Dergiler / Mavi Atlas / 2025 / Cilt: 13 Sayı: 2

Türkçe ve Farsçada Çoğulluğu İşaretleme: Karşılaştırmalı Bir Biçimbilimsel Analiz

Marking Plurality in Turkish and Persian: A Contrastive Morphological Analysis

Süleyman Demir(GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0890-5835
Sayfa
464–474
Yayın Tarihi
2025-10-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, her iki dilde de isimleri çoğul hâle getirmek için bazı çekim ekleri bulunduğunu ancak bu eklerin tür ve kullanım bakımından büyük ölçüde farklılaştığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, coğrafi ve kültürel olarak birbirine yakın iki dil olan Türkçe ve Farsçadaki çoğul eklerini mukayese etmek ve karşılaştırmak, böylece iki dil arasındaki temel yapısal farklılıkları ve benzerlikleri incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, her iki dilde de isimleri çoğul hâle getirmek için bazı çekim ekleri bulunduğunu ancak bu eklerin tür ve kullanım bakımından büyük ölçüde farklılaştığını göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu gözlemler temelinde çalışma; iki dilli veya karşılaştırmalı bağlamlarda çalışan öğretmenler, ikinci dil öğrenenler, müfredat geliştiriciler, çevirmenler ve ders kitabı yazarları için yararlı çıkarımlar sunmaktadır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:karşılaştırmalı analiz · biçimbilim · sesbilim

Özet

Bu çalışmanın amacı, coğrafi ve kültürel olarak birbirine yakın iki dil olan Türkçe ve Farsçadaki çoğul eklerini mukayese etmek ve karşılaştırmak, böylece iki dil arasındaki temel yapısal farklılıkları ve benzerlikleri incelemektir. Bu amaca ulaşmak için Türkçe ve Farsçada çoğul eklerin envanteri, ses bilimsel biçimleri, dağılım örüntüleri ve söz dizimsel çıkarımları üzerinde durularak sistematik bir şekilde belirlenmiş ve analiz edilmiştir. Çalışma, her iki dilde de isimleri çoğul hâle getirmek için bazı çekim ekleri bulunduğunu ancak bu eklerin tür ve kullanım bakımından büyük ölçüde farklılaştığını göstermektedir. Analiz, karşılaştırmalı dilbilgisi metodolojisine uygun olarak tanımlama, yan yana koyma ve karşılaştırma olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Bu karşılaştırmalı morfolojik çalışmanın sonuçları, Farsçanın düzensiz veya bozuk çoğullar içermesi nedeniyle Türkçeden daha geniş bir çoğul biçim çeşitliliğine sahip olduğunu ve bunun da dilin yapısal karmaşıklığını artırdığını göstermektedir. Öte yandan Türkçedeki çoğullaşma sistemi ise son derece düzenli ve öngörülebilir olup ve ünsüz benzeşmesi ve ünlü uyumunu temel alan morfofonemik normlara sıkı sıkıya bağlıdır. Bir diğer önemli özellik ise Farsçada çoğul yapımında canlı ve cansız isimler arasında zaman zaman ayrım yapılırken Türkçede böyle bir ayrım yapılmamasıdır. Bu iki dilin geniş bir ortak kelime dağarcığına sahip olmalarına rağmen çoğul yapım teknikleri konusunda farklılaştıkları açıktır. Farsça konuşucusu olup Türkçe öğrenenler, özellikle kural tabanlı eklemeyi öğrenirken veya düzensizliklerle başa çıkarken bu farklılıkları zorlayıcı bulabilirler. Bu gözlemler temelinde çalışma; iki dilli veya karşılaştırmalı bağlamlarda çalışan öğretmenler, ikinci dil öğrenenler, müfredat geliştiriciler, çevirmenler ve ders kitabı yazarları için yararlı çıkarımlar sunmaktadır.

Abstract

The aim of the study is to compare and contrast the pluralisation suffixes in Turkish and Persian, two geographically and culturally neighbouring languages, in order to analyse both the main morphological differences and parallels between the two languages. To this end, the inventory of plural suffixes in Turkish and Persian are methodically identified and analysed with a special focus on their phonological forms, distributional patterns, and syntactic implications. The study shows that, both languages employ several inflectional suffixes to pluralise nouns but, the type and application of these suffixes are quite different. The analysis is conducted in three stages, namely description, juxtaposition and comparison, which is in accordance with the contrastive grammar methodology. The results of this contrastive study show that, the variety of plural forms in Persian is more than those of in Turkish as Persian has irregular or broken plural forms, and this increases the morphological complexity of the language. In contrast, Turkish pluralisation is highly regular and predictable, sticking closely to morphophonemic standards based on consonantal assimilation and vowel harmony. Another distinguishing trait is that Persian establishes a distinction between animate and inanimate nouns in pluralisation, whereas Turkish does not. It is evident that the pluralisation techniques used in these two languages, which share a large word inventory, are constantly different. Persian-speaking Turkish learners may struggle with these variations, particularly when studying rule-based affixation or dealing with irregularity. Based on these findings, the study makes practical recommendations for instructors, second language learners, curriculum planners, translators, and textbook authors working in bilingual or comparative environments.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demir, S. (2025). Türkçe ve Farsçada Çoğulluğu İşaretleme: Karşılaştırmalı Bir Biçimbilimsel Analiz. Mavi Atlas, Cilt: 13 Sayı: 2, 464–474. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1688514

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Anvari, H., & Givi, H. (2018). Morphosyntactic structures in Persian: A comprehensive guide. Tehran University Press.
  2. Barker, W. B. (2020). Persian grammar. http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/ 00urduhindilinks/txt_barker_persian.pdf
  3. Belasco, S., & Di Pietro, R. J. (1973). Language structures in contrast. Modern Language Journal, 57(5/6), 292. https://doi.org/10.2307/323757
  4. Bussmann, H. (1996). Routledge dictionary of language and linguistics. Choice Reviews Online, 34(04), 34–1896. https://doi.org/10.5860/choice.34-1896
  5. Clements, G. N., & Sezer, E. (1982). Vowel and consonant disharmony in Turkish. In H. van der Hulst & N. Smith (Eds.), The Structure of phonological representations part II (pp. 213-255). https://doi.org/10.3765/ptu.v5i1.4782
  6. Csató, É. Á., & Johanson, L. (1998). Turkish. In É. Á. Csató & L. Johanson (Eds.), The Turkic languages (pp. 203–235). Routledge.
  7. Farsi, M., & Karimi, S. (2015). The role of animacy in Persian pluralisation. Journal of Iranian Linguistics, 7(3), 101-120.
  8. Gast, V. (2012). Contrastive analysis: Theories and methods. In Kortmann, B. (Ed.), Dictionaries of linguistics and communication science: Linguistic theory and methodology (pp. 1-9). Mouton de Gruyter.
  9. Ghomeshi, J. (2003). Plural marking, indefiniteness and the noun phrase. Studies in Linguistic Sciences, 33(2), 53-73.
  10. Göksel, A., & Kerslake, C. (2005). Turkish: A comprehensive grammar. Routledge.
  11. Hanzeli, V. E., & Fisiak, J. (1982). Contrastive Linguistics and the language teacher. Modern Language Journal, 66(3), 324. https://doi.org/10.2307/326643
  12. Haspelmath, M., & Sims, A. D. (2010). Understanding morphology. Hodder Education.
  13. Imai, T., & Saito, M. (1987). Issues in Japanese linguistics. Foris Publications.
  14. Johansson, S. (2007). Seeing through multilingual corpora: On the use of corpora in contrastive studies. John Benjamins Publishing Company.
  15. Kabak, B. (2011a). The phonology and morphology of Turkish. In T. Stolz, K. S. Otsuka, A. Urdze & J. van der Auwera (Eds.), Irregularity in morphology (and beyond) (pp. 151-178). Walter de Gruyter.
  16. Kabak, B. (2011b). Turkish vowel harmony. In M. van Oostendorp, C. J. Ewen, E. V. Hume & K. Rice (Eds.), The Blackwell companion to phonology (pp. 2831-2854). Wiley-Blackwell.
  17. Kornfilt, J. (2013). Turkish. Routledge.
  18. Krzeszowski, T. P. (1990). Contrasting languages: The scope of contrastive linguistics. Walter de Gruyter.
  19. Lambton, A. (2003). Persian grammar. Cambridge University Press.
  20. Lieber, R. (2010). Introducing morphology. Cambridge University Press.
  21. Mace, J. (2003). Persian grammar. Routledge.
  22. Mahmoodi-Bakhtiari, B. (2014). The structure of Persian: A comprehensive guide to morphology and syntax. Routledge.
  23. Moradi, M., & Rahimi, A. (2017). Morphological interactions between Persian and Arabic: A study on plural forms. Iranian Linguistics Institute.
  24. Önem, E. (2016). A contrastive analysis of English and Turkish plural markers. International Journal of English Linguistics, 6(4), 112. https://doi.org/10.5539/ijel.v6n4p112
  25. Özsoy, A. S. (2004). Türkçenin yapısı-I sesbilim. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  26. Ratcliffe, R. (1998). The "broken" plural problem in Arabic and comparative Semitic. Benjamins.
  27. Thackston, W. M. (2009). An introduction to Persian. IBEX Publishers.
  28. Uzun, N. E. (2006). Biçimbilim-temel kavramlar. Papatya Yayınları.
  29. Windfuhr, G., & Perry, J. R. (2009). The Iranian languages. Routledge.
  30. Yousef, S., & Torabi, H. (2013). Basic Persian: A grammar and a workbook. Routledge.