kaynakları, teknoloji, finansman ve yönetim stratejilerinin
56. hedeflere ulaşmak için nasıl kombine edileceği bu aşamada belirlenecektir.) ABD’nin lider yönetim danışmanlık şirketlerinden
57. Bain&Company’nin, on iki yıldan beri geleneksel olarak yaptığı “Yönetim
58. Araçları (Management Tools) Anketi” stratejik planlamanın günümüzde
59. yaygın olarak kulanılan bir yönetim aracı olduğunu göstermektedir. 2005
60. yılında beş kıtadan 960 büyük şirket üzerinde yapılan ve şirketlerin en fazla
61. kullandıkları yönetim araçlarını ve kullanılan yönetim araçlarının tatmin
62. düzeyini belirlemeye yönelik anketin sonuçları; stratejik planlamanın yüzde 79
63. kullanım sıklığı ve 5 puan üzerinden 4,14 tatmin düzeyi ile birinci sırada yer
64. aldığını göstermektedir.5
65. Can, T., a.g.e., s. 13
66. Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama
67. Teşkilatı, Haziran 2006, Web: http://www.sp.gov.tr/documents/Sp-Kilavuz2.pdf
68. Ünaldı, H., Zirvenin Yol Haritası, Başarı Yayımcılık, İstanbul, 2006, s. 19-20. Anket sonuçlarına
69. yılında yayımlanan, Alfred Chandler’ın “Structure and Strategy” adlı
70. kitabıdır. Yazar kitabında, bir organizasyonun strateji kurgusu ile örgütlenme
71. yapısı arasındaki bağlantıyı incelemiştir. Bir diğer önemli eser 1965 yılında
72. yayımlanan I. Ansoff’un “Corporate Strategy” isimli kitabıdır.6 Stratejik planlamanın kökleri, II. dünya savaşından sonra işletmelerde
73. uygulanmaya başlanan uzun vadeli planlama çalışmalarına kadar uzanır. Uzun
74. vadeli planlar o dönemde analitik bir düşünce tarzından ziyade, karşılaşılan
75. güncel olayların geleceğe dönük olarak tahmin edilmesinden ibaretti. Bir
76. anlamda istatistik tekniklerle olayların geleceğe uzandırılmış bir görüntüsü
77. durumundaydı. Bu durumun doğal sonucu olarak, gelecekte nelerle
78. karşılaşılacağı uzun vadeli planlamanın ana amacıydı. Böylece örgütün uzak ve
79. yakın çevresinde neler olabileceği, nasıl bir gelecekle karşılaşılabileceği
80. konuları açıklığa kavuşturulmak isteniyordu. 1960’larda Ansoff örgütlerde
81. uzun vadeli planlamaya analitik yaklaşımı getirdi. Artık olaylar rasyonel ve
82. analitik olarak incelenmeye ve bu analitik düşünce sistemi sonucunda gelecek
83. şekillendirilmeye başlandı. Öncelikle, amaçların belirlenmesi ve bu amaçlara
84. uygun stratejiler geliştirilmesi ön plana çıkmaya başladı. Yeni analizlerde
85. rakiplerin faaliyetleri, düşünce tarzları, olası karşı tutumları veya tepkileri de
86. dikkate alınarak daha dinamik bir analiz sistemi benimsendi. Rasyonel
87. düşünce sistemi ile örgütün çevresi daha ziyade pazarlara, müşterilere ve
88. rakiplere odaklı olarak tahmin edilmeye başlandı.7
89. Demir, T., Küreselleşen ve Yoğunlaşan Rekabet Ortamında Kamu ve Özel Sektör
90. Örgütlerinde Stratejik Yönetimin Yeri, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe
91. Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2001, s. 8.
92. Ülgen, H., Mirze, S., Kadri, İşletmelerde Stratejik Yönetim, Literatür Yayınları No: 113
93. Çünkü belirsizlik ortamında stratejilerden yoksun olan bir örgüt için
94. başarısızlık kaçınılmazdır. Stratejik planlama aşağıda sayacağımız nedenlerden
95. dolayı önemlidir diyebiliriz. Yöneticilerin stratejik planlamayı nasıl tanıdıkları ve stratejik
96. planlamaya neden yöneldikleri konusunda yapılan araştırmalar, yöneticilerin
97. daha önce uyguladıkları stratejik planlamaların olumlu sonuçları nedeniyle
98. stratejik planlamaya yöneldiklerini ortaya koymuştur. Popüler yönetim literatürü stratejik planlamanın önemini misyon
99. vizyon ve tüm örgütler için yön belirleme kavramları üzerine odaklanmasıyla
100. açıklamaktadır. Stratejik planlama değişen çevreye uyum sağlama özelliğinin dışında
101. örgütlere bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip etme şansı vermesiyle de
102. önemlidir. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler değişen çevrenin bir parçasıdır.
103. Çevresel değişiklikler içinde en önemle takip edilmesi gerekenlerin başında
104. Can, T., a.g.e., s. 15-16
105. Özdemir, B., Stratejik Yönetim ve Stratejik Planlamanın Türk Kamu Yönetiminde
106. Uygulanabilirliği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler
107. Çevrenin, teknolojik gelişmelerin, ana politikaların, amaçların ve hedeflerin
108. incelenmesi ve bunlara ulaşabilmek için gerekli stratejilerin tayini örgüt üst
109. yönetimi için vazgeçilmemesi gereken bir yönetim faaliyetidir. Daha fazla
110. alternatifi keşfederek, daha iyi ve hızlı kararlar almak ve böylece etkin planlar
111. yapmak stratejik planlamayla kolaylaşır. Stratejik planlama, yöneticilerin kendini, sistemi, amaçları ve
112. kaynakları değerlendirip uygun karar almasını sağlayan bir araçtır. Stratejik
113. planlama sayesinde; fikirler için tutarlı bir çerçeve oluşturmak, fırsat ve
114. tehditleri değerlendirmek, kurumun güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek, çeşitli
115. stratejilerin test edileceği kriterleri belirlemek, trendlerin izlenmesini sağlamak
116. ve portatif olmak, kişileri düşünceye sevk etmek, kısa ve uzun vadeli
117. kararların uyum içinde olmasını sağlamak, optimum kaynak tahsisini
118. gerçekleştirmek mümkündür. 4- Stratejik Planlamanın Örgüte Sağlayacağı Yararlar Stratejik planlamanın örgütlere çok farklı yararlar sağlayabileceği
119. konunun uzmanı olan birçok yazar tarafından ifade edilmiştir. Bu yararlardan
120. başlıcaları şunlardır:10 Stratejik planlamanın örgüte sağlayacağı yararlardan ilki ve belki de en
121. açık potansiyel yararı stratejik düşünce ve stratejik eylem yeteneğini
122. geliştirmesidir. Bu fayda; sırasıyla, örgütün dış ve iç çevresi ve çeşitli
123. aktörlerin ilgileri hakkında daha sistemli bilgi toplamaya, örgütsel öğrenmenin
124. artmasına, örgütün gelecekteki yönünün aydınlanmasına ve örgütsel
125. önceliklerin oluşturulmasına rehberlik eder.
126. Bryson, J., M., a.g.e., s. 7 İkinci olarak, stratejik planlama karar vermede iyileştirmeler sağlar.
127. Stratejik planlama dikkatini bir örgütün karşılaştığı hayati konular ve güçlükler
128. üzerine yoğunlaştırır ve anahtar karar vericilerin bu konuda neler yapmaları
129. gerektiğini hesaplamalarına yardımcı olur. Stratejik planlama böylece
130. örgütlere, stratejik amaçlarını tanımlamalarında ve açıkça bildirmelerinde
131. gelecek sonuçların ışığında bugünün kararlarını almalarında, karar vermede
132. tutarlı ve savunulabilir temel geliştirmeleri ve sonrasında ortaya çıkan kararları
133. düzeyler ve işlevler üzerinden koordine etmelerinde yardım eder. Sonuç
134. olarak; stratejik planlama, örgütlerin kontrolü altındaki alanlarda en üst
135. düzeyde yargılama yapabilmelerine yardım eder. Stratejik planlamanın üçüncü yararı olan geliştirilmiş örgütsel
136. duyarlılık ve iyileştirilmiş performans ilk iki yarardan doğmaktadır. Stratejik
137. planlamaya yer veren örgütler başlıca örgütsel konuları aydınlatmaya ve
138. tanımlamaya cesaretlenirler, iç ve dış taleplerle baskılara akıllıca karşılık
139. verirler ve hızla değişen durumları etkili biçimde idare etmeye yönelirler. Söz
140. konusu olan sadece düşünmek değil; stratejik düşünmek ve davranmaktır. Nihayetinde, stratejik planlama doğrudan örgüt çalışanlarına yarar
141. sağlamakta, politika yapıcılar ve anahtar karar vericilerin rollerini daha iyi icra
142. etmelerine, sorumluluklarını yerine getirmelerine ve takım çalışması ile
143. uzmanlığın örgüt üyeleri arasında güçlendirilmesine katkıda bulunmaktadır. Stratejik planlama tüm bu yararları sağlayabilir, ancak sağlayacağının
144. garantisi de yoktur. Doğrusu herhangi bir örgütün stratejik planlamanın
145. yararlarının hepsini veya çoğunu ilk uygulamada veya stratejik planlamanın
146. birçok devresinden sonra görmesi fazla muhtemel değildir. Zira, stratejik
147. planlama basit bir biçimde kavramlar, işlemler ve araçlar bütünüdür. Liderler
148. yöneticiler ve planlamacılar stratejik planlamayı nasıl uygulayacakları hakkında
149. çok dikkatli olmak zorundadır. Çünkü onların başarısı en azından süreci özel
150. durumlara nasıl uyduracaklarına bağlıdır. Sürecin farklı durumlarda nasıl
151. uygulanacağı üzerinde ise stratejik plan yalnızca yeterli sayıda anahtar karar
152. verici ve planlamacı tarafından desteklendiğinde ve içinde bulunulan durumda
153. ayrıntılarıyla sağduyu ve duyarlılıkla uygulandığında işler. Özellikle, çok zor
154. stratejik sorunlar ele alındığında, başarı asla garanti edilemez.11 Örgüt misyonu ve gelecek üzerine sistemli bir düşünme süreci olan stra
155. tejik planlamanın örgütlere sağlayabileceği diğer yararlar şu şekilde sıralanabilir:12
156. Bryson, J., M., a.g.e., s. 7
157. Demir, T., a.g.e., s. 24
158. Özdemir, B., a.g.e., s. 36
159. Göktekin, İ., Y., Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde (Kobi’lerde) Stratejik Planlama ve Bir
160. Uygulama, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler
161. Vizyonlarını açıkça ortaya koyan ve örgütün kalite faaliyetleri üzerinde
162. odaklaşmasını sağlayan stratejik kalite planlarına sahip örgütler kalite
163. açısından çarpıcı gelişmeler elde etmektedirler.18 7- Stratejik Planlama Süreci Stratejik planlama belirli süreçlerin birbirini takip ettiği planlı ve
164. sistemli bir yapıya sahiptir. Stratejik planlama süreci kendi içinde kurumsal
165. yükümlülükler, misyon, vizyon, iç çevre etüdü, dış çevre etüdü, SWOT
166. analizi, stratejik amaçlar, stratejik meseleler kavramlarını barındırır. Ancak her
167. Özdemir, B., a.g.e., s. 35-36
168. Tozar, G., Etkin Bir Stratejik Planlama Aracı Olarak Kıyaslama, Yayımlanmamış Yüksek
169. Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 1999, s.16
170. Bankası ile imzalanan 1. Program Amaçlı Mali ve Kamu Sektörü Uyum
171. Kredi Anlaşması (PFPSAL-1) ile olmuştur.19 Bu çerçevede 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu
172. ile kamuda stratejik planlama uygulamasının yasal altyapısı oluşturulmuştur. “Stratejik planlama” 5018 sayılı Kanun ile kamu idarelerinin planlı
173. hizmet sunumu, politika geliştirme, belirlenen politikaları somut iş
174. programlarına ve bütçelere dayandırma ile uygulamayı etkili bir şekilde
175. Yılmaz, K., Kamu Kuruluşları İçin Stratejik Planlama Uygulaması, Sayıştay Dergisi, Sayı
176. Büyükşehir Belediyesi Kanunları ile nüfusu 50.000’in üzerindeki tüm
177. belediyeler stratejik plan hazırlamakla yükümlü kılınmıştır. Ayrıca 5302 sayılı
178. İl Özel İdaresi Kanunu ile il özel idarelerine de stratejik planlama
179. yükümlülüğü getirilmiştir. 5018 sayılı Kanunda, stratejik plan hazırlamakla yükümlü olacak kamu
180. idarelerinin ve stratejik planlama sürecine ilişkin takvimin tespitine, stratejik
181. planların kalkınma planı ve programlarla ilişkilendirilmesine yönelik usul ve
182. esasların belirlenmesine Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı yetkili
183. kılınmıştır. Bu çerçevede “Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin
184. Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”20 hazırlanmıştır. Ayrıca kamu
185. idarelerine stratejik planlama sürecinde yol göstermek üzere DPT
186. Müsteşarlığı tarafından “Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu”21
187. hazırlanmıştır. Yine Kanunla, kamu kurumlarının stratejik yönetim ve planlama
188. faaliyetlerini organize etmek üzere Strateji Geliştirme Birimleri
189. oluşturulmuştur. Kanunda stratejik planlama performans esaslı bütçeleme ile bir arada
190. ele alınmıştır. Kanuna göre; kamu kurumları bütçelerini stratejik planlarına
191. stratejik planlarında yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle
192. uyumlu ve performans esasına dayalı olarak hazırlayacaklardır. Performans
193. göstergeleri kamu kurumlarının bütçelerinde yer alacak ve performans
194. denetimleri bu göstergeler çerçevesinde gerçekleştirilecektir.
195. Mayıs 2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
196. Kılavuza http://www.sp.gov.tr/documents/Sp-Kilavuz2.pdf elektronik adresinden ulaşılabilir. Performans esaslı bütçelemeye ilişkin çalışmalardan ise Maliye
197. Bakanlığı sorumlu olup, Bakanlık tarafından “Performans Esaslı Bütçeleme
198. Rehberi (taslak)”22 hazırlanmıştır. Özetle; Kamu Yönetimi Reformunun ana ayaklarından biri olan 5018
199. sayılı Kanun çerçevesinde kamu idarelerine stratejik planlama yapma
200. yükümlülüğü getirilmiş ve stratejik planlama kamu reformunun bir aracı
201. olarak düşünülmüştür. Kanımızca bu süreçte dikkat edilmesi gereken noktalar aşağıda
202. belirtilmiştir:  Öncelikle kamu kurumlarının stratejik planlamaya yönelik eğitim
203. ve altyapı eksiklikleri giderilmelidir.  DPT Müsteşarlığının ve Maliye Bakanlığının mevzuata ve
204. uygulamaya yönelik çalışmalarının koordinasyonu sağlanmalıdır.  5018 sayılı Kanunla getirilen düzenlemelerin bir bütün halinde ele
205. alınması sağlanmalıdır.  Kilit noktada yer alan karar alıcıların tümüne ve personelin
206. geneline yeni planlama ve bütçeleme sistemi hakkında eğitimler düzenlenerek
207. personel bilgilendirilmelidir.  Personelin yeni planlama sistemini benimsemesi ve sahiplenmesi
208. sağlanmalıdır.  Stratejik planlama çalışmalarına personelin katılımı sağlanmalıdır.  Stratejik planlama sürecinin güçlü liderler ve karar alıcıların
209. sponsorluğunda yürütülmesi sağlanmalıdır. Zira stratejik planlamada liderliğin
210. yerini hiçbir şey tutamaz.  Personele esas önemli olanın değişimi sağlamak olduğu iletilmeli
211. ve destekleri alınmalıdır.  Stratejik planlamanın yanında kilit karar alıcıların stratejik
212. düşünme, davranma ve vizyon geliştirme niteliklerinin güçlendirilmesi  Stratejik planlama ve bütçeleme bağının iyi kurulmasına özen
213. gösterilmelidir. Ancak bu takdirde kamu kurumları tarafından seçilen
214. stratejilerin, amaç ve hedeflerin gerçekleşmesinin mümkün olduğu
215. Rehbere http://www.bumko.gov.tr/proje/MaliYonetim/performans/performansb/
216. Stratejik planlama sayesinde fırsat ve tehditleri değerlendirmek, kurumun
217. güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek dikkatleri örgütün karşılaştığı hayati
218. konular ve güçlükler üzerine yoğunlaştırmak mümkün olur. Stratejik planlama
219. örgütsel öğrenmeyi arttırarak öğrenen organizasyonlar oluşmasına, uzun
220. vadeli stratejiler oluşturulmasına, örgütün amaç ve hedeflerinin
221. belirlenmesine, örgütsel öncelikler arasında bir sıralama yapılmasına ve
222. öncelikli alanlarda yoğunlaşmaya, örgüt ile çevresi, amaç ve kaynakları
223. arasında bir bağ kurulmasına böylece kaynakların etkili ve verimli
224. kullanılmasına yardımcı olur. Sistemin kilit karar alıcılar ve personel tarafından sahiplenilmesi ve
225. çalışmalarda kamu tarafından üretilen mal ve hizmetlerin kalitesinin
226. arttırılmasının hedef alınması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
227. Kanunu ile Türk kamu yönetiminde uygulanmaya başlanan stratejik planlama çalışmalarının başarılı olmasını sağlayacak temel faktörlerdir. Ancak daha da önemli olan nokta; değişimi ve gelişimi önce akıllarda ve zihinlerde gerçekleştirmektir. Çalışmalar başarıyla ve bir bütün olarak uygulandığı takdirde; kamu kaynaklarının stratejik önceliklere göre dağıtılmasını ve etkin kullanımını izlemeyi, hesap verme sorumluluğunu geliştirmeyi, idarenin hizmetlerinin kalitesini arttırmayı ve müşteri odaklılığı sağlayacaktır. Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 1996
228. Demir, T., Küreselleşen ve Yoğunlaşan Rekabet Ortamında Kamu ve Özel Sektör Örgütlerinde Stratejik Yönetimin Yeri, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2001
229. Göktekin, İ., Y., Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde (Kobi’lerde) Stratejik Planlama ve Bir Uygulama, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa, 2003
230. Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama http://www.sp.gov.tr/documents/Sp-Kilavuz2.pdf Teşkilatı, Haziran 2006, Web
231. Özdemir B., Stratejik Yönetim ve Stratejik Planlamanın Türk Kamu Yönetiminde Uygulanabilirliği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 1999
232. Tozar, G., Etkin Bir Stratejik Planlama Aracı Olarak Kıyaslama, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 1999
233. Ülgen, H., Mirze, S., Kadri, İşletmelerde Stratejik Yönetim, Literatür Yayınları, No: 113, İstanbul, 2004
234. Ünaldı, H., Zirvenin Yol Haritası (Baskıda), Başarı Yayımcılık, İstanbul, 2006
235. Yılmaz K., Kamu Kuruluşları İçin Stratejik Planlama Uygulaması, Sayıştay Dergisi, http://www.sayistay.gov.tr/yayin/dergi/dergi1.asp?id=50 Sayı: 50-51, 2003, Web
236. sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu
237. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE
238. FEDERAL DEVLETE AİT TAŞINMAZ
239. MALLARIN YÖNETİMİ Taner TURAN I. GİRİŞ
240. Hazineye ait taşınmaz malların yönetiminde nasıl bir politika takip
241. edilmesi gerektiği sık sık tartışma konusu olmaktadır. Ancak bu tartışmalarda
242. gelişmiş ülkelerde devlete ait taşınmaz malların nasıl yönetildiği konusuna pek
243. değinilmemektedir. Oysa bu konuyla ilgili diğer ülkelerdeki uygulama ve
244. düzenlemelerin ülkemiz açısından da dikkate değer ve yararlı olabileceği
245. açıktır. Taşınmaz mal yönetiminde elbette tarihi, coğrafi ve ekonomik
246. koşullar önemli bir rol oynadığından, devletler bazı konularda farklı
247. politikalar uygulayabilmektedirler. Ancak bu, devlete ait malların yönetiminde
248. en azından, bazı ortak noktaların hatta çözümlerin bulunmadığı anlamına
249. gelmemektedir. Bu yazının konusu Amerika Birleşik Devletlerinde federal
250. devlete ait taşınmaz malların yönetimi, hukuksal durumu ve bu konudaki
251. yetkili kuruluşlardır. Bilindiği üzere Amerika Birleşik Devletleri federal bir yönetim
252. sistemine sahiptir. Bir federal devlet ve her eyaletin kendi federe (eyalet)
253. devleti bulunmaktadır. Dolayısıyla federal devlete ait taşınmaz mallar olduğu
254. gibi eyalet devletlerine ait taşınmaz mallar da bulunmaktadır. Ancak hiç
255. şüphesiz federal devletin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mal miktarı bütün
256. eyalet devletlerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların toplamından çok
257. daha fazladır. Hem bu sebeple, hem de eyalet devletlerinin sayısal çokluğu ve
258. bunların tamamıyla ilgili sağlıklı bilgiler edinilmesinin fiziksel olarak imkansız
259. olması gibi nedenlerle, sadece federal devlete ait taşınmaz mallar üzerinde durulacaktır. ABD’deki toplam toprakların yaklaşık %29’u federal devletin yöne
260. timi altındadır. Federal devlete ait taşınmaz malların yönetimiyle ilgili başta
261. yılında çıkarılan Federal Toprak Politikası ve İdaresi Kanunu (Federal
262. Maliye Bakanlığı Milli Emlak Başkontrolörü
263. Land Policy and Managment Act) olmak üzere çok sayıda kanun bulunmak
264. tadır. Federal devlete ait topraklar konusunda Toprak Yönetim Bürosu (The
265. Bureau Of Land Managment), binalar konusunda ise Genel Hizmetler İdaresi
266. (General Service Administration) genel yetkili kuruluşlar olmakla beraber çok
267. sayıda kuruluş söz konusu taşınmaz malları yönetme görev ve yetkisine sahiptir. Bu yazıda ABD’de federal devlete ait toprakların tarihi gelişimi, söz
268. konusu malların günümüzdeki hukuksal durumu, idaresi ve yetkili kuruluşlar
269. incelenmekte ve son olarak da ulaşılan sonuçlar hakkında genel bir
270. değerlendirme yapılmaktadır. II. FEDERAL DEVLETE AİT TOPRAKLARIN TARİHİ GELİŞİMİ Amerika Birleşik Devletlerinde federal devlete ait toprakların tarihi
271. gelişimi kabaca üç dönem şeklinde ele alınabilir: Edinim, tasfiye ve nihayet
272. koruma - yönetim dönemleri. Elbette herhangi bir dönem sadece edinim
273. tasfiye veya koruma ve yönetimden ibaret olmamış, genellikle bunların hepsi
274. bir arada uygulanmıştır. Değişik dönemlerde edinim, elden çıkarma veya
275. koruma-yönetim politikasından biri, bazen diğerleriyle çakışarak, federal
276. devlete ait taşınmaz mal idaresinde belirleyici olmuştur. a) Edinim Federal devletin 1780’li yıllarda başlayan arazi edinim dönemi 19’uncu
277. yüzyılın başında hız kazanmış, bu durum yaklaşık olarak 19’uncu yüzyılın son
278. çeyreğine kadar devam etmiştir. Belli bir dönem arazi edinimine ara
279. verildikten sonra, 20’inci yüzyılda tekrar az miktarda da olsa federal devletin
280. arazi edinimi sürmüştür. Federal devlet tarafından çok farklı yöntemlerle arazi edinilmiştir.
281. Amerika birleşik devletlerinin kuruluş yıllarında, birliğe katılmak isteyen eyalet
282. devletlerinden araziler edinildiği gibi, federal devlet tarafından satın alma
283. yoluyla da çok önemli miktarlarda arazi edinilmiştir. Örneğin bugün
284. Louisiana ve Florida eyaletlerinin bulunduğu araziler satın alınmak suretiyle
285. federal devlet tarafından iktisap edilmiştir. b) Elden Çıkarma Federal devletin 18’inci yüzyılın son yıllarında başlayan arazi elden
286. çıkarma dönemi 19’uncu yüzyılda hız kazanmış ve 1930’lu yıllara kadar da bu şekilde devam etmiştir. 1930’lu yıllardan sonra federal devlete ait arazilerin elden çıkarılması yavaşlamış, özellikle 20’inci yüzyılın son çeyreğinden itibaren, aşağıda daha detaylı bahsedilen Federal Toprak Politikası ve İdaresi
287. Kanunundan sonra, bazı istisnalar dışında federal devlete ait arazilerin elden
288. çıkarılması politikasına son verilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri yüzölçümünün çok önemli bir bölümü
289. federal devletin mülkiyetinde bulunmuştur. Clawson (1968), 50 eyalet
290. devletinin toplam arazi miktarının 2.298 milyon acre1 olduğunu, 442 milyon
291. acrenin hiçbir zaman kamu mülkiyetine girmediğini, 1.140 milyon acrenin
292. çeşitli yollarla kamu mülkiyetinden çıkarıldığını, 716 milyon acrenin kamu
293. mülkiyetinde kaldığını ifade etmektedir. Clawson (1951) federal topraklar
294. elden çıkarıldıkça kalan federal toprakların daha değerli hale geldiğini ileri sürmektedir. Federal devletin sahip olduğu taşınmazların elden çıkarılmasında
295. değişik yöntemler kullanılmıştır. Bu yöntemler arasında satış, eğitim, eyalet
296. devletlerine arazi transferi gibi çeşitli yollarla ve kamusal amaçlarla yapılan
297. transferler sayılabilir. 1841 yılında çıkarılan Pre-emption Kanunuyla arazileri
298. işgal edenlere belli koşullarla yerleşik oldukları arazileri satın alma konusunda
299. bir nevi öncelik tanınmıştır. Bu Kanunla bir arazi satışa çıkarıldığında bu
300. araziye yerleşmiş kişiye acresi 1.25 dolardan 160 acreyi geçmemek üzere ve
301. halihazırda 320 acreden fazla arazisi olmamak şartıyla, söz konusu araziyi
302. satın alma hakkı tanınmıştır. Federal devletin mülkiyetindeki arazilerin dağıtılmasında, 1862 yılında
303. çıkarılan The Homestead Kanunu önemli bir rol oynamıştır. Bu Kanuna göre
304. belli kişilere, idari masrafları karşılamak için alınan küçük bir bedel dışında
305. hiçbir bedel alınmaksızın arazi verilmesi kabul edilmiştir. Ancak tapu devri
306. için, arazi verilen (tahsis edilen) kişilerin 5 yıl boyunca ya arazide ikamet
307. etmeleri ya da araziyi işlemeleri şart koşulmuştur. Bu kanunla federal devletin
308. mülkiyetinden çıkarılan arazi miktarı yaklaşık 287 milyon acredir. Federal devlete ait olup çeşitli amaçlarla eyalet devletlerine verilen
309. arazi miktarı yaklaşık 328 milyon acredir. Bunların dışında federal devlete ait
310. arazilerden bir bölümü askeri hizmet karşılığında, demiryolu yapımı için vb.
311. nedenlerle elden çıkarılmıştır.
312. Acre: 0,404 dönüm(4047m2). Toprak Yönetim Bürosu Kamu Toprakları İstatistiklerine (2004) göre
313. 2004 tarihleri arasında federal devlet tarafından toplam 1.276.380.000
314. acre arazi elden çıkarılmıştır. c) Koruma ve idare 19’uncu yüzyılın sonlarında ilk milli parkların, ormanların, doğal
315. yaşam alanlarının oluşturulmasıyla federal toprakların yönetim önceliklerinde
316. önemli bir değişiklik olmuştur. Bahsedilen toprakların yerleşim amaçlı
317. kullanımdan çekilmesiyle, Kongre tarafından kamu topraklarıyla ilgili politika
318. değişikliğine gidileceğinin ilk sinyalleri verilmiştir. Kongre söz konusu
319. toprakların yerleşim amacıyla kullanılması yerine bu toprakların farklı kaynak
320. değerleri nedeniyle kamu mülkiyetinde tutulmasının önemini kabul etmiştir.
321. Behan (1987) gibi bazı yazarlar, 1891 yılında çıkarılan Genel Gözden
322. Geçirme Kanununu, kamu topraklarının özelleştirme çabalarında sonun
323. başlangıcı olarak nitelendirmişlerdir. Federal devlete ait topraklarla ilgili olarak özellikle 1950’li yıllardan
324. sonra yoğun bir koruma-yönetim dönemine girilmiştir. 1976 yılında çıkarılan Federal Toprak Politikası ve İdaresi Kanunuyla
325. (Federal Land Policy and Managment Act) kamu topraklarında federal
326. devletin mülkiyetinin korunması ve bu toprakların federal devlet tarafından
327. yönetilmesi benimsenmiş ve bu doğrultuda hükümler getirilmiştir. III. FEDERAL DEVLETE AİT MALLARIN GÜNÜMÜZDEKİ HUKUKSAL DURUMU, İDARESİ VE YETKİLİ KURULUŞLAR Bu bölümde öncelikle federal devlete ait taşınmaz malların profili
328. ortaya konulacak daha sonra bu malların yönetimiyle ilgili temel
329. düzenlemelere değinilecek ve son olarak da yetkili ve görevli kuruluşlar
330. hakkında bilgi verilecektir. a) Federal Devlete Ait Taşınmaz Malların Profili Genel Hizmetler İdaresi Federal Taşınmaz Mal Profili (2004)
331. verilerine göre Eylül 2004 itibarıyla Amerika Birleşik Devletlerinin toplam
332. yüzölçümünün yaklaşık olarak yüzde 29’u federal devletin mülkiyetinde
333. bulunmakta olup federal devlete ait toplam arazi miktarı 653 milyon acre civarındadır. Mezkur verilere göre Eylül 2004 itibarıyla federal devletin sahip olduğu toplam bina sayısı 415852’dir. b) Temel Düzenlemeler Amerika Birleşik Devletlerinde federal devlete ait topraklarla ilgili en önemli ve temel düzenleme 1976 yılında çıkarılan daha sonra bazı değişikliklere konu olan Federal Toprak Politikası ve İdaresi Kanunudur. Bu
334. Kanunla kamu toprakları konusunda detaylı düzenlemeler yapılmıştır. Kanunun 1702’inci maddesinde bazı kavramlar tanımlanmıştır. Buna
335. göre çeşitli eyalet devletlerinin içinde Amerika Birleşik Devletlerine ait ve
336. İçişleri Bakanlığı Toprak Yönetim Bürosu tarafından yönetilen topraklar ve
337. bu topraklardaki çıkarlar kamu toprakları olarak tanımlanmıştır. Aşağıdaki
338. açıklamalar değerlendirilirken bu tanım dikkate alınmalıdır. Söz konusu Kanunun genel hükümler başlıklı 1nci altbölümünün
339. ’inci maddesiyle; - Kamu topraklarının, arazi kullanım planı sonucu olarak spesifik bir
340. parselin elden çıkarılmasının milli bir çıkara hizmet edeceğine karar verilmesi
341. hariç, federal devletin mülkiyetinde tutulması, - Kamu topraklarının yönetiminde, kanun tarafından aksi belirtilme
342. dikçe, çoklu kullanım ve sürekli üretimin esas alınması, - Kamu topraklarının ilmi, tarihi, görsel, çevresel, ekolojik, su kaynak
343. larının ve arkeolojik değerlerin kalitesini koruyacak, uygun olduğunda belirli
344. kamu arazilerinin doğal durumlarını muhafaza edecek vb şekilde yönetilmesi, - Kamu topraklarının ülkenin yurtiçi maden, gıda, kereste ve lif
345. ihtiyaçları dikkate alınarak idare edilmesi, - Kanun tarafından aksi belirtilmedikçe, kamu topraklarının ve
346. bunlardaki kaynakların kullanılmasında piyasa değerinin esas alınması (tahsil edilmesi), Kabul edilmiştir. Görüldüğü gibi, söz konusu maddeyle kamu topraklarının elden
347. çıkarılması anlayışından, istisnalar dışında, kesin olarak vazgeçilmiştir. Ancak
348. tahmin edilebileceği gibi bu konudaki tartışmalar literatürde bitmemiştir.
349. Federal devlete ait arazilerin yerel idarelere devredilmesi veya özelleştirilme
350. sini savunan yazar ve akademisyenler bulunduğu gibi söz konusu arazilerin
351. mülkiyetinin federal devlette kalmasını savunanlar da bulunmaktadır. Örneğin
352. Nelson (1996) toprak yönetimi konusunda eyalet devletlerinin daha başarılı
353. olacağını ifade ederek Toprak Yönetim Bürosunun (BLM) yönetimindeki
354. federal toprakların eyalet devletlerine transfer edilmesi gerektiğini
355. savunmaktadır. Ancak O’Toole (1997) eyalet devletlerinin toprak yönetimleri
356. incelendiğinde bu devletlerin, federal bürokratlardan daha iyi yönetici
357. olmadıklarının görüldüğünü, temel problemin federal yönetimin yetersizliği
358. değil, doğal kaynakların siyasi yandaşlara tahsisi olduğunu ifade ettikten sonra
359. söz konusu arazilerin eyalet devletlerine transfer edilmesinin sadece politik
360. manipülasyonların gerçekleşme yerini değiştireceğini ileri sürmektedir. Terry L. Anderson, Vernon L. Smith, ve Emily Simmons (1999) genel
361. olarak federal toprakların verimsiz ve kötü yönetildiğini ileri sürerek bu
362. toprakların özelleştirilmesi gerektiğini ifade etmektedirler. Lehman (1995) ise
363. federal toprak yönetiminin oldukça iyi olduğunu, özelleştirme yanlılarının özel
364. toprak yönetiminin kamu toprak yönetiminde daha iyi olduğunu ispatlama
365. konusunda başarılı olamadıklarını belirtmektedir. Loomis (2005) ise söz
366. konusu araziler üzerinde federal mülkiyetin sürdürülmesi gerektiğini ileri
367. sürmektedir. Özellikle son dönemlerde, genel olarak, çevreci grup ve sivil
368. toplum örgütlerinin söz konusu toprakların federal devletin mülkiyetinde
369. tutulmasından yana tavır aldıkları gözlemlenmiştir. Bunun söz konusu grup
370. ve sivil toplum örgütlerinin kamu topraklarıyla ilgili federal karar mercileri
371. nezdinde daha etkili olabileceklerini düşünmelerinden kaynaklandığı
372. belirtilmektedir. Federal Toprak Politikası ve İdaresi Kanununun yukarda belirtilen
373. maddesinde “Çoklu kullanım” tanımlanırken bunun mutlaka en çok
374. ekonomik kazanç getiren veya birim üretimi sağlayan kullanım biçimlerinin
375. birleşimi demek olmadığı ifade edilmiştir. Bu noktanın önemli olduğu
376. düşünülmektedir. Kanunda kamu topraklarının kullanım planlarının yapılmasına ilişkin
377. düzenlemelere de yer verilmiştir. Vincent (2005) Toprak Yönetim Bürosunun
378. yönetimindeki tüm toprakların, Alaska’daki bazı yerler hariç, kullanım
379. planlarının olduğunu ifade etmektedir. Söz konusu Kanunun 1713’üncü maddesinde kamu topraklarının
380. satışına ilişkin ayrıntılı hükümler bulunmaktadır. Bu maddeyle; - Federal devlete ait ve Toprak Yönetim Bürosu tarafından yönetilen
381. toprakların idaresinin ekonomik olmaması veya belirli bir amaç için edinilip, o
382. veya başka bir federal amaç için artık ihtiyaç duyulmaması ya da tasfiye edilmesinin önemli kamu amaçlarına hizmet edecek olması gibi nedenlerle elden çıkarılabileceği, - Yüzölçümü 2500 acreden daha büyük bir arazinin satışının
383. Kongreye bildirilmesi ve Kongrenin bu satışın uygun görülmediğine dair bir
384. karar almaması durumunda söz konusu arazinin satılabileceği
385. Federal devlete ait ve Toprak Yönetim Bürosu tarafından yönetilen
386. toprakların satışının İçişleri Bakanınca belirlenen piyasa değerinin altında
387. olmayan bir bedel üzerinden yapılabileceği, Hükme bağlanmıştır. Söz konusu Kanunun 1717’inci maddesinde, bu Kanun kapsamında
388. hiçbir arazi parçasının satış, takas veya bağış yoluyla Amerika Birleşik
389. Devletleri vatandaşı olmayan birine, şirketler açısından da, Amerika Birleşik
390. Devletleri veya herhangi bir eyalet devletinin (ABD’deki) kanunlarına tabi
391. olmayan şirketlere devredilemeyeceği belirtilmiştir. Kanunda kamu toprakları üzerinde otlatma izni ve kiralamasına
392. ayrıca yine söz konusu taşınmazlarla ilgili olarak yol hakkı (geçit veya bir tür
393. kullanım hakkı-“right of way”) verilmesine ilişkin detaylı düzenlemeler
394. yapılmıştır. Bu Kanunda ayrıca arazi edinimi, takas, devir vb. konular da
395. düzenlenmiştir. Mezkur Kanunun 1731’inci maddesinde, bu kanunun yürütülmesiyle
396. ilgili bir nevi genel yetkili kuruluş olan Toprak Yönetim Bürosu hakkında
397. düzenlemelere yer verilmiştir. Kanuna göre Toprak Yönetim Bürosunun en
398. yüksek idarecisi Direktördür. Toprak Yönetim Bürosu Direktörünün
399. Senatonun onayı (rızası) ve tavsiyesiyle Amerika Birleşik Devletleri Başkanı
400. tarafından atanacağı söz konusu maddenin a bendiyle hükme bağlanmıştır.
401. Toprak Yönetim Bürosu Direktörünün kamu arazileri ve doğal kaynaklar
402. yönetimi konusunda geniş bir bilgi birikimine ve önemli bir deneyime sahip
403. olması gerektiği yine aynı bendle hüküm altına alınmıştır. Toprak Yönetim
404. Bürosu Direktörünün kamu topraklarının yanında “doğal kaynak yönetimi”
405. konusunda geniş bir bilgi birikimine ve önemli bir deneyime sahip olması
406. gerektiği hükmü aslında şaşırtıcı değildir. Çünkü Toprak Yönetim Bürosu
407. tarafından yönetilen topraklar kereste, kömür, petrol, gaz, likit ve katı maden
408. üretimi vb. gibi son derece değişik amaçlı kullanımlara konu olmaktadır. Ayrıca söz konusu maddenin c bendiyle Direktörün yanı sıra bir ortak
409. direktör ve yardımcı direktörler ve diğer çalışanların atanması kabul edilmiştir. Görüldüğü gibi Federal Toprak Politikası ve İdaresi Kanunu kamu topraklarıyla ile ilgili detaylı düzenlemeler içermektedir. Ancak bilindiği gibi devlete ait taşınmaz mallar sadece arazilerden ibaret değildir. Kamu binalarıyla ilgili en önemli yasal düzenlemeler ise 1949 yılında çıkarılan
410. Federal Emlak ve İdari Hizmetler Kanunu, 1959 yılında çıkarılan ve 1972
411. ve 1988 yıllarında 3 önemli değişikliğe uğrayan Kamu Binaları
412. Kanunudur. Bu Kanunlarla kamu binalarının yaptırılması veya elden
413. çıkarılması gibi bir takım esaslar düzenlenmiştir. Genel Hizmetler İdaresine
414. kamu binalarıyla ilgili bazı genel yetkiler verilmiş, belirli istisnalar dışında
415. kamu binalarının Genel Hizmetler İdaresinin kontrolü altında olduğu ifade edilmiştir. Bu yasal düzenlemelerin yanında ayrıca federal taşınmaz malların
416. idaresiyle ilgili olarak Amerika Birleşik Devletleri Başkanlarının İdari Emirleri
417. bulunmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı tarafından son olarak
418. sayılı İdari Emir yayınlanmıştır. Buna göre kamu kuruluşlarının
419. bünyelerinde kıdemli bir taşınmaz mal görevlisi atamaları zorunlu hale
420. getirilmiş ve atanacak bu görevlilerin yapması gereken işlemler belirtilmiştir.
421. Yine bu İdari Emirle federal kuruluşların bir varlık yönetim planı
422. hazırlamaları gerekli hale getirilmiştir. Ayrıca bu İdari Emirle Federal
423. Taşınmaz Mal Konseyi oluşturulmuş ve bu Konseyin yetki ve sorumlulukları
424. belirlenmiş, Konseyin, Genel Hizmetler İdarecisiyle birlikte çalışarak federal
425. taşınmaz mal yönetiminin verimliliğine karar vermeye yarayacak uygun
426. performans kriterlerini oluşturması gerektiği ifade edilmiştir. Bu kriterlerin
427. belirli kuruluşlarla ilgili taşınmaz mal edinim, bakım, onarım, yönetim ve
428. elden çıkarılmasıyla ilgili maliyet ve yararların değerlendirilmesini içermesi
429. gerektiği, ancak sadece bunlarla sınırlı olmayacağı belirtilmiştir. Amerika Birleşik Devletlerinde milli ormanların yönetimiyle ilgili en
430. önemli yasal düzenleme ise 1976 yılında çıkarılan Milli Orman Yönetim
431. Kanunudur (National Forest Management Act). Amerika Birleşik
432. Devletlerindeki ormanların önemli bir bölümü özel mülkiyette
433. bulunmaktadır. Adı geçen Kanunla çoklu kullanım ve sürekli üretim esasları
434. benimsenmiş, kullanım planları ve başka bazı hususlar düzenlenmiştir. Amerika Birleşik Devletlerinde, devlet mallarıyla ilgili hukuksal
435. düzenlemeler elbette yukarda belirtilenlerle sınırlı değildir. Daha önce de
436. belirtildiği gibi bu konuyla ilgili olarak Federal Toprak İşlem Kolaylaştırma
437. Kanunu, Genel Maden Yasası, Dinlenme ve Kamusal Amaçlar Yasası, Otlak
438. Kanunu gibi çok sayıda düzenleme bulunmaktadır. Bu yasal düzenlemelerin yanında bir başka noktanın daha altı çizilmelidir. Bugün Amerika Birleşik Devletlerinde kamu mallarının yönetimi konusunda son derece duyarlı ve etkili bir kamuoyu bulunmaktadır. Mesela
439. Toprak Yönetim Ofisinin yürüttüğü bazı faaliyetlere binlerce insan gönüllü
440. olarak katılmaktadır. Sadece kamu malları konusunda faaliyet gösteren sivil
441. toplum kuruluşları bulunmaktadır. Hatta bir sivil toplum kuruluşu tarafından
442. her yıl Milli Kamu Toprakları Günü düzenlenmekte, bugün de insanlar kamu
443. topraklarının geliştirilip güzelleştirilmesine yardımcı olmaya çağrılmaktadır.
444. Amerika Birleşik Devletlerinde kamu mallarının yönetimi konusu
445. değerlendirilirken bu duyarlı ve etkili kamuoyunun varlığı da mutlaka dikkate alınmalıdır. c) Yetkili Kuruluşlar ve Görevleri 1) Toprak Yönetim Bürosu (BLM) Toprak Yönetim Bürosunun kökleri 1785 yılında çıkarılan Toprak
446. Düzenlemesine ve 1787 yılında çıkarılan Northwest Düzenlemesine
447. dayanmaktadır. 1812 yılında Kongre tarafından Hazine Bakanlığı bünyesinde
448. Genel Toprak Ofisi, 1934 yılında çıkarılan Taylor Otlak Kanunuyla Amerika
449. Birleşik Devletleri Otlak İdaresi kurulmuştur. Daha sonra 1946 yılında
450. Amerika Birleşik Devletleri Otlak İdaresi, Genel Toprak Ofisiyle
451. birleştirilerek İçişleri Bakanlığı bünyesinde Toprak Yönetim Bürosu kurulmuştur. Toprak Yönetim Bürosu ilk kurulduğunda kamu arazilerinin yönetimi
452. konusunda ilgisiz ve birbiriyle çelişen 2000’den fazla kanunun bulunduğu
453. belirtilmektedir. Başka bir ifadeyle yukarda bahsettiğimiz Federal Toprak
454. Politikası ve Yönetim Kanunu çıkarılana kadar Toprak Yönetim Bürosunun
455. yönetiminde bulunan federal kamu arazileriyle ilgili toplu-birleşik bir yasal
456. düzenleme mevcut değildi. Günümüzde Toprak Yönetim Bürosu, en
457. önemlisi 1976 yılında çıkarılan Federal Toprak Politikası ve İdaresi Kanunu
458. olmak üzere, sorumluluğu altındaki kamu arazilerini değişik kanunlar
459. çerçevesinde yönetmektedir. Misyonu şimdiki ve gelecek kuşakların keyif alması ve kullanımı için
460. kamu topraklarının üretkenliğini, çeşitliliğini ve sıhhatini sürdürmek olan
461. Toprak Yönetim Bürosunun yönetiminden sorumlu olduğu arazi miktarı
462. takriben 262 milyon acredir, ki bu yaklaşık Amerika Birleşik Devletlerindeki
463. toplam toprakların 1/8’dir. Ayrıca, Toprak Yönetim Bürosu yaklaşık 700 milyon acrelik bir alandaki yer altı madenlerinin yönetiminden ve 388 milyon acrelik bir alandaki yangınları söndürme görevinden de sorumludur. Ayrıca
464. Toprak Yönetim Bürosunun 2006 mali yılı Bütçe Gerekçesine göre adı geçen
465. büro ücretli ve ücretsiz dinlenme tesisleri, kamp yerleri, barajlar, binalar, vb.
466. idare etmektedir. Toprak Yönetim Bürosu arazi edinimi, elden çıkarılması, kiralanması
467. kullanım ve otlatma hakkı verilmesi gibi birçok görev ve yetkiye sahiptir.
468. Ayrıca adı geçen Büronun koruma, toprak ve maden kayıtları tutma, yangın
469. söndürmeyle ilgili bazı yetki ve görevleri de bulunmaktadır. Diğer görevlerinin yanı sıra Toprak Yönetim Bürosu sorumlu olduğu
470. federal arazilerle ilgili olarak likit (petrol, gaz ve geothermal mineraller) ve katı
471. madenlerle ilgili kiralama yapma yetkisine de sahiptir. Loomis (2005) Toprak
472. Yönetim Bürosunun federal devlete ait madenlerinin yöneticisi olduğunu
473. Yönetim şeklimiz ve tekniklerimiz neler? Müşterilerimiz kimler?.) 2- Biz ne olmak istiyoruz? (Hangi alanda iş yapmak istiyoruz? İnsan kaynaklarımızı hangi
474. seviyeye getirmek istiyoruz? Teknolojimizi nasıl geliştireceğiz?.) 3- Hedeflerimize nasıl ulaşacağız? (İnsan kaynakları, teknoloji, finansman ve yönetim stratejilerinin