Dergiler / Mavi Atlas / 2025 / Cilt: 13 Sayı: 2

Sanal Alanda Tüketim Kültürünün Yeniden Üretilmesi: Netnografik Bir Araştırma

Hatice Duran Okur(GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5899-2407
Sayfa
586–611
Yayın Tarihi
2025-10-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak gündelik hayatın estetikleştirilmiş bir yansıması olan Instagram’da, bireylerin tüketim tercihlerinin yer aldığı gündelik hayata dair paylaşımlarıyla benlik ve hayat tarzı sunumlarını gerçekleştirdikleri, Instagram’da marka ve işletmelerin yer alması, Instagram reklamları, Instagram ünlüleri ve onların markalarla olan iş birlikleri gibi faktörlerin gündelik hayattaki tüketim kültürünün bu mecrada dolaşıma sokularak yeniden üretilmesinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Gündelik hayatın bir uzantısı haline gelen ve görselliğin ön planda olduğu sosyal medya platformları, kullanım sıklığı ve yaygınlığı göz önüne alındığında, toplumsal iletişim biçiminin değişip dönüşmesinde, günümüz toplumlarının tüketim kültürünün sanal mecralarda dolaşıma sokulmasında önemli bir araç olarak işlev görmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu noktadan yola çıkarak dünya çapında en popüler sosyal medya platformlarından biri olan Instagram’da bireylerin kendilerini sunuş biçimlerinde, iletişim ve etkileşimlerinde tüketim kültürünün izlerini sürmek çalışmanın başlıca amacını oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak gündelik hayatın estetikleştirilmiş bir yansıması olan Instagram’da, bireylerin tüketim tercihlerinin yer aldığı gündelik hayata dair paylaşımlarıyla benlik ve hayat tarzı sunumlarını gerçekleştirdikleri, Instagram’da marka ve işletmelerin yer alması, Instagram reklamları, Instagram ünlüleri ve onların markalarla olan iş birlikleri gibi faktörlerin gündelik hayattaki tüketim kültürünün bu mecrada dolaşıma sokularak yeniden üretilmesinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tüketim Kültürü · Sosyal Medya · Instagram

Özet

Gündelik hayatın bir uzantısı haline gelen ve görselliğin ön planda olduğu sosyal medya platformları, kullanım sıklığı ve yaygınlığı göz önüne alındığında, toplumsal iletişim biçiminin değişip dönüşmesinde, günümüz toplumlarının tüketim kültürünün sanal mecralarda dolaşıma sokulmasında önemli bir araç olarak işlev görmektedir. Bu noktadan yola çıkarak dünya çapında en popüler sosyal medya platformlarından biri olan Instagram’da bireylerin kendilerini sunuş biçimlerinde, iletişim ve etkileşimlerinde tüketim kültürünün izlerini sürmek çalışmanın başlıca amacını oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden etnografinin dijital alana uyarlanmış biçimi olan dijital etnografi (netnografi) yaklaşımı kullanılmıştır. Bu doğrultuda Instagram’ı aktif olarak ve farklı amaçlarla kullanan 48 kişiyle, yarı yapılandırılmış görüşme formuna bağlı kalarak çevrimiçi derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler ile alanda gerçekleştirilen uzun süreli gözlem, alınan saha notları, katılımcıların Instagram’daki görsel paylaşımlarıyla birlikte anlamlı kategoriler haline getirilerek betimsel analiz yöntemiyle yorumlanmıştır. Sonuç olarak gündelik hayatın estetikleştirilmiş bir yansıması olan Instagram’da, bireylerin tüketim tercihlerinin yer aldığı gündelik hayata dair paylaşımlarıyla benlik ve hayat tarzı sunumlarını gerçekleştirdikleri, Instagram’da marka ve işletmelerin yer alması, Instagram reklamları, Instagram ünlüleri ve onların markalarla olan iş birlikleri gibi faktörlerin gündelik hayattaki tüketim kültürünün bu mecrada dolaşıma sokularak yeniden üretilmesinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca Instagram ortamındaki ilişki ve etkileşimlerle ihtiyaçların manipülasyona uğradığı, ürün satın almada arzuların, isteklerin etkili olduğu, sembolik, hazcı, gösterişçi bir tüketim kültürünün yaygınlığı tespit edilmiştir.

Abstract

Social media platforms, which have become an extension of daily life and where visuality is at the forefront, function as an important tool in changing and transforming the form of social communication and circulating the consumption culture of today's societies on virtual channels, given their frequency and prevalence. From this point of view, the main purpose of this study is to trace the traces of consumer culture in the way individuals present themselves, communicate and interact on Instagram, one of the most popular social media platforms worldwide. In the study, digital ethnography (netnography) approach, which is a form of ethnography adapted from qualitative research methods to the digital field, was used. In this direction, online in-depth interviews were conducted with 48 people who actively use Instagram for different purposes, based on a semi-structured interview form. The data obtained from the interviews, long-term observation in the field, field notes taken, visual posts of the participants on Instagram were transformed into meaningful categories and interpreted by descriptive analysis method. As a result, it was concluded that on Instagram, which is an aestheticized reflection of everyday life, individuals realize their self and lifestyle presentations with their posts on the related to daily life, which includes consumption preferences, and that factors such as the presence of brands and businesses on Instagram, Instagram advertisements, Instagram celebrities and their collaborations with brands are effective in reproducing the consumption culture in daily life by circulating it on this medium. In addition, it has been determined that needs are manipulated through relationships and interactions in the Instagram environment, desires and wishes are effective in purchasing products, and the prevalence of a symbolic, hedonistic and ostentatious consumption culture has been determined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Okur, H. D. (2025). Sanal Alanda Tüketim Kültürünün Yeniden Üretilmesi: Netnografik Bir Araştırma. Mavi Atlas, Cilt: 13 Sayı: 2, 586–611. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1688926

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. Adorno, W. T., & Horkheimer, M. (2010). Aydınlanmanın diyalektiği (N. Ünler & E. Ö. Karadoğan, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
  2. Adorno, W. T. (2007). Kültür endüstrisi kültür yönetimi (N. Ülger, M. Tezel & E. Gen, Çev.). İletişim Yayınları.
  3. Alpdoğan, F. F. (2023). Zygmunt Bauman sosyolojisi: Akışkan modernite özgür olduğunu zanneden köleler mi üretiyor? İçtimaiyat, 7(2), 413-430.
  4. Aslan, A., & Ünlü, D. G. (2016). Instagram fenomenleri ve reklam ilişkisi: Instagram fenomenlerinin gözünden bir değerlendirme. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 3(2), 41-65.
  5. Aytaç, Ö. (2006). Tüketimcilik ve metalaşma kıskacında boş zaman. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 27-53.
  6. Başlar, G. (2013). Yeni medyanın gelişimi ve dijitalleşen kapitalizm. Akademik Bilişim 2013-XV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri (ss. 823-831). https://ab.org.tr/ab13/kitap/baslar_AB13.pdf
  7. Baudrillard, J. (2012). Tüketim toplumu (H. Deliceçaylı & F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  8. Baudrillard, J. (2014). Nesneler sistemi (O. Adanır & A. Karamollaoğlu, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  9. Bauman, Z. (2006). Sosyolojik düşünmek (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  10. Bauman, Z. (2012). Küreselleşme toplumsal sonuçları (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  11. Bauman, Z. (2014). Akışkan modern dünyadan 44 mektup (P. Siral, Çev.). Habitus Yayıncılık.
  12. Bocock, R. (2009). Tüketim (İ. Kutluk, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
  13. Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (D. F. Şannan & A. G. Berkkurt, Çev.). Heretik Basın Yayın.
  14. Castells, M. (2005). Enformasyon Çağı: Ekonomi, toplum ve kültür, ağ toplumunun yükselişi (E. Kılıç, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  15. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
  16. Çaycı, B. (2019). Dijital iletişim çağında toplumun medyatikleşmesiyle dönüşen şöhret kültürü (Tez No. 543230) [Doktora tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  17. Dantas, B. L. L., & Abreu, N. R. (2020). An analysis of the influence of the conspicuous consumption of fast fashion on identity construction on Instagram. Revista de Administração Mackenzie, 21(5), 1-28. https://doi.org/10.1590/1678-6971/eRAMG200043
  18. Debord, G. (2012). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi & O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  19. Featherstone, M. (2013). Postmodernizm ve tüketim kültürü (M. Küçük, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  20. Giddens, A., & Sutton, P. W. (2014). Sosyolojide temel kavramlar (A. Esgin, Çev.). Phoenix Yayınevi.
  21. Giddens, A. (2013). Sosyoloji (C. Güzel, Yay. haz.). Kırmızı Yayınları.
  22. Goffman, E. (2012). Günlük yaşamda benliğin sunumu (B. Cezar, Çev.). Metis Yayınları.
  23. Holthoff, L. C., & Scheiben, C. (2019). Conspicuous consumption of time: A replication. Journal of Marketing Behavior, 3(4), 355-362. http://dx.doi.org/10.1561/107.00000055
  24. Hu, Y., Manikonda, L., & Kambhampati, S. (2014). What we Instagram: A first analysis of Instagram photo content and user types. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 8(1), 595-598. https://doi.org/10.1609/icwsm.v8i1.14578
  25. Kemeç, U., & Yüksel, H. F. (2021). The relationships among ınfluencer credibility, brand trust, and purchase intention: The case of Instagram. Journal of Consumer and Consumption Research/Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 13(1), 159-193.
  26. Kimilli, G. (2023). The impact of instagram travel influencers on Gen Z's tourism consumption. [Doctoral dissertation, Université catholique de Louvain]. Institutional Repository of Université catholique de Louvain. http://hdl.handle.net/2078.1/thesis:40525
  27. Korkmaz, İ., & Dal, N. E. (2018). Yeni tüketim mecrası Instagram’ı keşif. İçinde A. Karakaş & C. İyem (Ed.), IV. International Caucasus-Central Asia Foreign Trade and Logistics Congress Proceedıng Book (ss. 858- 867). https://ulk.ist/media/kitap/IV-UKODTLK/yeni-tuketim-mecrasi-instagrami-kesif.pdf
  28. Kozinets, R., V. (2012). [Önsöz]. İçinde Varnalı, K. (2013). Dijital kabilelerin izinde sosyal medyada netnografik araştırmalar (ss. 7-9). MediaCat Kitapları.
  29. Lefebvre, H. (2010). Modern dünyada gündelik hayat (I. Gürbüz, Çev.). Metis Yayınları.
  30. Marcuse, H. (2010). Tek-boyutlu insan (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
  31. Marcuse, H. (2013). Özgürlük üzerine bir deneme (S. Soysal, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  32. Marwick, A., & Boyd, D. (2011). To see and be seen: Celebrity practice on Twitter. Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 17(2), 139-158. https://doi.org/10.1177/1354856510394539
  33. Morley, D., & Robins, K. (2011). Kimlik mekânları (E. Zeybekoğlu, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  34. Nevzat, R., Rebge, S., Miş, Ç., Aykol, Z., & Awwal A. (2023). The digitalisation of social capital: “Conspicuous consumption on Instagram”. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (39), 85-112. https://doi.org/10.16878/gsuilet.1274165
  35. Odabaşı, Y. (2013). Tüketim kültürü yetinen toplumdan tüketen topluma. Sistem Yayıncılık.
  36. Pop, R. A., Săplăcan, Z., Dabija, D. C., & Alt, M. A. (2021). The impact of social media influencers on travel decisions: The role of trust in consumer decision journey. Current Issues in Tourism, 25(5), 823–843. https://doi.org/10.1080/13683500.2021.1895729
  37. Ritzer, G. (2000). Büyüsü bozulmuş dünyayı büyülemek (Ş. S. Kaya, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  38. Sabuncuoğlu, A., & Gülay, G. (2014). Sosyal medyadaki yeni kanaat önderlerinin birer reklam aracı olarak kullanımı: Twitter fenomenleri üzerine bir araştırma. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (38), 1-23.
  39. Sana, V. (2024). “Brandsluts”: Instagram influencers and conspicuous consumption in post-apartheid South Africa. Social Identities, 30(3), 176–189. https://doi.org/10.1080/13504630.2024.2371340
  40. Schiller, D. (1999). Digital capitalism: Networking the global market system. The MIT Press.
  41. Siepmann, C., Holthoff, L.C., & Kowalczuk, P. (2022). Conspicuous consumption of luxury experiences: An experimental investigation of status perceptions on social media. Journal of Product & Brand Management, 31(3), 454-468. https://doi.org/10.1108/JPBM-08-2020-3047
  42. Simmel, G. (2006). Modern kültürde çatışma (T. Bora, N. Kalaycı & E. Gen, Çev.). İletişim Yayınları.
  43. Sine, R., & Sarı, G. (2019). Sosyal medya ekseninde üretilen ve tüketilen imaj: Yaşam koçları örneği. İçinde S. Gezgin (Ed.), Dijital Çağ’da iletişim (ss. 63-76). Eğitim Yayınevi.
  44. Sohrabzadeh, M., Vahedian, M., & Piri, H. (2018). Phenomenological analysis of showing consumption and lifestyle in online social networks: A case study of Instagram users. Journal of Islam and Social Studies, 6(23), 167-189. https://jiss.isca.ac.ir/article_66696.html
  45. Urry, J. (2018). Mekânları tüketmek (R. G. Öğdül, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  46. Veblen, T. (2005). Aylak sınıfın teorisi (Z. Gültekin & C. Atay, Çev.). Babil Yayınları.
  47. We Are Social (2024). Digital 2024: Turkey. https://datareportal.com/reports/digital-2024-turkey
  48. Weber, M. (1999). Protestan ahlakı ve kapitalizmin ruhu (Z. Gürata, Çev.). Ayraç Yayınevi.
  49. Weinberg, T. (2009). The new community rules: Marketing on the social web. O'Reilly Media.
  50. Widjajanta, B., Senen, S. H., Masharyono, M., Lisnawati, L., & Anggraeni, C. P. (2018). The impact of social media usage and self esteem on conspicuous consumption: Instagram user of Hijabers Community Bandung member. International Journal of eBusiness and eGovernment Studies, 10(2), 1–13. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/664267
  51. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınevi.
  52. Zhechev, V., & Sekulova, D. (2024). Potential effects of Instagram usage on conspicuous consumption of premium luxurious fashion products among Bulgarians. Central European Business Review, 13(2), 1-25. https://doi.org/10.18267/j.cebr.343