Dergiler / Türkbilig / 2025 / Cilt: 2025 Sayı: 50

JOHANSON’UN KOD KOPYALAMA TEORİSİ VE BİLİŞSEL DİLBİLİM: DİL İLETİŞİMİ VE ETKİLEŞİMİNDEKİ BİLİŞSEL MEKANİZMALARIN ÇÖZÜMLEMESİ

UNRAVELING THE COGNITIVE MECHANISMS BEHIND COPYING: JOHANSON’S CODE COPYING AND COGNITIVE LINGUISTICS

Mehmet Akkuş(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9604-1418
Sayfa
106–128
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Özellikle Türk dilleri bağlamındaki çalışmalarıyla Johanson, dilsel yakınsamanın analizinde temel bir kaynak olarak öne çıkarken, Bilişsel Dilbilim, dil teması olguları ile bilişsel bilim arasında daha geniş bir bilişsel perspektif sunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Johanson’un Kod Kopyalama kuramı ile Bilişsel Dilbilim’in temel ilkeleri arasındaki kesişimi, çok dilli bağlamlarda dil teması üzerine odaklanarak incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Johanson’un kod kopyalama teorisi, dillerin birbirini nasıl etkilediğini anlamaya yönelik kapsamlı bir model sunmakta ve bir model dil ile temel dil arasındaki dilsel unsurların seçici ve küresel aktarımını vurgulamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Özellikle Türk dilleri bağlamındaki çalışmalarıyla Johanson, dilsel yakınsamanın analizinde temel bir kaynak olarak öne çıkarken, Bilişsel Dilbilim, dil teması olguları ile bilişsel bilim arasında daha geniş bir bilişsel perspektif sunmaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Johanson’un kod kopyalama kuramı · bilişsel dilbilim · sıklık kopyalama

Özet

Bu makale, Johanson’un Kod Kopyalama kuramı ile Bilişsel Dilbilim’in temel ilkeleri arasındaki kesişimi, çok dilli bağlamlarda dil teması üzerine odaklanarak incelemektedir. Johanson’un kod kopyalama teorisi, dillerin birbirini nasıl etkilediğini anlamaya yönelik kapsamlı bir model sunmakta ve bir model dil ile temel dil arasındaki dilsel unsurların seçici ve küresel aktarımını vurgulamaktadır. Dilin genel bilişsel yeteneklere dayandığını öne süren Bilişsel Dilbilim ise, bu aktarımları yönlendiren zihinsel süreçlere dair içgörüler sağlar. Bu çalışma, her iki çerçevenin de dili, algı, hafıza ve kullanım gibi bilişsel faktörler tarafından şekillendirilen dinamik bir sistem olarak nasıl gördüğünü vurgulamaktadır. Johanson’un seçici kopyalama kavramı, Bilişsel Dilbilim’in anlam ve kavramsal yapılara verdiği öncelikle uyum içindedir; bu bağlamda, konuşucuların kendi dillerine bilişsel olarak uyumlu özellikleri bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde benimsedikleri görülür. Makale ayrıca frekansın rolünü de inceleyerek, dil teması durumlarında dilsel unsurlara sıkça maruz kalmanın bu unsurların benimsenme olasılığını artırdığını, bunun hem Johanson’un frekansel kopyalama kavramı hem de Bilişsel Dilbilim’in kullanım temelli yaklaşımı için merkezi bir ilke olduğunu gösterir. Bu kesişimlerin incelenmesiyle, çalışma, bilişsel süreçlerin çok dilli ortamlardaki dil değişimi ve uyumu nasıl etkilediğine dair daha derin bir anlayış sunmaktadır. Özellikle Türk dilleri bağlamındaki çalışmalarıyla Johanson, dilsel yakınsamanın analizinde temel bir kaynak olarak öne çıkarken, Bilişsel Dilbilim, dil teması olguları ile bilişsel bilim arasında daha geniş bir bilişsel perspektif sunmaktadır.

Abstract

This paper explores the intersection between Johanson’s Code Copying framework and key principles of Cognitive Linguistics, with a focus on language contact in multilingual contexts. Johanson’s theory of code copying provides a comprehensive model for understanding how languages influence one another, emphasizing the selective and global copies of linguistic elements between a model and basic language. Cognitive Linguistics, which posits that language is deeply rooted in general cognitive abilities, offers insights into the mental processes guiding these transfers. This study highlights how both frameworks view language as a dynamic system shaped by cognitive factors like perception, memory, and usage. Johanson’s concept of selective copying aligns with Cognitive Linguistics' emphasis on meaning and conceptual structures, where speakers consciously or subconsciously adopt features that are cognitively compatible with their own language. The paper also explores the role of frequency, demonstrating how frequent exposure to linguistic elements in contact situations increases their likelihood of adoption, a principle central to both Johanson’s frequential copying and the usage-based approach in Cognitive Linguistics. By examining these intersections, the paper offers a deeper understanding of how cognitive processes underlie language change and adaptation in multilingual settings. Johanson’s work, particularly in relation to Turkic languages, serves as a foundational resource for analyzing linguistic convergence, while Cognitive Linguistics provides a broader cognitive perspective, bridging the gap between language contact phenomena and cognitive science.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akkuş, M. (2025). JOHANSON’UN KOD KOPYALAMA TEORİSİ VE BİLİŞSEL DİLBİLİM: DİL İLETİŞİMİ VE ETKİLEŞİMİNDEKİ BİLİŞSEL MEKANİZMALARIN ÇÖZÜMLEMESİ. Türkbilig, Cilt: 2025 Sayı: 50, 106–128. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1553800

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Akkuş, M. (2019). A usage-based investigation of converbial constructions in heritage speakers’ Turkish living in the Netherlands. Unpublished PhD dissertation. Middle East Technical University.
  2. Akkuş, M. (2022). Lexical copies in Khalaj: A contribution to the World Loanword Database (WOLD). Turkic Languages, 26, 31-52.
  3. Auer, P. (Ed.) (1998). Code-Switching in conversation: language, interaction and identity. London, New York: Routledge.
  4. Backus, A. (1996). Two in one: bilingual speech of Turkish immigrants in the Netherlands. Tilburg: Tilburg University Press. Bybee, J. (2010). Language, usage and cognition. Cambridge: Cambridge University Press.
  5. Croft, W. (2000). Explaining language change: an evolutionary approach. Harlow: Pearson Education.
  6. DeGraff, M. (2005). Linguistics: language creation and language change. Cambridge: Cambridge University Press.
  7. Demirçay, D. (2017). Connected languages: effects of intensifying contact between Turkish and Dutch. Utrecht: LOT.
  8. Friedman, V. A. (2011). The Balkan languages and Balkan linguistics. Annual Review of Anthropology, 40(1), 275-291.
  9. Gumperz, J. J. (1982). Discourse strategies. Cambridge: Cambridge University Press.
  10. Haspelmath, M. (2006). Against markedness (and what to replace it with). Journal of Linguistics, 42, 25-70.
  11. Holm, J. (2000). An introduction to pidgins and creoles. Cambridge: Cambridge University Press.
  12. Johanson, L. (2002). Structural factors in Turkic language contacts. London: Curzon.
  13. Johanson, L. (2023). Code copying: the strength of languages in take-over and carry-over roles. Brill.
  14. Keller, R. (1994). On language change: The invisible hand in language. London: Routledge.
  15. Kıral, F. (2001). Das gesprochene Aserbaidschanisch von Iran: Eine Studiezu den syntaktischen Einflüssen des Persischen (Turcologica 43). Wiesbaden: Otto Harrassowitz Verlag.
  16. Langacker, R.W. (1987). Foundations of cognitive grammar: theoretical prerequisites volume I. Stanford: Stanford University Press.
  17. Langacker, R.W. (1991). Concept, image and symbol: the cognitive basis of grammar. Berlin: Mouton de Gruyter.
  18. Matras, Y. (2009). Language contact. Cambridge: Cambridge University Press.
  19. Matras, Y. (2010). Contact, convergence, and typology. In R. Hickey (Ed.), The handbook of language contact, (pp. 66-85). Malden, MA: Blackwell Publishing.
  20. Matras, Y. & Bakker, P. (Eds.) (2003). The mixed language debate: theoretical and empirical advances. The Hague: De Gruyter Mouton.
  21. Muysken, P. (2000). Bilingual speech: a typology of code-mixing (Vol. 11). Cambridge: Cambridge University Press.
  22. Myers-Scotton, C. (2002). Contact linguistics: bilingual encounters and grammatical outcomes. New York: Oxford University Press.
  23. Ross, M. (2001). Contact-induced change in Oceanic languages in north-west Melanesia. In A. Y. Aikhenvald & R. M. W. Dixon (eds.), Areal diffusion and genetic inheritance: problems in comparative linguistics, (pp. 134-166). Oxford: Oxford University Press.
  24. Siemund, P. (2008). Language contact: constraints and common paths of contact-induced language change. In P. Siemund & N. Kintana (Eds.), Language contact and contact languages (pp. 3-11). Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
  25. Stolz, C., & Stolz, T. (1996). Funktionswortentlehnung in Mesoamerika Spanisch-amerindischer Sprachkontakt (Hispanoindiana II). STUF-Language typology and universals, 49(1), 86-123.
  26. Thomason, S.G. (2001). Language contact. Edinburgh: Edinburgh University Press.
  27. Tomasello, M. (2003). Constructing a language: A usage-based theory of language acquisition. Cambridge: Harvard University Press.
  28. Weinreich, U. (1964). Languages in contact: findings and problems. The Hague: Mouton [1953].
  29. Winford, D. (2003). An introduction to contact linguistics. Oxford: Blackwell Publishing.