Dergiler / Ombudsman Akademik / 2026 / Sayı: ÖZEL SAYI 3 (AİLE) Özel Sayı

KAMU ÇALIŞANLARININ HUKUK OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİNİN AİLE İÇİ ŞİDDET FARKINDALIĞINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

An Examination of the Impact of Public Employees’ Legal Literacy on Their Awareness of Domestic Violence

Adnan Karataş(Department of Public Administration, Atatürk University, Faculty of Economics and Administrative Sciences)0000-0003-2399-8013
Sayfa
413–452
Yayın Tarihi
2025-11-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, hukuk okuryazarlığı düzeyindeki artışın, bireylerin şiddeti tanıma ve sonuçlarını kavrama düzeylerini pozitif yönde etkilediğini; buna karşılık şiddeti kabullenme ve normalleştirme eğilimlerini anlamlı biçimde azalttığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, kamu çalışanlarının hukuk okuryazarlığı düzeylerinin aile içi şiddet farkındalığı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hukuk okuryazarlığı, bireylerin temel hak ve sorumluluklarını bilmesi, hukuki süreçlere etkin katılım sağlayabilmesi açısından önemli bir yurttaşlık becerisi olarak değerlendirilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, hukuk okuryazarlığı düzeyindeki artışın, bireylerin şiddeti tanıma ve sonuçlarını kavrama düzeylerini pozitif yönde etkilediğini; buna karşılık şiddeti kabullenme ve normalleştirme eğilimlerini anlamlı biçimde azalttığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hukuk Okuryazarlığı · Aile İçi Şiddet · Farkındalık

Özet

Bu çalışma, kamu çalışanlarının hukuk okuryazarlığı düzeylerinin aile içi şiddet farkındalığı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Hukuk okuryazarlığı, bireylerin temel hak ve sorumluluklarını bilmesi, hukuki süreçlere etkin katılım sağlayabilmesi açısından önemli bir yurttaşlık becerisi olarak değerlendirilmektedir. Aile içi şiddet ise yalnızca bireyleri değil, toplumsal yapıyı doğrudan etkileyen ciddi bir sosyal sorun niteliğindedir. Bu bağlamda çalışmanın önemi, hukuk bilgisi ile şiddet farkındalığı arasında kurulan ilişkinin kamu politikaları ve önleyici stratejiler açısından taşıdığı potansiyel katkıya dayanmaktadır. Araştırma, TRA1 bölgesinde (Erzurum, Erzincan, Bayburt) görev yapan 401 kamu görevlisiyle yürütülmüş olup, nicel yöntemle ve kesitsel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Veriler, hukuk okuryazarlığı ve aile içi şiddet farkındalığına yönelik iki ayrı ölçek aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen bulgular, hukuk okuryazarlığı düzeyindeki artışın, bireylerin şiddeti tanıma ve sonuçlarını kavrama düzeylerini pozitif yönde etkilediğini; buna karşılık şiddeti kabullenme ve normalleştirme eğilimlerini anlamlı biçimde azalttığını göstermektedir. Ayrıca cinsiyet, yaş ve şehir gibi demografik değişkenlerin bu ilişki üzerinde moderatör etkileri tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında dört temel hipotez testi ve yirmi farklı moderatör etki analizi yapılmıştır. Dört hipotezin tamamı kabul edilmiştir, yedi farklı durumda ise moderatör etkinin olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, hukuk okuryazarlığının artırılmasının aile içi şiddetle mücadelede etkili bir strateji olabileceğini ortaya koymakta; eğitim temelli farkındalık programlarının yaygınlaştırılması yönünde öneriler sunmaktadır.

Abstract

This study investigates the influence of public employees’ levels of legal literacy on their awareness and perception of domestic violence. Legal literacy, as a crucial dimension of active citizenship, equips individuals with the ability to understand their rights and obligations, participate effectively in legal processes, and challenge unjust practices. Domestic violence, on the other hand, remains a pervasive social problem that inflicts both individual suffering and collective harm on the social fabric. The study aims to elucidate how the degree of legal knowledge among public employees affects their capacity to recognize, interpret, and respond to incidents of domestic violence. Employing a quantitative, cross-sectional survey design, data were collected from 401 public employees working in the TRA1 Region of Turkey (Erzurum, Erzincan, and Bayburt). Two validated instruments were used to measure legal literacy and domestic violence awareness. Statistical analyses revealed a strong positive relationship between higher levels of legal literacy and increased recognition of violent behaviors, their consequences, and legal responsibilities. Conversely, legal literacy was found to significantly reduce tendencies to tolerate or normalize violence. Demographic factors such as gender, age, and province of employment moderated this relationship in several significant cases. Overall, all four hypotheses were supported. The findings highlight that strengthening legal literacy among public employees can serve as a preventive mechanism against domestic violence. The study concludes by recommending the institutionalization of educational programs that enhance legal understanding, foster human rights sensitivity, and promote social responsibility across the public sector.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karataş, A. (2025). KAMU ÇALIŞANLARININ HUKUK OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİNİN AİLE İÇİ ŞİDDET FARKINDALIĞINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Ombudsman Akademik, Sayı: ÖZEL SAYI 3 (AİLE) Özel Sayı, 413–452. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1689784

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (57)

  1. ADALET BAKANLIĞI (2019). "Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun Uygulanması Hakkındaki Adalet Bakanlığı Genelgesi Güncellendi", https://basin.adalet.gov.tr/ailenin-korunmasi-ve-kadina-karsi-siddetin-onlenmesine-dair-kanunun-uygulanmasi-hakkindaki-adalet-bakanligi-genelgesi-guncellendi (Erişim Tarihi: 20.03.2025)
  2. AKINTÜRK, Turgut. (2002). Hukuka Giriş, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir.
  3. AKTAŞ, Sururi. (2018). "Hukuk Kavramının Analizi", Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 67, Sayı: 2, ss. 227-252.
  4. AŞICI, Murat. (2009). "Kişisel ve Sosyal Bir Değer Olarak Okuryazarlık", Değerler Eğitimi Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 17, ss. 9-26.
  5. AYDIN, Şafak, Ayşe Gül Parlak. (2022). "Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Aile İçi Şiddet Farkındalığı ve Etkileyen Faktörler: Tanımlayıcı Kesitsel Araştırma", Turkiye Klinikleri Journal Of Nursing Sciences, Cilt: 14, Sayı: 2, ss. 570-580.
  6. BANDURA, Albert. (1977). "Self-Efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change", Psychological Review, Cilt: 84, Sayı: 2, ss. 191-215.
  7. BARON, Reuben M, David A Kenny. (1986). "The Moderator–Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: Conceptual, Strategic, and Statistical Considerations", Journal of Personality and Social Psychology, Cilt: 51, Sayı: 6, ss. 1173–1182.
  8. BEKADZE, Iasha. (2015). "Gürcistân Vilâyeti Kanunnâmeleri’nin Değerlendirilmesi", Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Sayı: 26, ss. 115-134.
  9. BILDER, Mary Sarah. (1999). "The Lost Lawyers: Early American Legal Literates and Transatlantic Legal Culture", Yale Journal of Law & the Humanities, Cilt: 11, Sayı: 1, ss. 47-118.
  10. BRYMAN, Alan, Duncan Cramer. (2012). Quantitative Data Analysis with Ibm Spss 17, 18 & 19: A Guide for Social Scientists, Routledge, United Kingdom.
  11. COTTERRELL, Roger. (1984). "The Sociology of Law: An Introduction", Australian Journal of Law and Society, Cilt: 2, Sayı: 2, ss. 90-94.
  12. ÇEÇEN, Anıl. (1975). "Hukukta Norm ve Adalet", Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 32, Sayı: 1, ss. 71-115.
  13. ÇETIN, Mehmet. (2022). "Sosyal Bilgilerde Hukuk Okuryazarlığı: Sistematik Literatür Taraması", International Journal of Active Learning, Cilt: 7, Sayı: 2, ss. 156-170.
  14. DAŞDEMIR, İskender, Hüseyin Ozan. (2023). "Sosyal Bilgiler Öğretim Programında Hukuk Okuryazarlık Becerisine İlişkin Öğretmenlerin Farkındalıkları", International Journal of Eurasia Social Sciences, Cilt: 14, Sayı: 53, ss. 960-974.
  15. DEVRANI, A Elif Posos. (2021). "Gençler İçin 21. Yüzyıl Becerileri ve Dijitalleşen Dünyanın Gereklilikleri: Yeni Okuryazarlıklar", Gençlik Araştırmaları Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 24, ss. 5-24.
  16. DOĞRUCAN, Ayşegül, Zahide Yıldırım. (2020). "Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Üzerine Bir İnceleme", Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 2, ss. 122-138.
  17. EHRLICH, Eugen. (2019). Hukuk Sosyolojisinin Temelleri, Pihan Yayıncılık, İstanbul.
  18. GÖZLER, Kemal. (2016). Hukukun Temel Kavramları, Ekin Yayınevi, Bursa.
  19. GÖZLER, Kemal. (2023). Hukukun Genel Teorisine Giriş: Hukuk Normlarının Geçerliliği ve Yorumu Sorunu, Ekin Yayınevi, Bursa.
  20. GÜRPINAR, Kağan, Işıl Pakiş, Cem Terece, Mehmet Oğuz Polat. (2020). "Hukuk Fakültesi Öğrencilerinde Kadına Yönelik Şiddet Algısı ve Yaklaşımlarının Değerlendirilmesi", Adli Tıp Bülteni, Cilt: 25, Sayı: 3, ss. 167-175.
  21. GÜZEL, Bekir, Fatih Camadan. (2021). "Üniversite Öğrencilerinin Aile İçi Şiddet Farkındalığının Açıklanmasında Aktif Yurttaşlık Öz-Yeterlik Algısı ve Çeşitli Demografik Değişkenlerin Rolü", İmgelem, Cilt: 5, Sayı: 9, ss. 479-505.
  22. HAIR, Joseph. (2010). Multivariate Data Analysis: A Global Perspective, Pearson Prentice Hall, New Jersey.
  23. HARCAR, Tijen, Özlem Çakır, Olca Sürgevil, Gönül Budak. (2014). "Kadına Yönelik Şiddet ve Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddetin Durumu", Toplum ve Demokrasi Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 4, ss. 51-70.
  24. HART, Herbert Lionel Adolphus. (2012). The Concept of Law, Oxford University Press, Oxford.
  25. HAYES, Andrew F. (2022). "The Process Macro for Spss, Sas, and R", https://www.afhayes.com/spss-sas-and-r-macros-and-code.html (Erişim Tarihi: 05.01.2022)
  26. HAYLI, Çiğdem Müge, Mira Rana Gökdoğan. (2019). "Aile İçi Şiddet", The Journal of International Social Research, Cilt: 12, Sayı: 63, ss. 631-635.
  27. HIDIROĞLU, Seyhan, Ahmet Topuzoğlu, Pınar Ay, Melda Karavuş. (2006). "Kadın ve Çocuklara Karşı Fiziksel Şiddeti Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi: İstanbul’da Sağlık Ocağı Tabanlı Bir Çalışma", Yeni Symposium Journal, Cilt: 44, Sayı: 4, ss. 196-202.
  28. JACKSON, Susan M. (1999). "Issues in the Dating Violence Research: A Review of the Literature", Aggression and violent behavior, Cilt: 4, Sayı: 2, ss. 233-247.
  29. KANDEMIRCI, Duygu, Dilek Yelda Kağnıcı. (2014). "Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Baş Etme: Çok Boyutlu Bir İnceleme", Türk Psikoloji Yazıları, Cilt: 17, Sayı: 33, ss. 1-12.
  30. KARA, Hatice. (2017). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Hukuk Okuryazarlık Düzeylerinin Belirlenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
  31. KARATAŞ, Adnan. (2023). "The Effect of Covid-19 Anxiety and Awareness on Smoking Urges: The Moderator Effect of Demographic Factors", Journal of Substance Use, Cilt: 28, Sayı: 6, ss. 995-1003.
  32. KELSEN, Hans. (2020). Saf Hukuk Kuramı, Nora Kitap, İstanbul.
  33. KÜRKLÜ, Ahu. (2012). Öğretmenlerin Çocuk İstismarı ve Ihmaline Yönelik Farkındalık Düzeyleri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Afyonkarahisar.
  34. LAU, Anna S, Marissa M Huang, Ann F Garland, Kristen M Mccabe, May Yeh, Richard L Hough. (2006). "Racial Variation in Self-Labeled Child Abuse and Associated Internalizing Symptoms among Adolescents Who Are High Risk", Child Maltreatment, Cilt: 11, Sayı: 2, ss. 168-181.
  35. LAUREEN, Snider. (2017). "Towards Safer Societies: Punishment, Masculinities and Violence against Women", Editör: S. Tomsen, Crime, Criminal Justice and Masculinities (ss. 441-480) içinde, Routledge. London.
  36. MEYDAN, Cem Harun, Harun Şeşen. (2015). Yapısal Eşitlik Modellemesi Amos Uygulamaları, Detay Yayıncılık, Ankara.
  37. ORTIZ-BARREDA, Gaby, Carmen Vives-Cases. (2013). "Legislation on Violence against Women: Overview of Key Components", Revista panamericana de salud publica, Cilt: 33, Sayı: 1, ss. 61-72.
  38. ÖZGENTÜRK, İlyas, Vedat Karğın, Halil Baltacı. (2012). "Aile İçi Şiddet ve Şiddetin Nesilden Nesile Iletilmesi", Polis Bilimleri Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 4, ss. 55-77.
  39. ÖZYÜREK, Arzu. (2017). "Çocuğa Yönelik Şiddete Duyarlık Ölçeği Geliştirme Çalışması", Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 2, ss. 462-472.
  40. ÖZYÜREK, Arzu, Fatma Betül Kurnaz. (2019). "Aile İçi Şiddet Farkındalığı Ölçeği: Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışması", Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 1, ss. 227-250.
  41. ÖZYÜREK, Arzu, Fatma Betül Kurnaz, Asya Çetin. (2018). "Demografik Bazı Özelliklerin Aile İçi Şiddete Ilişkin Farkındalığı Yordama Düzeyi", Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 2, ss. 47-60.
  42. PALLANT, Julie. (2017). Spss Kullanma Kılavuzu: Spss İle Adım Adım Veri Analizi, Anı Yayıncılık, Ankara.
  43. PELENDECIOĞLU, Betül, Sefa Bulut. (2009). "Çocuğa Yönelik Aile İçi Fiziksel Istismar", Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 1, ss. 49-62.
  44. SAMPLE SIZE CALCULATOR (2025). "Creative Research Systems This Sample Size Calculator", https://www.calculator.net/sample-size-calculator.html (Erişim Tarihi: 06.04.2025)
  45. SANCAR, Serpil. (2009). Erkeklik: İmkansız Iktidar: Ailede, Piyasada ve Sokakta Erkekler, Metis, İstanbul.
  46. SARGIN, İzzet. (2009). "Toplumsal Düzen Acısından Hukuk ve Devlet", Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), Cilt: 9, Sayı: 2, ss. 157-178.
  47. SCHAUER, Frederick. (2015). "Is Law a Technical Language", San Diego Law Review, Cilt: 52, Sayı: 3, ss. 501-514.
  48. TABACHNICK, Barbara G, Linda S Fidell. (2013). Using Multivariate Statistics, Pearson, Boston.
  49. TDK (2024). "Türk Dil Kurumu Büyük Türkçe Sözlük", http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&view=bts (Erişim Tarihi: 10.12.2024)
  50. TEKKURŞUN-DEMIR, Gönül, Halil İbrahim Cicioğlu. (2020). "Dijital Oyun Bağımlılığına İlişkin Farkındalık Ölçeği (Dobİfö): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması", Avrasya Spor Bilimleri ve Eğitim Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 1, ss. 1-17.
  51. ÜNAL, Gülseren. (2005). "Aile İçi Şiddet", Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 9, ss. 1-8.
  52. WEBER, Max. (2016). Hukuk Sosyolojisi, Yarın Yayınları, İstanbul.
  53. YANILMAZ, Muaz. (2011). Hukuk Okuryazarlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Ankara.
  54. YILDIRIM, İrfan, Zahir Kızmaz. (2019). "Aile İçi Şiddet İle Öğrencilerin Akademik Başarı Durumları Arasındaki Ilişki Ortaöğretim Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma", Mukaddime, Cilt: 10, Sayı: 2, ss. 662-687.
  55. YILMAZ, Bülent. (1989). "Okuryazarlık ve Okuma Alışkanlığı Üzerine", Türk Kütüphaneciliği, Cilt: 3, Sayı: 1, ss. 48-53.
  56. YÖNDEM, Ercüment. (2024). Hukuk Okuryazarlığı, Aristo Yayınevi, İstanbul.
  57. ZARISKI, Archie. (2014). Legal Literacy: An Introduction to Legal Studies, Athabasca University Press, Kanada.