KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Alanya Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

Türkiye’de Sürdürülebilir Havacılık: Karbon Dengeleme Programları

Sustainable Aviation in Turkey: Carbon Offset Programs

Oya Öztürk(HASAN KALYONCU UNIVERSITY)0000-0002-3507-4865
Can Özcan(HASAN KALYONCU ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9894-1102
Sayfa
266–279
Yayın Tarihi
2026-01-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Analiz bulgularına göre bilginin, katılım niyeti ve bilinç üzerinde, bilincin de katılım niyeti üzerinde pozitif yönde anlamlı etkisi tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye, sivil havacılık sektöründe uluslararası standartlara uyum sağlama konusunda erken adımlar atmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Havacılık sektörünün büyümesi önemli ekonomik faydalar sağlarken, aynı zamanda daha büyük sosyal ve çevresel olumsuz etkilere de yol açması muhtemeldir.
💡
Sonuç & Katkı:Analiz bulgularına göre bilginin, katılım niyeti ve bilinç üzerinde, bilincin de katılım niyeti üzerinde pozitif yönde anlamlı etkisi tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sürdürülebilir Havacılık · Karbon Dengeleme Programları · Katılım Niyeti

Özet

Türkiye, sivil havacılık sektöründe uluslararası standartlara uyum sağlama konusunda erken adımlar atmıştır. Türkiye'nin uluslararası kuruluşlara ve anlaşmalara taraf olması, ülkenin sivil havacılık sektöründe dünya standartlarına uyum sağlamasına yardımcı olmuştur. Havacılık sektörünün büyümesi önemli ekonomik faydalar sağlarken, aynı zamanda daha büyük sosyal ve çevresel olumsuz etkilere de yol açması muhtemeldir. Bireylerin sürdürülebilir havacılığa ilişkin bilgi düzeylerinin, karbon dengeleme programlarına katılım niyetlerini nasıl şekillendirdiğini ortaya koymak ve bu ilişkide karbon dengeleme bilincinin aracılık rolünü inceleyerek sürdürülebilir havacılık uygulamalarının toplumsal kabulünü artırmaya yönelik bütüncül bir bakış açısı sunmak bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Türkiye’de yaşayan toplam 483 kişi ile anket yolu ile veriler toplanmış ve sonuçlar SPSS paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Ayrıca aracılık etkisini analiz etmek amacı ile Process Macro yöntemi kullanılmıştır. Analiz bulgularına göre bilginin, katılım niyeti ve bilinç üzerinde, bilincin de katılım niyeti üzerinde pozitif yönde anlamlı etkisi tespit edilmiştir. Ek olarak karbon dengeleme bilincinin bireylerin sürdürülebilir havacılığa ilişkin bilgi düzeyleri ile, karbon dengeleme programlarına katılım niyetleri arasındaki ilişkide aracılık rolü olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Abstract

Turkey has taken early steps to align with international standards in the civil aviation sector. The country's participation in international organizations and agreements has facilitated its compliance with global norms in civil aviation. While the growth of the aviation industry offers significant economic benefits, it is also likely to result in greater social and environmental adverse effects. The aim of this study is to reveal how individuals' levels of knowledge regarding sustainable aviation influence their intentions to participate in carbon offset schemes and to provide a holistic perspective to enhance public acceptance of sustainable aviation practices by examining the mediating role of carbon offset consciousness in this relationship. Data were collected through a survey conducted with a total of 483 individuals residing in Turkey and analyzed using the SPSS statistical software package. Additionally, the Process Macro method was employed to examine the mediating effect. According to the analysis results, knowledge was found to have a significant positive effect on both intention to participate and awareness, while awareness also had a significant positive effect on intention to participate. Furthermore, the findings indicate that carbon offset consciousness plays a mediating role in the relationship between individuals’ knowledge of sustainable aviation and their intentions to participate in carbon offset programs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öztürk, O., Özcan, C. (2026). Türkiye’de Sürdürülebilir Havacılık: Karbon Dengeleme Programları. Alanya Akademik Bakış, Cilt: 10 Sayı: 1, 266–279. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1747492

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (54)

  1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  2. Akbulut Yıldız, G., & Yıldız, B. (2024). CO2 emisyonu, hava yolu taşımacılığı, yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: beşli grup (g5) örneği. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 48–63. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1254086
  3. Aksoy, C., & Dursun, Ö. O. (2018). A general overview of the development of the civil aviation sector in Turkey. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 1060–1076. www.esosder.org
  4. Babakhani, N., Ritchie, B. W., & Dolnicar, S. (2017). Improving carbon offsetting appeals in online airplane ticket purchasing: testing new messages, and using new test methods. Journal of Sustainable Tourism, 25(7), 955–969. https://doi.org/10.1080/09669582.2016.1257013
  5. Barutçu, S. B., & Çolakoğlu, Ü. (2024). Havayolu taşımacılığında sürdürülebilirlik analizi; Türkiye. In Journal of Travel and Tourism Research (Vol. 24).
  6. Becken, S. (2007). Tourists’ perception of international air travel’s impact on the global climate and potential climate change policies. Journal of Sustainable Tourism, 15(4), 351–368. https://doi.org/10.2167/jost710.0
  7. Becken, S., Mackey, B., & Lee, D. S. (2023). Implications of preferential access to land and clean energy for Sustainable Aviation Fuels. Science of the Total Environment, 886. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.163883
  8. Bento, A. M., Kanbur, R., & Leard, B. (2015). Designing efficient markets for carbon offsets with distributional constraints. Journal of Environmental Economics and Management, 70, 51–71. https://doi.org/10.1016/j.jeem.2014.10.003
  9. Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (21th ed.). Pegem Akademi.
  10. Chen, F. Y. (2013). The intention and determining factors for airline passengers’ participation in carbon offset schemes. Journal of Air Transport Management, 29, 17–22. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2013.01.001
  11. Choi, A. S., & Ritchie, B. W. (2014). Willingness to pay for flying carbon neutral in Australia: An exploratory study of offsetter profiles. Journal of Sustainable Tourism, 22(8), 1236–1256. https://doi.org/10.1080/09669582.2014.894518
  12. Choi, A. S., Ritchie, B. W., & Fielding, K. S. (2015). A mediation model of air travelers’ voluntary climate action. Journal of Travel Research, 55(6), 709–723. https://doi.org/10.1177/0047287515581377
  13. Cocolas, N., Walters, G., Ruhanen, L., & Higham, J. (2020). Consumer attitudes towards flying amidst growing climate concern. Journal of Sustainable Tourism, 29(6), 944–963. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1849234
  14. DeMattio, D., & Halawi, L. (2022). How education on climate change affects consumers' willingness to participate in carbon offsetting programs?. Collegiate Aviation Review International, 40(2). https://doi.org/10.22488/okstate.22.100213
  15. George, D., & Mallery, P. (2013). IBM SPSS statistics 19 step by step a simple guide and reference. Pearson.
  16. Gössling, S., Haglund, L., Kallgren, H., Revahl, M., & Hultman, J. (2009). Swedish air travellers and voluntary carbon offsets: Towards the co-creation of environmental value? Current Issues in Tourism, 12(1), 1–19. https://doi.org/10.1080/13683500802220687
  17. Haksevenler, B. H. G., Temel, N. U., & Topal, Y. E. (2023). Civil aviation policies and practices in Turkey in a global context through sustainable aviation. Global Challenges, 7(12). https://doi.org/10.1002/gch2.202300194
  18. Hayes, A. F. (2018). “Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis- A regression based approach (Told D. Little, Ed.; Second edition). The Guilford Press.
  19. Jones, E. (2023). Sustainable Travel Survey, Report, & Trends 2025. https://thevacationer.com/sustainable-travel-survey-2023/
  20. Karaman, F. (2024). Türk sivil havacılığında toplam kalite yönetimi algısı ve çalışan performansının çalışanların iş tecrübesine göre farklılığının incelenmesi. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 195–207. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1311996
  21. Karatamu, S. (1971). 1908-1920. In Türk silahlı kuvvetleri tarihi. T.C. GENELKURMAY BAŞKANLIĞI.
  22. Karatepe, S., & Karaköse, S. (2024). Sürdürülebilirlik kavramının tüketiciler açısından incelenmesi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(Özel Sayı), 413–430. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1595907
  23. Kerr, B. (2021). Regulating the environmental ıntegrity of carbon offsets for aviation: the ınternational civil aviation organization’s additionality rule as ınternational law. Carbon & Climate Law Review, 14(4), 255–265. https://doi.org/10.21552/cclr/2020/4/5
  24. Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis (1st ed.). https://doi.org/10.4324/9781315788135
  25. Kollmuss, A., & Agyeman, J. (2002). Mind the gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior? Environmental Education Research, 8(3), 239–260. https://doi.org/10.1080/13504620220145401
  26. Korba, P., Sekelová, I., Koščáková, M., & Behúnová, A. (2023). Passengers’ knowledge and attitudes toward green ınitiatives in aviation. Sustainability, 15(7), 6187. https://doi.org/10.3390/su15076187
  27. Li, C., Liu, X., Zhang, Z., Li, J., Zhang, W., & Yang, X. (2023). Using the PLS-SEM model to study the factors that affect the willingness of college students to pay for carbon offsets based on a TPB and NAM approach. Research Square Platform LLC. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-2962946/v1
  28. Liu, P., Teng, M., & Han, C. (2020). How does environmental knowledge translate into pro-environmental behaviors?: The mediating role of environmental attitudes and behavioral intentions. Science of The Total Environment, 728, 138126. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.138126
  29. Liu, Y., Jiang, Q., & Gleasure, R. (2021). Hitting net-zero without stopping flying: increasing air travelers’ likelihood to opt-in to voluntary carbon offsetting. Journal of Travel Research, 62(1), 21-38. https://doi.org/10.1177/00472875211057607
  30. Lu, J. L., & Wang, C. Y. (2018). Investigating the impacts of air travellers’ environmental knowledge on attitudes toward carbon offsetting and willingness to mitigate the environmental impacts of aviation. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 59, 96–107. https://doi.org/10.1016/j.trd.2017.12.024
  31. Ma, W., Zhang, Y., & Cui, J. (2021). Chinese future frequent flyers’ willingness to pay for carbon emissions reduction. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 97, 102935. https://doi.org/10.1016/j.trd.2021.102935
  32. Mair, J. (2011). Exploring air travellers’ voluntary carbon-offsetting behaviour. Journal of Sustainable Tourism, 19(2), 215–230. https://doi.org/10.1080/09669582.2010.517317
  33. McLennan, C. lee J., Becken, S., Battye, R., & So, K. K. F. (2014). Voluntary carbon offsetting: Who does it? Tourism Management, 45, 194–198. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.04.009
  34. Pegasus. (2025). Net sıfıra yolculuk. Net Sıfıra Yolculuk
  35. Ragbir, N. K., Rice, S., Winter, S. R., & Choy, E. C. (2021). Emotions and caring mediate the relationship between knowledge of sustainability and willingness to pay for greener aviation. Technology in Society, 64. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2020.101491
  36. Ritchie, B. W., Kemperman, A., & Dolnicar, S. (2021). Which types of product attributes lead to aviation voluntary carbon offsetting among air passengers? Tourism Management, 85. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2020.104276
  37. Rotaris, L., Giansoldati, M., & Scorrano, M. (2020). Are air travellers willing to pay for reducing or offsetting carbon emissions? Evidence from Italy. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 142, 71–84. https://doi.org/10.1016/j.tra.2020.10.014
  38. Schwartz, S. H. (1977). Normative ınfluences on altruism (pp. 221–279). https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60358-5
  39. Sun, M., Tian, Y., Dong, X., Lv, Y., Zhang, N., Li, Z., … & Li, J. (2023). A multi‐emission‐driven efficient network design for green hub‐and‐spoke airline networks. Iet Intelligent Transport Systems, 18(2), 346-376. https://doi.org/10.1049/itr2.12455
  40. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education, Boston.
  41. Taneja, S., & Ali, L. (2021). Determinants of customers’ intentions towards environmentally sustainable banking: Testing the structural model. Journal of Retailing and Consumer Services, 59, 102418. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2020.102418
  42. Tavman, E. (2024). Drivers and barriers to adopting sustainable air travel behavior., 287-340. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-7215-9.ch009
  43. Temel, N. Ü. (2022). Türkiye’nin sivil havacılık politikalarının küresel sürdürülebilir havacılık kapsamında değerlendirilmesi (Yayın No. 739522) (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  44. Türk Hava Yolları. (2022). Karbon dengeleme (offset) ile sürdürülebilir bir yolculuğa adım atmaya ne dersiniz? https://www.turkishairlines.com/tr-tr/co2mission/
  45. Vatansever, K., & Akgűl, Y. (2018). Performance evaluation of websites using entropy and grey relational analysis methods: The case of airline companies. Decision Science Letters, 119–130. https://doi.org/10.5267/j.dsl.2017.6.005
  46. Walker, S., & Cook, M. (2009). The contested concept of sustainable aviation. Sustainable Development, 17(6), 378–390. https://doi.org/10.1002/sd.400
  47. Waygood, E. O. D., Sun, Y., & Susilo, Y. O. (2014). Transportation carbon dioxide emissions by built environment and family lifecycle: Case study of the Osaka metropolitan area. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 31, 176–188. https://doi.org/10.1016/j.trd.2014.06.001
  48. Yaşar, G., & Onat, B. (2025). Derleme: Sürdürülebilir havacılık yakıtları üretimi ve çevresel etkileri. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 10(2), 182–190. https://doi.org/10.35229/jaes.1626339
  49. Yıldız, O., Kelleci, A., & Başakcı, T. (2024). Sürdürülebilir havayollarının tüketici tarafından kabulünü etkileyen teşvik edici faktörler. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(1), 174–202. https://doi.org/10.15869/itobiad.1341309
  50. Yılmaz, F. (2020). Türkiye’de sivil havacılık sektörünün tarihsel gelişimi ve 2003-2018 yılları arasında sektörün değerlendirilmesi. Eurasian Journal of Researches in Social and Economics, 7(1), 113–129. www.asead.com
  51. Zhang, B., Ritchie, B., Mair, J., & Driml, S. (2019). Is the airline trustworthy? The impact of source credibility on voluntary carbon offsetting. Journal of Travel Research, 58(5), 715–731. https://doi.org/10.1177/0047287518775781
  52. Zhang, B., Ritchie, B. W., Mair, J., & Driml, S. (2022). Air passengers’ preferences for aviation voluntary carbon offsetting: A co-benefits perspective. Journal of Travel Research, 61(6), 1437–1457. https://doi.org/10.1177/00472875211030340
  53. Zheng, D., Ritchie, B., Dolničar, S., & Babakhani, N. (2025). Can heuristic cues improve voluntary carbon offsetting message effectiveness?. Journal of Travel Research. https://doi.org/10.1177/00472875251342206
  54. Zhou, H., Wei, Q., & Guo, Y. (2025). Influence of air travelers’ willingness to pay for carbon offset based on partial least squares structural equation modeling. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board, 2679(1), 1291–1300. https://doi.org/10.1177/03611981241254370