Dergiler / Mavi Atlas / 2020 / Cilt: 8 Sayı: 2

Siyasi Parti Bölünmeleri ve 1946 Sonrasında Gelişen Parti Bölünmelerine İlişkin Siyasi Süreçlerin Değerlendirilmesine Yönelik Bir Araştırma

Fatma Okur Çakıcı(Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi İİBF)0000-0003-3708-399X
Özgür Bayraktar(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9512-6180
Sayfa
389–411
Yayın Tarihi
2020-10-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda parti bölünmelerini ortaya çıkaran etmenler, söz konusu farklılaşmanın kaynakları araştırılacak, ardından ise bölünmüş olan ve bölünmeden sonra ortaya çıkan yeni partilerin siyasi başarıları değerlendirilecek ve Türk Siyasal Hayatı’nda yaşanan bölünmelere dair genel tespitlerde bulunulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Siyasi partiler, demokrasinin vazgeçilmez unsurlarındandır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye’de 1923 yılında Cumhuriyet’in kurulmasından sonra çok partili hayata geçiş denemeleri gerçekleştirilmiş olsa da, bu alanda ancak 1946’dan sonra tam bir başarıya ulaşılabilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda parti bölünmelerini ortaya çıkaran etmenler, söz konusu farklılaşmanın kaynakları araştırılacak, ardından ise bölünmüş olan ve bölünmeden sonra ortaya çıkan yeni partilerin siyasi başarıları değerlendirilecek ve Türk Siyasal Hayatı’nda yaşanan bölünmelere dair genel tespitlerde bulunulacaktır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Siyasi Partiler · türk siyasal hayatı · parti bölünmeleri

Özet

Siyasi partiler, demokrasinin vazgeçilmez unsurlarındandır. Demokratik yaşamın en temel ve vazgeçilmez öğeleri olarak nitelendirilen siyasal partiler, birey ile devlet arasında bir köprü oluşturarak siyasetin yerine getirilmesi açısından önemli rol oynarlar. Her toplum, siyasal partilerini kendi içinden ortaya çıkartır. Çünkü yeni kurulacak olan siyasi partiler, toplumun sosyokültürel özelliklerine, siyasal yönelimlerine uygun bir şekilde ve bunlara yönelik politikalar sonucunda doğmaktadır. Özetlemek gerekirse bir toplumda ortaya çıkacak olan siyasal partinin, seçmenlerden destek görebilmesi için toplumun özelliklerine uygun niteliklere sahip olması gerekir. Ortaya çıkış süreçleri çok eskilere dayanmış olmamasına rağmen gerek dünyada gerekse Türkiye’de siyasi partilerin hızlı bir şekilde geliştiği ve çeşitlendiği görülmektedir. Türkiye’de 1923 yılında Cumhuriyet’in kurulmasından sonra çok partili hayata geçiş denemeleri gerçekleştirilmiş olsa da, bu alanda ancak 1946’dan sonra tam bir başarıya ulaşılabilmiştir. Partilerin ortaya çıkışında pek çok faktör bulunmakla birlikte siyasi partilerin doğuşunu açıklamaya yönelik çeşitli yöntemler de bulunmaktadır. Bu çalışmada 1946 yılından sonra gerçekleşen parti bölünmeleri, bölünme süreçlerinde yaşanan çatışmalar, bölünen ve yeni kurulan partilerin siyasi serüvenleri incelenecektir. Bu bağlamda parti bölünmelerini ortaya çıkaran etmenler, söz konusu farklılaşmanın kaynakları araştırılacak, ardından ise bölünmüş olan ve bölünmeden sonra ortaya çıkan yeni partilerin siyasi başarıları değerlendirilecek ve Türk Siyasal Hayatı’nda yaşanan bölünmelere dair genel tespitlerde bulunulacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çakıcı, F. O., Bayraktar, Ö. (2020). Siyasi Parti Bölünmeleri ve 1946 Sonrasında Gelişen Parti Bölünmelerine İlişkin Siyasi Süreçlerin Değerlendirilmesine Yönelik Bir Araştırma. Mavi Atlas, Cilt: 8 Sayı: 2, 389–411. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.754753

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (95)

  1. AHMAD, Feroz (2010). Bir Kimlik Peşinde Türkiye, çev. Sedat Cem Karadeli, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  2. AKŞİN, Sina (2017). Kısa Türkiye Tarihi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  3. ALBAYRAK, Mustafa (2004). Türk Siyasi Tarihinde Demokrat Parti (1946-1960), Ankara: Phoenix Yayınları.
  4. ALPER, Emin (2008). “Bülent Ecevit”, Modern Türkiye’de Siyasal Düşünce, Cilt 8, Sol, ed. Murat Gültekingil, ss. 202-213, İstanbul: İletişim Yayınları.
  5. ARSLAN, Rıza (2016). Siyaset Bilimine Giriş, Bursa: Dora Yayınevi
  6. ATAGENÇ, Ömer, İhsan (2019). “Ferruh Bozbeyli’nin Siyasal Düşüncesinde “Demokratik Sağ” Kavramı”, Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Haziran-2019, 3(2): 130-143.
  7. ATASEVER, Gülbahar (2010). “Siyasal Parti Tipolojileri”, İttihat ve Terakki’den Günümüze Siyasal Partiler, ed. Turgay Uzun, ss. 15-30, Ankara: Orion Kitabevi.
  8. AYKOL, Hüseyin (2011). Bölüne Bölüne İktidar Olmak: Türkiye’de Sağ Örgütler, Ankara: Phoenix Yayınları.
  9. BORA, Tanıl ve CAN, Kemal (2004). Devlet ve Kuzgun 1990’lardan 2000’lere MHP, İstanbul: İletişim Yayınları.
  10. BORA, Tanıl ve CAN, Kemal (2009). Devlet, Ocak, Dergâh 12 Eylül’den 1990’lara Ülkücü Hareket, İstanbul: İletişim Yayınları.
  11. BOZARSLAN, Hamit (2008). “Türkiye’de Kürt Sol Hareketi”, Modern Türkiye’de Siyasal Düşünce, Cilt 8, Sol, ed. Murat Gültekingil, ss. 1169-1236, İstanbul: İletişim Yayınları.
  12. BOZKIR, Gürcan (2007). “Türk Siyasal Hayatında Cumhuriyetçi Güven Partisi”, ÇTTAD, 6(15): 275-308.
  13. ÇÖLÜK, Özcan (2018). Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri (1983-1986), (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
  14. DEMİREL, Tanel (2004). Adalet Partisi: İdeoloji ve Politika, İstanbul: İletişim Yayınları.
  15. DEMİREL, Tanel (2006). “Ferruh Bozbeyli”, Modern Türkiye’de Siyasal Düşünce, Cilt 5, Muhafazakârlık, ed. Ahmet Çiğdem, ss. 570-575, İstanbul: İletişim Yayınları.
  16. DEMİREL, Tanel (2016). “Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu”, Türkiye’nin 1950’li Yılları, ed. Mete Kaan Kaynar, ss. 349-354, İstanbul: İletişim Yayınları.
  17. EROĞUL, Cem (2003). Demokrat Parti, Tarihi ve İdeolojisi, Ankara: İmge Kitabevi.
  18. GAYTANCIOĞLU, Kaan (2013). Politik Liderlik ve Bir Politik Lider Olarak Bülent Ecevit, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  19. HOCAOĞLU, Kerem (2018). 1973 Seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Ankara.
  20. İBA, Şeref (2015). Siyasi Partiler ve Seçim Hukuku, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  21. KAYNAR, Kaan, Mete; ÖZSEL, Doğancan; ÇAVDAR, Ozan; ALTAYLI, Erdem; MUTLUAY, Barış; ATEŞ, Safiye ve Uğur SADİOĞLU (2007). Cumhuriyet Dönemi Siyasi Partileri 1923-2006, ed. Mete Kaan Kaynar, Ankara: İmge Yayınları.
  22. KİRİŞ, Mehmet, Hakan (2012). “Türkiye’de Rekabetçi Siyasal Partilerin Dönüsümü: Post-80 Sisteminde Eski Yeni Partilerin Yükselişi ve Düşüşü”, Toplum ve Demokrasi, 6(13-14): 25-53.
  23. KIŞLALI, Ahmet Taner (2014). Siyaset Bilimi, Ankara: İmge Kitabevi. MİLLİYET (08.07.1992). ÖZBUDUN, Ergun (1977). Siyasi Partiler, Ankara: Sevinç Matbaası.
  24. PALOMBARA, J. L. & WEINER, Myron. (1966). Political Parties and Political Development, USA Princenton University. Resmi Gazete, 04.07.2018
  25. Resmi Gazete, 23.06.2011
  26. SARIBAY, Ali Yaşar (1998). Siyasal Sosyoloji, İstanbul: Der Yayınları.
  27. SARIBAY, Yaşar, Ali (2001). Türkiye’de Demokrasi ve Politik Partiler, İstanbul: Alfa Kitap.
  28. SELVİ, Abdulkadir ve SEVEN, Erhan (2010). İşkence Koğuşlarından Siyaset Meydanına, İstanbul: Nesil Yayınları.
  29. SEZEN, Saim (2000). Seçim ve Demokrasi, İstanbul: Gündoğan Yayınları.
  30. TOSUN, Tanju (1999). Türk Parti Sisteminde Merkez Sağ ve Merkez Solda Parçalanma, İstanbul: Boyut Kitapları.
  31. TURAN, Erol (2011). Siyaset Bilimine Giriş, Konya: Palet Yayınları.
  32. TURAN, İlter (1996). Siyasal Sistem Siyasal Davranış, İstanbul: Der Yayınları.
  33. UMUR, Ömer (2017). Türk Siyasi Tarihinde Büyük Birlik Partisi, Ankara: Maarif Mektepleri Yayınları.
  34. YANARDAĞ, Merdan (2002). MHP Değişti Mi? Ülkücü Hareketin Analitik Tarihi. İstanbul: Gendaş Yayınları.
  35. YÜCEL, Serhan (2006). Türkiye’nin Siyasi Partileri (1859-2006), İstanbul: Alfa Kitap.
  36. ZÜRCHER, Jan, Erik (2012). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, çev. Yasemin Saner, İstanbul: İletişim Yayınları.
  37. Online Kaynaklar https://www.hurriyet.com.tr/gundem/aydinlik-turkiye-partisi-mhpye-katildi-14387409 Erişim Tarihi: 24.04.2020
  38. http://arsiv.ntv.com.tr/news/86961.asp Erişim Tarihi: 25.04.2020
  39. http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/shp-ve-edp-birlesti-126974 Erişim Tarihi: 25.04.2020
  40. https://www.evrensel.net/haber/259592/birlesik-devrimci-parti-resmen-kuruldu Erişim tarihi: 25.04.2020
  41. https://www.evrensel.net/haber/108699/ehp-secimlerde-hdp-ile-dayanisma-cagirisi-yapti Erişim tarihi: 25.04.2020
  42. http://ehp.org.tr/aciklamalar/1805/ehp-1-kasim-secimlerinde-hdpyi-aktif-politik-calismalarla-destekleme-karari-aldi Erişim tarihi: 25.04.2020
  43. http://www.ehp.org.tr/aciklamalar/2001/demokrasi-icin-hep-beraber-secimde-oyunu-demirtasa-ver Erişim tarihi: 25.04.2020
  44. https://twitter.com/i/status/1001150769280712704 Erişim tarihi: 25.04.2020
  45. https://www.ntv.com.tr/turkiye/abdullatif-sener-turkiye-partisini-kurdu,2Z69GiO3Y0iCek6w7UYU6Q Erişim Tarihi: 26.04.2020
  46. http://www.radikal.com.tr/politika/sener-aday-degil-siyaseti-birakmiyorum-815956/ Erişim Tarihi: 26.04.2020
  47. http://www.radikal.com.tr/politika/abdullatif-sener-akpden-istifa-etti-887938/ Erişim Tarihi: 26.04.2020
  48. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/turkiye-partisi-kapandi-21314126 Erişim Tarihi: 26.04.2020
  49. https://www.cnnturk.com/2009/turkiye/11/23/dshp.kuruldu.genel.baskan.hulki.cevizoglu/552828.0/index.html Erişim Tarihi: 27.04.2020
  50. https://www.cnnturk.com/2010/turkiye/01/13/dshpde.hulki.cevizoglu.donemi.kisa.surdu/559266.0/index.html Erişim Tarihi: 27.04.2020
  51. https://www.cnnturk.com/2010/turkiye/05/22/rahsan.ecevit.ile.kilicdaroglu.yanyana/577246.0/index.html Erişim Tarihi: 27.04.2020
  52. https://www.turkiyegazetesi.com.tr/Genel/a451120.aspx Erişim Tarihi: 27.04.2020
  53. https://www.ntv.com.tr/turkiye/ufuk-uras-odpden-istifa-etti,_BnzErLVb0yWPhybIylGgg Erişim Tarihi: 28.04.2020
  54. https://www.evrensel.net/haber/190856/esitlik-ve-demokrasi-partisi-kuruldu Erişim Tarihi: 28.04.2020
  55. https://t24.com.tr/haber/hem-sol-hem-yesil-parti-kuruldu,218220 Erişim Tarihi: 28.04.2020
  56. https://www.dunya.com/gundem/saadet-partisi039nde-yeni-baskan-numan-kurtulmus-haberi-58706 Erişim Tarihi: 29.04.2020
  57. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/numan-kurtulmus-yeniden-genel-baskan-15286765 Erişim Tarihi: 29.04.2020
  58. https://www.cnnturk.com/2010/turkiye/07/24/ankarada.onder.sav.sevket.kazan.bulusmasi/584591.0/index.html Erişim Tarihi: 29.04.2020
  59. http://www.haber7.com/siyaset/haber/590843-saadetde-tekme-yumruklu-iftar-yemegi Erişim Tarihi: 29.04.2020
  60. http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/sp-kayyuma-devredildi-180612 Erişim Tarihi: 29.04.2020
  61. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/kurtulmus-spden-istifa-etti-15911879 Erişim Tarihi: 29.04.2020
  62. https://www.sabah.com.tr/gundem/2010/11/02/kurtulmusun_partisi_has_amblemi_dogan_gunes Erişim Tarihi: 29.04.2020
  63. https://www.takvim.com.tr/siyaset/2012/09/19/bir-parti-daha-kapandi Erişim Tarihi: 29.04.2020
  64. https://www.haberturk.com/gundem/haber/778770-erdogan-yuvaniza-hos-geldiniz Erişim Tarihi: 29.04.2020
  65. https://www.evrensel.net/haber/88253/tkpden-iki-farkli-kongre Erişim Tarihi: 30.04.2020
  66. http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/tkpde-iki-kongreden-anlasmali-ayrilik-cikti-94691 Erişim Tarihi: 30.04.2020
  67. https://www.birgun.net/haber/komunist-parti-kuruldu-65976; https://haber.sol.org.tr/soldakiler/komunist-partiyle-yola-devam-haberi-95116 Erişim Tarihi: 30.04.2020
  68. https://www.evrensel.net/haber/88845/tkpden-2-ayri-parti-cikti-kp-ve-htkp Erişim Tarihi: 30.04.2020
  69. https://haber.sol.org.tr/toplum/tkp-yoluna-devam-ediyor-183152 Erişim Tarihi: 30.04.2020
  70. http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye-isci-partisi-icin-cagri-947519 Erişim Tarihi: 30.04.2020
  71. http://www.gazetevatan.com/emine-ulker-tarhan-dan-ihsanoglu-ismine-sert-tepki-649619-gundem/ Erişim Tarihi: 23.05.2020
  72. https://www.milliyet.com.tr/gundem/emine-ulker-tarhan-chpden-istifa-etti-1963005 Erişim Tarihi: 23.05.2020
  73. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/anadolu-partisi-ana-parti-kuruldu-emine-ulker-tarhan-kimdir-27577427 Erişim Tarihi: 23.05.2020
  74. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/anadolu-partisi-nin-baskanlik-divani-istifa-etti-29294267 Erişim Tarihi: 23.05.2020
  75. https://www.sozcu.com.tr/2015/gundem/anadolu-partisi-kapaniyor-1006988/ Erişim Tarihi: 23.05.2020
  76. https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/fatura-aksenere-297977 Erişim Tarihi: 23.05.2020
  77. https://www.sozcu.com.tr/2015/gunun-icinden/meral-aksener-mhpden-milletvekili-adayi-gosterilmedi-938634/ Erişim Tarihi: 23.05.2020
  78. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/meral-aksenerden-olaganustu-kurultay-cagrisi-40020728 Erişim Tarihi: 23.05.2020
  79. https://www.ntv.com.tr/turkiye/meral-aksener-mhpden-ihrac-edildi,A5eUrgGT7EC-A7iMWL-sGQ Erişim Tarihi: 23.05.2020
  80. https://www.yenicaggazetesi.com.tr/meral-aksener-iyi-partiyi-ilan-etti-175646h.htm Erişim Tarihi: 23.05.2020
  81. https://www.sozcu.com.tr/2018/gundem/son-dakika-chp-iyi-parti-anlasti-15-milletvekili-iyi-partiye-katilacak-iddiasi-2364816/ Erişim Tarihi: 23.05.2020
  82. https://www.yenicaggazetesi.com.tr/aksenere-verilen-imza-sayisi-kac-oldu-191569h.htm Erişim Tarihi: 23.05.2020
  83. https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/04/26/babamin-mirasi-isgal-altinda Erişim Tarihi: 26.05.2020
  84. https://www.sozcu.com.tr/2018/gundem/fatih-erbakan-yeniden-refah-partisini-kuruyor-2681675/ Erişim Tarihi: 26.05.2020
  85. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/yeniden-refah-kuruldu-41029333 Erişim Tarihi: 26.05.2020
  86. https://www.yenisafak.com/gundem/saadet-partisinin-genel-merkezi-bosaltiliyor-3466146 Erişim Tarihi: 26.05.2020
  87. https://www.ntv.com.tr/turkiye/bosaltilan-saadet-partisi-binasina-yeniden-refah-partisi-tabelasi-asildi,3OdPw1cz_Ey1QlNttTlAIg Erişim Tarihi: 26.05.2020
  88. https://www.yenicaggazetesi.com.tr/davutoglu-istifa-etti-136786h.htm Erişim Tarihi: 28.05.2020
  89. https://www.sozcu.com.tr/2019/gundem/akp-davutoglu-ve-3-eski-milletvekiline-tebligatlarini-gonderdi-5319233/ Erişim Tarihi: 28.05.2020
  90. https://www.sozcu.com.tr/2019/gundem/son-dakika-ahmet-davutoglu-istifa-ediyor-5332088/ Erişim Tarihi: 28.05.2020
  91. https://www.ntv.com.tr/turkiye/davutoglunun-genel-baskanligini-yaptigi-gelecek-partisi-kuruldu,7hboQfDXEkutwP7B8SRj0w Erişim Tarihi: 28.05.2020
  92. https://www.yenisafak.com/secim/ak-partide-22-isim-adaylik-basvurusunda-bulunmadi-3269093 Erişim Tarihi: 29.05.2020
  93. https://www.haberturk.com/son-dakika-reuters-duyurdu-ali-babacan-ak-parti-den-istifa-etti-2502358 Erişim Tarihi: 29.05.2020
  94. https://www.sozcu.com.tr/2020/gundem/babacan-akpnin-kuruldugu-yerde-devayi-tanitiyor-5673439/ Erişim Tarihi: 29.05.2020
  95. https://www.birgun.net/haber/komunist-parti-kuruldu-65976; https://haber.sol.org.tr/soldakiler/komunist-partiyle-yola-devam-haberi-95116 Erişim Tarihi: 30.04.2020