Dergiler / SineFilozofi / 2025 / Sayı: 20

Zaman-İmaja Dalmış Beden: Bir Flanör ve Flanöz Olarak Belgesel Film Yönetmeni

Embodiment Immersed in Time Image: Documentary Film Director as a Flâneur and Flâneuse

Musa Ak(KARABÜK ÜNİVERSİTESİ, TÜRKER İNANOĞLU İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0000-0003-0167-4608
Sayfa
247–264
Yayın Tarihi
2025-12-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen sinema-göz (kino-glaz) anlayışının örnek filmi Dziga Vertov’un Kameralı Adam (The Man With The Movie Camera, 1929), dolaysız-sinema (direct-cinema) anlayışının bir örneği Robert Drew ve ekibinin Önseçim (Primary, 1960) ve Sineyazı (cinécriture) anlayışının bir örneği olarak Agnes Varda’nın Toplayıcılar ve Ben (Les glaneurs et la glaneuse, 2000) adlı belgeselleri; belgesel film yönetmenleri flanör ve flanöz olabilir mi? sorusu bağlamında betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Modernizm, gündelik yaşamda çok sayıda değişime neden olmasının yanı sıra kültür sanat alanında da değişime ve dönüşüme neden olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çünkü bohem ve dandy 19.yüzyıldan itibaren tarihe karışmış ancak flanör, fantazmagorik kentlerde varlığını devam ettirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen sinema-göz (kino-glaz) anlayışının örnek filmi Dziga Vertov’un Kameralı Adam (The Man With The Movie Camera, 1929), dolaysız-sinema (direct-cinema) anlayışının bir örneği Robert Drew ve ekibinin Önseçim (Primary, 1960) ve Sineyazı (cinécriture) anlayışının bir örneği olarak Agnes Varda’nın Toplayıcılar ve Ben (Les glaneurs et la glaneuse, 2000) adlı belgeselleri; belgesel film yönetmenleri flanör ve flanöz olabilir mi? sorusu bağlamında betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:Belgesel Sinema · Modernizm · Flanör

Özet

Modernizm, gündelik yaşamda çok sayıda değişime neden olmasının yanı sıra kültür sanat alanında da değişime ve dönüşüme neden olmuştur. Avangart yaklaşımların ortaya çıkmaya başladığı bu dönemde resimden sinemaya kadar geleneksel olanın yerini yenilikçi yaklaşımlar almaya başlamıştır. Bu dönem aynı zamanda modern kentlerin kendi insan profillerini ortaya çıkarmaya başladığı bir dönemdir. Charles Baudelaire “Modern Hayatın Ressamı” adlı eserinde bu insan profillerini bohem, dandy ve flanör olarak sınıflandırmıştır. Walter Benjamin de benzer şekilde “Pasajlar” adlı eserinin merkezine flanörü koymuştur. Çünkü bohem ve dandy 19.yüzyıldan itibaren tarihe karışmış ancak flanör, fantazmagorik kentlerde varlığını devam ettirmiştir. Günümüzde ise dijital teknolojinin gelişmesiyle birlikte farklı mecralarda kılık değiştirerek varlığını sürdürmektedir. Görsel işitsel tekniklerle anlatısını kuran sinemada üretimden gösterime kadar teknolojik gelişimlerden etkilenmiştir. Teknolojik gelişmeler yapım biçimlerini şekillendirirken, kuşkusuz yönetmenlerin estetik kaygıları ve anlatıları üzerinde de etkili olmuştur. Özellikle taşınabilir görüntü ve ses kayıt ekipmanlarının ortaya çıkması, yönetmenlerin stüdyo dışına çıkmalarına sokaklarda ve caddelerde çekim yapmalarına olanak sağlamıştır. Nasıl flanör ve flanöz caddelerde, sokaklarda ve pasajlarda insanları gözlemleyerek imaj topluyorsa, belgesel film yönetmeni de tıpkı bir flanör ve flanöz gibi kamerası ile imajlar toplamaktadır. Bu bağlamda, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen sinema-göz (kino-glaz) anlayışının örnek filmi Dziga Vertov’un Kameralı Adam (The Man With The Movie Camera, 1929), dolaysız-sinema (direct-cinema) anlayışının bir örneği Robert Drew ve ekibinin Önseçim (Primary, 1960) ve Sineyazı (cinécriture) anlayışının bir örneği olarak Agnes Varda’nın Toplayıcılar ve Ben (Les glaneurs et la glaneuse, 2000) adlı belgeselleri; belgesel film yönetmenleri flanör ve flanöz olabilir mi? sorusu bağlamında betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.

Abstract

Modernism has not been caused for plenty of changes only for casual life but also for many changes and conversions in the field of culture and art. In this period when avant-garde approaches have begun to emerge, from art to cinema, innovative approaches have replaced the traditional ones. This is also a period when modern cities began to reveal their distinct identities. Charles Bhaudelarie, in his work, called The Painter of Modern Life classified these profiles as bohemian, dandy and flâneur. Similarly, Walter Benjamin placed the flâneur at the centre of his work titled Passages. This is because bohemian and dandy gradually faded from history starting in 15th century, whereas the flâneur maintained its presence in phantasmagorical cities. Nowadays, with the advancement of digital technology, flâneur, in different forms, has evolved in various fields. Cinema, which builds narrative with audio visual techniques, has been influenced by technological developments from production to screening. As technological advancements shape construction methods, there is undoubtedly that they influenced the aesthetic concerns and narratives of directors. The emergence of portable image and sound recording equipment has enabled directors to move beyond the studio, allowing them to film in streets and avenues. Just as a flâneur and flâneuse create an image by observing people in streets, avenues and passages, documentary film directors likewise cultivate image by their cameras. In this context, through the use of purposive sampling method, a descriptive analysis was conducted on selected examples: Dziga Vertov’s The Man With The Movie Camera as a representation of the cinema-eye (kino-glaz) concept, Robert Drew and his team’s Primary,1960 as an example of direct-cinema, and Agnes Varda’s Les glaneurs et la glaneuse,2000 as examples of cinécriture approach, all within the framework of the question: Can documentary film directors be considered as flâneur or flâneuse?

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ak, M. (2025). Zaman-İmaja Dalmış Beden: Bir Flanör ve Flanöz Olarak Belgesel Film Yönetmeni. SineFilozofi, Sayı: 20, 247–264. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.1668798

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Ak, M. (2022). Dijitalleşme ve Yeni Medya Döneminde Belgesel Film Estetiği. İstanbul: Doruk Yayınları
  2. Ak, M. (2021). Bertolt Brecht’in Epik Tiyatrosu Üzerinden İnteraktif Belgesellere Bakmak. Etkileşim(7), 170-189. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2021.7.123
  3. Armes, R. (2011). Sinema ve Gerçeklik Tarihsel Bir İnceleme (Çev. Zeynep Özen Barkot), İstanbul: Doruk Yayıncılık
  4. Baudelaire, C. (2021). Modern Hayatın Ressamı. (Çev. Ali Berktay). 10.Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları
  5. Bauman, Z. (2003). Modernlik ve Müphemlik. (Çev. İsmail Türkmen). İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  6. Bauman, Z. (2018), Akışkan Hayat. (Çev. Akın Emre Pilgir). İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  7. Benjamin, W. (2018) Pasajlar. (Çev. Ahmet Cemal). 14. Bakı, İstanbul: Yapı kredi Yayınları
  8. Bordwell, D. & Thompson, K. (2012). Film Sanatı. (Çev. Ertan Yılmaz &Emrah Suat Onat).De ki Yayınları
  9. Elkin, L. (2018). Flanöz – Şehirde Yürüyen Kadınlar. (Çev. Doğacan Dilcun Doğan). (2. Baskı). İstanbul: Nebula Kitap
  10. Daniel, F. (2013). Filmozofi (Çev: Cem Soydemir), İstanbul: Metis Yayınları
  11. Drew. R. (Yönetmen). (1960) Önseçim [Sinema Filmi]. Amerika Birleşik Devletleri: Time Life Television
  12. Kagan, M. (1993). Estetik ve Sanat Dersleri. (Çev.Aziz Çalışlar) Ankara: İmge Kitabevi
  13. Kıraç, R. (2008). Estetik Üstüne Meltem, Belgesel Sinema-2008. (Edit.Uğur Kutay), İstanbul: Belgesel Sinemacılar Birliği Yayınları
  14. Kolker, R. (2009). Film, Biçim ve Kültür, (Çev. Fırat Ertınaz, Ali Güney, Zeynep Özen, Onur Şakır, Berivan Tokem, Dilek Tunalı, Ertan Yılmaz) 2.Baskı. Ankara: De Ki Yayınevi
  15. Köse, H. (2012). Flanör Düşünce. (Edit. Hüseyin Köse), İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  16. Lazzarato, M. (2017). Video Felsefe. (Çev. Şule Çiltaş Solmaz), İstanbul: Otonom Yayıncılık.
  17. Mükerrem, Z. (2016). Belgesel Estetiği Üzerine Düşünceler. Konya: Literatürk Academia
  18. Nichols, B. (2017). Belgesel Sinemaya Giriş. (Çev.Duygu Eruçman), İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi
  19. Oğuz, M. (2022). Flanöz, https://feministbellek.org/flanoz/ (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  20. Orr, J.(1997). Sinema ve Modernlik. (Çev. Ayşegül Bahçıvan), Ankara: Ark Yayınları
  21. Özön, N. (2008). Sinema Sanatına Giriş. İstanbul: Agora Kitaplığı
  22. Poe, E. A. (1840). The Man of The crowd, www.feedbooks.com (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
  23. Paul, R. (2000). Belgesel Sinema. (Çev. İbrahim Şener). İstanbul: İzdüşüm Yayınları
  24. Sennet, R. (2020). Kamusal İnsanı Çöküşü. (Çev. Serpil Durak & Abdullah Yılmaz). 7.Basım. İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  25. Siegfried, K. (2015). Film Teorisi (Çev: Özge Çelik). İstanbul: Metis Yayınları
  26. Tandaçgüneş, N. (2012). Kent Kültüründe Modernizm ve Sonrası: “Gözlemleyen Özne” Olarak Flanörü Yeniden Okumak, Flanör Düşünce, (Edit. Hüseyin Köse), İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  27. www.sozluk.gov.tr (Erişim Tarihi: 15.11.2024)
  28. Varda. A. (Yönetmen). (2000) Toplayıcılar ve Ben [Sinema Filmi]. Fransa: Cine Tamaris
  29. Vertov, D. (Yönetmen). (1929) Kameralı Adam [Sinema Filmi]. Sovyetler Birliği