Dergiler / Mavi Atlas / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1

Kazan Valiliğinin Mamadış İlçesinde Aziz Guriy Kardeşlik Cemiyeti’nin Eğitim Faaliyetleri (1867-1905)

Educational Activities of the St. Guriy Brotherhood in the Mamadysh District of the Kazan Governorate (1867–1905)

Yusuf Kılıçaslan(Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi)0000-0001-9056-777X
Sayfa
226–234
Yayın Tarihi
2026-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Arşiv belgeleri, yerel tepkiler ve idari raporlar üzerinden sürecin çok katmanlı dinamikleri ayrıntılı biçimde analiz edilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, XIX. yüzyılda Kazan Valiliği’nin Mamadış ilçesinde Aziz Guriy Kardeşlik Cemiyeti tarafından yürütülen eğitim faaliyetlerini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çarlık Rusya’sının İdil-Ural bölgesinde uyguladığı din ve kimlik politikaları, bölgedeki Tatar, Çuvaş, Çeremiş ve diğer Gayri Rus toplulukları hedef almıştır. 1552’de Kazan Hanlığının işgaliyle başlayan Ortodokslaştırma politikaları, 1867’de kurulan Aziz Guriy Kardeşlik Cemiyeti ile kurumsal bir yapıya kavuşmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Arşiv belgeleri, yerel tepkiler ve idari raporlar üzerinden sürecin çok katmanlı dinamikleri ayrıntılı biçimde analiz edilmektedir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Rus Çarlığı · İdil-Ural · Misyonerlik

Özet

Bu çalışma, XIX. yüzyılda Kazan Valiliği’nin Mamadış ilçesinde Aziz Guriy Kardeşlik Cemiyeti tarafından yürütülen eğitim faaliyetlerini incelemektedir. Çarlık Rusya’sının İdil-Ural bölgesinde uyguladığı din ve kimlik politikaları, bölgedeki Tatar, Çuvaş, Çeremiş ve diğer Gayri Rus toplulukları hedef almıştır. 1552’de Kazan Hanlığının işgaliyle başlayan Ortodokslaştırma politikaları, 1867’de kurulan Aziz Guriy Kardeşlik Cemiyeti ile kurumsal bir yapıya kavuşmuştur. Cemiyetin amacı, eğitim aracılığıyla Ortodoksluğu yaymak, yerel dillere dinî metinler çevirmek ve gayri Rus halkları Rus devletine daha bağlı kılmaktır. 1870’lerden itibaren Mamadış ilçesi, bu faaliyetlerin en yoğun şekilde uygulandığı merkezlerden biri haline gelmiştir. Cemiyet tarafından açılan okulların sayısı ve öğrenci sayısı yıllar içerisinde artış göstermiştir. 1873’te 21 olan okul sayısı 1899’da 33’e çıkmıştır. Öğrencilerin önemli bir kısmını Kreşin Tatarları oluştururken Çuvaş, Çeremiş ve Rus öğrenciler de eğitim sürecine dâhil olmuştur. Eğitim müfredatı, Ortodoksluğun temel kaidelerini öğretmeye ve Rus dilini yaygınlaştırmaya yönelik hazırlanmıştır. Cemiyetin çeviri faaliyetleri ve okul ağının genişlemesine rağmen Müslüman toplulukların kimlik ve dinî bağlılıklarını korudukları görülmektedir. Dolayısıyla Mamadış ilçesindeki eğitim girişimleri, kısa vadede okul ve öğrenci sayısında artış sağlasa da uzun vadede gelişim gösterememiştir. Çalışma, bu yönüyle Rusya’nın misyonerlik faaliyetlerinin sınırlı etkilerini ortaya koymaktadır. Çalışma, bu yönüyle Rusya’nın misyonerlik faaliyetlerinin sınırlı etkilerini ortaya koymaktadır. Arşiv belgeleri, yerel tepkiler ve idari raporlar üzerinden sürecin çok katmanlı dinamikleri ayrıntılı biçimde analiz edilmektedir.

Abstract

This study examines the educational activities carried out by the St. Guriy Brotherhood Society in the Mamadysh district of the Kazan Governorate during the 19th century. The religious and identity policies implemented by Tsarist Russia in the Volga–Ural region targeted the Tatars, Chuvash, Cheremis, and other non-Russian communities. The Orthodoxization policies that began with the conquest of the Kazan Khanate in 1552 acquired an institutional framework with the establishment of the St. Guriy Brotherhood Society in 1867. The society aimed to spread Orthodoxy through education, translate religious texts into local languages, and strengthen the loyalty of non-Russian peoples to the Russian state. From the 1870s onward, the Mamadysh district became one of the main centers where these activities were most intensely implemented. The number of schools opened by the society, as well as the number of students, increased over the years: while there were 21 schools in 1873, this figure rose to 33 by 1899. A significant portion of the students were baptized Tatars (Kryashens), but Chuvash, Cheremis, and Russian students also took part in the educational process. The curriculum was designed to teach the basic tenets of Orthodoxy and promote the spread of the Russian language. Despite the society’s translation efforts and the expansion of its school network, Muslim communities largely retained their religious and cultural identity. Thus, although the educational initiatives in the Mamadysh district led to a short-term increase in the number of schools and students, they failed to achieve long-term success. In this respect, the study reveals the limited impact of Russia’s missionary activities. Through archival documents, local reactions, and administrative reports, the multi-layered dynamics of the process are analyzed in detail.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kılıçaslan, Y. (2026). Kazan Valiliğinin Mamadış İlçesinde Aziz Guriy Kardeşlik Cemiyeti’nin Eğitim Faaliyetleri (1867-1905). Mavi Atlas, Cilt: 14 Sayı: 1, 226–234. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1815078

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Akti: Sobraniye v bibliotekah i arhivah Rossiskoy Imperii Arheograficheskoy Komissiey Imperatorskoy Akademii Nauk. (Tom. 1, 1294–1598). (1838). Tipografiya II, Otdelniy Sobstvennoy E. İ. V. Kantseliyari.
  2. Godiçnoe Sobraniye Bratstva Sv. Guriya 30 Oktyabr 1873 g.; Otçet o deyatelnosti soveta sego bratstva ot 4 Oktyabr 1872 g. po 4 Oktyabr 1873 g. (1873). Tipografiya Universiteta.
  3. Otçet Bratstva Sv. Guriya za dvatsat perviy Bratskiy God (c 4 Oktyabr 1887 g. po 4 Oktyabr 1888 goda). (1888). Tipografiya Imperatorskogo Universiteta.
  4. Otçet o Deyatelnosti Bratstva Sv. Guriya ot 4 Oktyabr 1873 goda po 4 Oktyabr 1874 goda. (1875). Tipografiya Imperatorskogo Universiteta.
  5. Otçet o Deyatelnosti Bratstva Sv. Guriya ot 4 Oktyabr 1874 goda po 4 Oktyabr 1875 goda. (1876). Tipografiya Imperatorskogo Universiteta.
  6. Otçet o Deyatelnosti Bratstva Sv. Guriya za tridsat vtoroy bratskiy god (s 4 Oktyabr 1898 goda po 4 Oktyabr 1899 goda). (1900). Tipografiya V. M. Kluçnikova.
  7. Otkritie pravoslavnogo tserkovnogo bratstva vo imya Svyatitelya Guriya pri kafedralnom sobore i pervoe obşee sobranie bratstva. (1867).
  8. Perevodçeskaya Komissiya Pravoslavnogo Missionerskogo obşestva pri bratstve Sv. Guriya v Kazani. (1901). Peçatnaya A. İ. Sinegrevoy.
  9. Pravoslavnıy Blagovestnik, No. 1, (1894). Tipografiya A. İ. Sinegrevoy.
  10. Pravoslavnıy Sobesednik, Cast tretiy. (1867). Universitetskaya Tipografiya.
  11. Pravoslavnıy Sobesednik, Cast tretiy. (1864). Universitetskaya Tipografiya.
  12. Spisok s pistovıh knig po g. Kazani s uyezdom (1566–1568 gg.). (1877). Tipografiya Imperatorskogo Universiteta.
  13. Aça, M. (2013). Misyoner şarkiyatçı Nikolay İvanoviç İlminskiy’nin Çarlık Rusyası’nın Hristiyanlaştırma ve Ruslaştırma politikalarındaki yeri. Yeni Türkiye, (55), 1464-1477.
  14. Alp, A. (2016). İdil-Ural Bölgesinde Ruslaştırma siyasetine misyonerlerin katkılarına bir örnek olarak Mihail Aleksandroviç Maşanov’un çalışmaları. İçinde B. Bayram (Ed.), Milliyetlerin kesişme noktası: İdil- Ural çalıştayı II bildiri kitabı (ss. 215-228). Kırklareli Üniversitesi Yayınları.
  15. Belençuk, L. N. (2006). O prosveşenii narodov Rossii vo vtoroy polovine XIX – naçale XX veka. Vestnik PSTGU IV: Pedagogika. Psihologiya, (3), 118-128.
  16. Gökgöz, S. S. (2007). Yevfimiy Aleksandroviç Malov: İdil-Ural’da İslam karşıtı Rus misyon siyaseti. Köksav Yayınları.
  17. İlyas, T. (2021). Rus misyoner kaynaklarına göre Rus Çarlığı ve Türkler, 1552–1917 (3. bs.). Ötüken Neşriyat.
  18. İshakov, R. (2017). Etnosotsialnie protessi sredi kryaşen vo vtoroy polovinye XVI veka – Naçala XX veka. In R. R. İshakov (Ed.), İstoriya i kultura Tatar-Kryaşen XVI–XX veka (ss. 15-120). Institut İstoriy im. Ş. Mardjani AN RT.
  19. Majarovskiy, A. F. (1871). Pokorenie Kazani Russkoy derjave i Hristianstvu. Tipografiya i Litografiya M. A. Gladişevoy.
  20. Nikolaev, G. A. (2016). Voljskoe krestyanstvo vo vtoroy polovinye XIX – načale XX v.; Etüd po istorii i etnologii. ÇGİGN.
  21. Özsoy, E. (2025). İdil-Ural’a çarlık misyoner matbuatı gözünden bakmak: Pravoslavnıi Blagovestnik Dergisi ve Rus-Tatar rekabeti. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 25(1), 175-204. https://doi.org/10.32449/egetdid.1660230