Dergiler / Yerbilimleri / 2025 / Cilt: 46 Sayı: 3

Van Gölü Doğusu Ofiyolitik Birimlerinde Diyabaz Dayklarının Rodenjitleşmesi: Ca-Metasomatizma Süreçleri

Rodingitization of Diabase Dykes in Ophiolitic Units of Eastern Lake Van: Ca-Metasomatism Processes

Tijen Üner(VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6059-9148
İrem Aksoy(KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9969-0627
Sayfa
129–148
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Arazi gözlemleri ve mikroskobik incelemeler, rodenjitlerin yaygın epidot, grossüler tipi granat, klorit, vezüviyanit, prehnit ve kalsit içeren mineral topluluklarıyla karakterize olduğunu ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Van Gölü’nün doğusunda yer alan serpantinleşmiş ofiyolitik birimler içerisindeki diyabaz dayklarının, Ca açısından zengin hidrotermal sıvılarla etkileşimi sonucu gelişen rodenjitleri mineralojik, petrografik ve jeokimyasal açılardan incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ayrıca Sr (~480 ppm) ve Ba (~230 ppm) zenginleşmeleri, metasomatik sıvıların bileşimi hakkında önemli ipuçları sunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Arazi gözlemleri ve mikroskobik incelemeler, rodenjitlerin yaygın epidot, grossüler tipi granat, klorit, vezüviyanit, prehnit ve kalsit içeren mineral topluluklarıyla karakterize olduğunu ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Doğu Anadolu · Rodenjit · ACF diyagramı

Özet

Bu çalışma, Van Gölü’nün doğusunda yer alan serpantinleşmiş ofiyolitik birimler içerisindeki diyabaz dayklarının, Ca açısından zengin hidrotermal sıvılarla etkileşimi sonucu gelişen rodenjitleri mineralojik, petrografik ve jeokimyasal açılardan incelemektedir. Arazi gözlemleri ve mikroskobik incelemeler, rodenjitlerin yaygın epidot, grossüler tipi granat, klorit, vezüviyanit, prehnit ve kalsit içeren mineral topluluklarıyla karakterize olduğunu ortaya koymuştur. XRD analizleri, rodenjitleşme sırasında epidot-klinozoisit, klorit, granat ve muhtemel aktinolit fazlarının geliştiğini göstermektedir. Jeokimyasal veriler, rodenjitlerin diyabaz protolitlerine göre belirgin şekilde daha yüksek CaO, Fe₂O₃ ve MgO; daha düşük SiO₂, Al₂O₃, Na₂O ve K₂O içerdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca Sr (~480 ppm) ve Ba (~230 ppm) zenginleşmeleri, metasomatik sıvıların bileşimi hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Isocon diyagram analizleri, metasomatik süreç sırasında yaklaşık %12,4 oranında kütle kaybı gerçekleştiğini göstermiştir. ACF diyagramında örneklerin konumu, Yunanistan’daki Othris tipi rodenjitlerle benzerlik göstermekte olup, bu durum sürecin evrensel jeokimyasal mekanizmalarla uyumlu olduğunu düşündürmektedir. Çalışma, Van Gölü’nün doğusunda yer alan diyabaz dayklarının, Ca açısından zengin hidrotermal sıvılarla açık sistemli bir metasomatizma sonucu rodenjitlere dönüştüğünü ortaya koymakta ve bu süreçleri Doğu Anadolu’nun karmaşık tektonik ve jeodinamik evrimi ile ilişkilendirmektedir.

Abstract

This study examines the mineralogical, petrographic, and geochemical characteristics of rodenjites developed through the interaction of diabase dykes with Ca-rich hydrothermal fluids within serpentinized ophiolitic units east of Lake Van. Field observations and petrographic analyses revealed that the rodenjites are characterized by mineral assemblages dominated by epidote, grossular-type garnet, chlorite, vesuvianite, prehnite, and calcite. XRD data indicate the formation of epidote-clinozoisite, chlorite, garnet, and probable actinolite phases during rodenjitization. Geochemical analyses show that compared to the diabase protoliths, the rodenjites exhibit significantly higher contents of CaO, Fe₂O₃, and MgO, and marked depletions in SiO₂, Al₂O₃, Na₂O, and K₂O. Enrichments in Sr (~480 ppm) and Ba (~230 ppm) provide valuable insights into the composition of the metasomatic fluids. Isocon diagram analyses indicate approximately 12.4% mass loss during metasomatic alteration. The positioning of the samples on the ACF diagram closely resembles Othris-type rodenjites from Greece, suggesting that these processes are governed by universal geochemical mechanisms. This study demonstrates that the rodenjites formed through an open-system metasomatic transformation of diabase dykes by Ca-rich hydrothermal fluids, representing a typical example of metasomatic processes within ophiolitic belts and linking them to the complex tectonic and geodynamic evolution of Eastern Anatolia.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Üner, T., Aksoy, İ., Külahcı, G. D. D. (2025). Van Gölü Doğusu Ofiyolitik Birimlerinde Diyabaz Dayklarının Rodenjitleşmesi: Ca-Metasomatizma Süreçleri. Yerbilimleri, Cilt: 46 Sayı: 3, 129–148. https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.1737790

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Acarlar, M., Bilgin, A.Z., Elibol, E., Erkan, T., Gedik, İ., Güner, E., Hakyemez, Y., Şen, A.M., Uğuz, M.F., Umut, M., 1991. Van Gölü Doğusu ve Kuzeyinin Jeolojisi. MTA Rapor No. 9469, Ankara, 94. (yayımlanmamış).
  2. Şenel, M., 2008. 1/100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları (Van–K50 Paftası). MTA Genel Müdürlüğü, Ankara. Bach, W., Klein, F., 2009. The petrology of seafloor rodenjites: Insights from geochemical reaction path modeling. Lithos 112, 103–117.
  3. Bach, W., Jöns, N., Klein, F., 2013. Metasomatism within the Ocean Crust. Metasomatism and the Chemical Transformation of Rock. Springer, Berlin Heidelberg, pp. 253–288.
  4. Butek, J., Fabre, S., Duchene, S., Spišiak, J., Grégoire, M., 2024. A geochemical model for the transformation of gabbro into vesuvianite-bearing rodenjite. Chem. Geol., 662, Article 122237.
  5. Butek, J., Grégoire, M., Spišiak, J., Duchene, S., Kopáčik, R., 2021. On the origin of vesuvianite-rich rodenjites from the Western Carpathians, Slovakia. Lithos, 432–433, p. 106902, 10.1016/j.lithos.2022.106902
  6. Coleman, R. G., 1967. Low-Temperature Reaction Zones and Alpine Rocks of California, Oregon, and Washington, United States Government Printing Office, Washington, DC, USA.
  7. Coleman, R. G., 1977, Ophiolites—ancient oceanic lithosphere: Berlin, Springer-Verlag, 229 p.
  8. Dai, J.G.; Wang, C.S.; Liu, S.A.; Zhu, D.C.; Ke, S. 2016. Deep carbon cycle recorded by calcium-silicate rocks (rodenjites) in a subduction-related ophiolite. Geophys. Res. Lett., 43, 11635–11643.
  9. Duan, W.Y., Li, X.P., Schertl, H.P., Willner, A.P., Wang, S.J., Chen, S., Sun, G.M.,2022. Rodenjitization records from ocean-floor to high-pressure metamorphism in the Xigaze ophiolite 5720, southern Tibet. Gondwana Res., 104, 126–153.
  10. Duan, W.Y., Li, X.P., Wang, Z.L., Chen, S., Sun, G.M., Zhao, L.Q. 2021. Thermodynamic modeling and elemental migration for the early stage of rodenjitization: An example from the Xialu massif of the Xigaze ophiolite, southern Tibet.Geosci. Front., 12 (3), Article 101125.
  11. Dubińska, E., 1997. Rodenjites and amphibolites from the serpentinites surrounding Sowie Góry block (Lower Silesia, Poland): record of supra-subduction zone magmatism and serpentinization,” Neues Jahrbuch für Mineralogie (Abhandlungen), vol. 171, no. 3, pp. 239–279.