Dergiler / Veteriner Hekimler Derneği Dergisi / 2026 / Cilt: 97 Sayı: 2

Türkiye’de 5199 sayılı hayvanları koruma kanunu kapsamına konu olan dava sayıları ve yıllara göre değişimleri

Number of cases covered by Turkiye's Animal Protection Law No. 5199 and changes over the years

Ali Alparslan Sayım(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, ANKARA VETERİNER FAKÜLTESİ)0009-0009-4299-3315
Ayşe Küçük(Adalet İstatistiklerini Derleme ve Değerlendirme Daire Başkanlığı)0009-0008-1226-750X
Aytaç Akçay(ANKARA UNIVERSITY, ANKARA FACULTY OF VETERINARY MEDICINE)0000-0001-6263-5181
Sayfa
114–123
Yayın Tarihi
2026-06-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgulara göre, 2023 yılında tazminat davası sayısı 92, verilen karar sayısı 85’tir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu Madde 28 ve 28/A kapsamındaki dava, soruşturma ve karar sayılarının 2012-2023 yılları arasındaki değişimini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Madde 28 hayvanlara kötü muamele, eziyet ve öldürme gibi eylemlere idari para cezaları öngörürken, Madde 28/A sahipli veya sahipsiz hayvanı öldürme, işkence ve kötü muamele suçlarını kapsamakta olup adli yaptırımlar (hapis cezası) öngörmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgulara göre, 2023 yılında tazminat davası sayısı 92, verilen karar sayısı 85’tir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2012-2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Adli istatistik · Hayvan hakları · Mevzuat

Özet

Bu çalışma, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu Madde 28 ve 28/A kapsamındaki dava, soruşturma ve karar sayılarının 2012-2023 yılları arasındaki değişimini incelemektedir. Araştırma retrospektif nitelikte olup, materyalini T.C. Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından kamuya açık olarak yayımlanan yıllık adli istatistik verileri oluşturmaktadır. Madde 28 hayvanlara kötü muamele, eziyet ve öldürme gibi eylemlere idari para cezaları öngörürken, Madde 28/A sahipli veya sahipsiz hayvanı öldürme, işkence ve kötü muamele suçlarını kapsamakta olup adli yaptırımlar (hapis cezası) öngörmektedir. Madde 28/A verilerinin 2021 yılından itibaren sunulmasının nedeni, bu maddenin 14 Temmuz 2021 tarihinde yürürlüğe giren 7332 sayılı Kanun ile eklenmiş olmasıdır. Bu kapsamda 2012-2023 yılları arasında hayvan sahibinin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davaları, 2021-2023 yılları arasında cumhuriyet başsavcılıklarında açılan-kapanan soruşturma dosyaları ve 2022-2023 yılları arasında ceza mahkemelerinde karara çıkan dosyalar analiz edilmiştir. Bulgulara göre, 2023 yılında tazminat davası sayısı 92, verilen karar sayısı 85’tir. Cumhuriyet başsavcılıklarında açılan soruşturma dosyalarındaki suç sayısı 2021 yılından itibaren artış göstererek 2023 yılında 4171’e ulaşmıştır. Başsavcılıklarda kapanan dosya sayıları ve mahkemelerde karara bağlanan suç sayıları da 2023 yılında artmıştır. Ceza mahkemelerinde 2023 yılında verilen kararlarda beraat oranı %30,90, hükmün açıklanmasının geri bırakılması oranı %32,41, mahkumiyet oranı %36,69’dur. Sonuç olarak, kanunda yapılan değişiklikler sonrası hukuki başvurularda artış gözlenmiş ancak yüksek beraat ve HAGB oranları cezai yaptırımların etkinliği konusunda tartışma konusu oluşturmaktadır.

Abstract

This study examines the changes in the number of lawsuits, investigations, and judicial decisions under Articles 28 and 28/A of the Animal Protection Law No. 5199 between 2012 and 2023. The study is retrospective in nature and its material consists of annual judicial statistics data published publicly by the General Directorate of Judicial Records and Statistics of the Ministry of Justice. While Article 28 provides for administrative fines for acts such as animal abuse, cruelty, and killing, Article 28/A covers crimes of killing, torturing, and mistreating owned or unowned animals and provides for criminal sanctions (imprisonment). The reason for presenting Article 28/A data from 2021 onwards is that this article was introduced by Law No. 7332, which entered into force on July 14, 2021. Within this scope, compensation cases arising from animal owner liability between 2012-2023, investigation files opened and closed at chief public prosecutors’ offices between 2021-2023, and cases adjudicated in criminal courts between 2022-2023 were analyzed. According to the findings, the number of compensation cases filed in 2023 was 92, with 85 decisions rendered. The number of offenses in investigation files opened at chief public prosecutors’ offices increased from 2021 onwards, reaching 4,171 in 2023. The number of closed investigation files at chief public prosecutors’ offices and cases adjudicated in courts also increased in 2023. In criminal court decisions rendered in 2023, the acquittal rate was 30.90%, the rate of deferment of announcement of verdict was 32.41%, and the conviction rate was 36.69%. In conclusion, while an increase in legal applications has been observed following amendments to the law, high acquittal and deferment rates raise questions regarding the effectiveness of penal sanctions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sayım, A. A., Küçük, A., Akçay, A. (2026). Türkiye’de 5199 sayılı hayvanları koruma kanunu kapsamına konu olan dava sayıları ve yıllara göre değişimleri. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, Cilt: 97 Sayı: 2, 114–123. https://doi.org/10.33188/vetheder.1823793

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Kıroğlu F. Türkiye’de Hayvanlara Yönelik Şiddetin Hayvan Hakları Koruma Kanunu Kapsamında Değerlendirilmesi. Meyad Akademi 2021;2(2):172-85.
  2. Ilgar R. Türkiye’de Hayvan Hakları İhlallerine Coğrafi Açıdan Bakış. Çukurova Uni Sos Bil Enst Derg 2007;16(1):347-60.
  3. Proctor HS, Carder G, Cornish AR. Searching for animal sentience: A systematic review of the scientific literature. Animals 2013;3(3):882-906. DOI: 10.3390/ani3030882
  4. Özkan S. 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda Düzenlenen Suçlar [YL Tezi]. İzmir: DEÜ SBE; 2023.
  5. Çankaya H, Ekiz C, Şahin N. Türkiye’de Hayvanların Korunması Politikası. Fiscaoeconomia 2024;8(2):825-61.
  6. Menteş Gürler A, Osmanağaoğlu Ş. Türkiye’de Hayvanları Koruma Kanununun Tarihsel Gelişimi. Kafkas Univ Vet Fak Derg 2009;15(3):325-30.
  7. Yaşar A, Yerlikaya H. Dünyada ve Türkiye’de Hayvan Haklarının Tarihsel Gelişimi. Vet Bil Derg 2004;20(4):39-46.
  8. Özen A. Türkiye’de Hayvan Refahı Mevzuatına Tarihsel Bir Bakış. Kafkas Univ Vet Fak Derg 2017;23(6):1019-26. DOI: 10.9775/kvfd.2016.17214
  9. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Hayvanları Koruma Kanunu (Kanun No: 5199). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5199&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  10. Berksoy İ. Özel Hukukta Hayvan Hakları [YL Tezi]. İstanbul: Marmara Üni SBE; 2007.
  11. Akbulut O, Çobanoğlu N. Türk Hukukunda Hayvanların Korunmasına İlişkin Yasal Mevzuat ve Bu Mevzuata Göre Hayvanların Hukuki Durumları. SDÜ Sos Bil Enst Derg 2020;36:1-37.
  12. Ozen A, Ozturk R, Yasar A, Armutak A, Basagac T, Ozgur A, et al. An attitude of veterinary practitioners towards animal rights in Turkey. Vet Med-Czech 2004;49(8):298-304. DOI: 10.17221/5708-VETMED
  13. 7332 sayılı Kanun. Resmî Gazete: 14.07.2021, Sayı: 31541. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/07/20210714-9.htm
  14. Özen İnci Z. Güncel Gelişmeler Işığında Türkiye’de Hayvanların Ceza Hukuku Bakımından Korunması. Istanbul Aydin Uni Huk Fak Derg 2019;5(1):1-24.
  15. Ho J, Hussain S, Sparagano O. Did the COVID-19 pandemic spark a public interest in pet adoption? Front Vet Sci 2021;8:647308. DOI: 10.3389/fvets.2021.647308
  16. Çelik S, Muruz H, Çelik S, Can MF, Çelik M. Current perspectives and practices of pet owners in Türkiye on animal care, nutrition, and welfare. Vet Sci 2025;12(9):904. DOI: 10.3390/vetsci12090904
  17. Kafalı H. Pandemi Döneminde ve Öncesinde Evcil Hayvan Edinme, Hayvanlara Karşı Bazı Tutumlar ve Dindarlık Yönelimleri Arasındaki İlişkiler Üzerine Bir Araştırma. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Derg 2022;6(1):6-36. DOI: 10.32711/tiad.1113480
  18. Marcial-Modesto D, Chin BN, Casserly ED, Parsons SM, Feeney BC. Pet ownership and mental health in United States adults during COVID-19. Front Psychol 2023;14:1217059. DOI: 10.3389/fpsyg.2023.1217059
  19. Erdoğan A, Kahya Y. Evcil Hayvan Sahibi Olan ve Olmayan Kişilerin Depresyon, Anksiyete ve Yaşam Kalitesi Açısından Karşılaştırılması. Genel Tıp Derg 2022;32(5):486-9. DOI: 10.54005/geneltip.1100778
  20. Çelebi E. Kişi ve Eşya Ayrımı Bağlamında Hayvanların Hukuki Statüsü. Istanbul Hukuk Mecm 2018;76(2):591-624.
  21. Kılıç A. Tehlike Arz Eden Hayvanı Sokağa Terk Etme Kabahatinin Değerlendirilmesi. Necmettin Erbakan Uni Huk Fak Derg 2022;5(2):629-46.
  22. Uyumaz A. Bir Hukuk Sorunsalı Olarak Güncel Gelişmeler Işığında Türkiye’de Hayvan Hakları. Gazi Üniv Huk Fak Derg 2016;20(3):133-84.
  23. Akben D. Alman Hukukunda ve Türk Hukukunda Hayvanların Korunmasının Karşılaştırılması. DEU Huk Fak Derg 2023;25(2):1047-102. DOI: 10.33717/deuhfd.1375617
  24. 7527 sayılı Kanun. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik. Resmî Gazete: 02.08.2024, Sayı: 32620. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/08/20240802-5.htm