Dergiler / SineFilozofi / 2025 / Sayı: 20

Blade Runner 2049’un Heterotopik Mekansal Analizi

Heterotopic Spatial Analysis Of Blade Runner 2049

Tuğçe Demirhan Kiriş(ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4479-8320
Mehmet İnceoglu(ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5264-8755
Sayfa
19–44
Yayın Tarihi
2025-12-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Blade Runner’da yer alan ve Blade Runner 2049’da morfolojik dönüşümleri görülen mekânlar ile Blade Runner 2049 özelinde yer alan ve dönüşen mekânlar heterotopya kavramı ile ilişkilendirilerek tartışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bilim kurgu filmleri, genellikle fiziksel dünyada var olmayan mekânsallıkları olanaklı hale getirerek mimarlık disiplinin bilgi alanına katkıda bulunur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Blade Runner 2049, Blade Runner’ın 30 yıl sonrasında geçen ve ilk filmin görsel atmosferini bir taraftan koruyup bir taraftan da başarılı şekilde yeniden yorumlayabilmesi sebebi ile bu çalışmada örnek olarak seçilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Blade Runner’da yer alan ve Blade Runner 2049’da morfolojik dönüşümleri görülen mekânlar ile Blade Runner 2049 özelinde yer alan ve dönüşen mekânlar heterotopya kavramı ile ilişkilendirilerek tartışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2049 Verileri
⚙️Değişkenler:Blade Runner · Blade Runner 2049 · Heterotopya

Özet

Bilim kurgu filmleri, genellikle fiziksel dünyada var olmayan mekânsallıkları olanaklı hale getirerek mimarlık disiplinin bilgi alanına katkıda bulunur. Bilimkurgu türündeki Blade Runner bu bağlamda kült bir mimarlık filmi olarak kabul edilmektedir. Blade Runner 2049, Blade Runner’ın 30 yıl sonrasında geçen ve ilk filmin görsel atmosferini bir taraftan koruyup bir taraftan da başarılı şekilde yeniden yorumlayabilmesi sebebi ile bu çalışmada örnek olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında, bir multi-genre örneği olarak Blade Runner 2049’da yer alan mekânları, Foucault tarafından ortaya atılan ve öteki mekân kavramına karşılık gelen heterotopya kavramı ile okumak amaçlanmıştır. Foucault’un yorumuyla ütopyanın karşısında yer alan heterotopya kavramı, Blade Runner ve Blade Runner 2049’a ait mekânların yorumlanmasında sıklıkla başvurulan ütopya-distopya dikotomisine yeni bir perspektif sunacağı öngörüsü ile seçilmiştir. Bu bağlamda öncelikle bir içerik analizi, sonra da mekânların görsel analizi yapılmıştır. Blade Runner 2049’un katmanlı tematik ve görsel yapısını anlamak için öncelikle bilimkurgu türünün alt türleri olan ve filmle ilişkilenen kavramlar detaylandırılmıştır. Daha sonra heterotopya kavramı mimarlık bağlamında açıklanmıştır. Blade Runner’da yer alan ve Blade Runner 2049’da morfolojik dönüşümleri görülen mekânlar ile Blade Runner 2049 özelinde yer alan ve dönüşen mekânlar heterotopya kavramı ile ilişkilendirilerek tartışılmıştır.

Abstract

Spaces that do not exist in reality can exist in science fiction films, so science fiction films are important for architecture. In this context, Blade Runner, in the science fiction genre, is considered a cult architectural film. Blade runner 2049 movie was chosen as an example in this study because it preserves and reinterprets the visual theme of the first movie. As a multi-genre example, it is aimed to read the spaces in Blade Runner 2049 with the concept of heterotopia, which was put forward by Foucault and corresponds to the concept of other space. According to Foucault, heterotopia is the opposite of utopia. The concept of heterotopia is used in this study with the foresight that it will offer a new perspective to the utopia-dystopia dichotomy, which is frequently used in the interpretation of the spaces of Blade Runner and Blade Runner 2049. In order to understand the complex thematic and visual structure of Blade Runner 2049, firstly, the sub-genres of the science fiction genre and the concepts related to the movie are detailed. The places with morphological transformations in Blade Runner 2049 and the screenshots of the places in Blade Runner 2049 are used in parallel with the chronology of the movie, and their relations with the concept of heterotopia are discussed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kiriş, T. D., İnceoglu, M. (2025). Blade Runner 2049’un Heterotopik Mekansal Analizi. SineFilozofi, Sayı: 20, 19–44. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.1533541

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Tıbbi Terimler Sözlüğü: https://saglik.sozlugu.org/heterotopia/ (Erişim Tarihi: 25.05.2021)
  2. Altıntaş, G. (2019). Blade Runner: Post-İnsanın Kurtuluş Mitolojisi. Altyazı. https://altyazi.net/yazilar/elestiriler/blade-runner-2049-post-insanin-kurulus-mitolojisi/ (Erişim Tarihi: 11.07.2023)
  3. Aras, A. A. (2019). Sinemadaki Heterotopik Mekânların Mimarlık Açısından Okunması. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi.
  4. Bağcıvan, H. A., & Durmuş, M. G. (2019). Blade Runner Filminin Bilim Kurgu Tasarım Dili Açısından Görsel Analizi. Sosyal Bilimler Dergisi, 302-322.
  5. Baudrillard, J. (1982). Simülakrlar ve Simülasyon. (O. Adanır, Çev.) Ankara: Doğu Batı Yayınları.
  6. Beşışık, G. (2013). Sinema ve Mimarlıkta Mekân Kurgusu ve Kavrayışı. Yüksek Lisans Tezi. İzmir.
  7. Bezci, İ., & Dündar Türkkan, V. (2017). Teknoloji ve Mobilya İlişkisinin Bilimkurgu Filmleri üzerinden İncelenmesi. İleri Teknoloji Bilimleri Dergisi.
  8. Boz, M. (2019). Kuşku ve Empati: Kartezyen Teori Bağlamında “Blade Runner 2049”da İnsan Felsefesi. SineFilozofi Dergisi, 320-337. doi:10.31122/Sinefilozofi.619411
  9. Çavdar, R. Ç. (2018). Farklılığın Mekânı: Foucault ve Lefebvre’deki Heterotopya ve Heterotopi Ayrımı. İdeal Kent, 9(25). doi:10.31198/idealkent.458739
  10. Ersümer, O. (2013). Bilimkurgu Sinemasında Cyberpunk. İstanbul: Altıkırkbeş Yayın.
  11. Foucault, M. (1984). Of Other Spaces: Utopias and Heterotopias. Architecture /Mouvement/ Continuité. https://web.mit.edu/allanmc/www/foucault1.pdf
  12. Foucault, M. (2007). İktidarın Gözü. (I. Ergüden, Çev.) İstanbul: Ayrıntı.
  13. Harvey, D. (1997). Postmodernliğin Durumu. İstanbul: Metis Yayıncılık.
  14. Hilmi Yavuz - Mekân: Ütopya, Distopya, Heterotopya. (2022). AURA İstanbul. https://www.youtube.com/watch?v=U2ZYq6QJv3M (Erişim Tarihi: 10.09.2024)
  15. Kanekar, A. (2010). Between Drawing and Building. The Journal of Architecture, 15(6), 771-794.
  16. Kavut, İ. E. (2020). Kurgusal Mekânlarda Akıllı Teknolojilerin, Bilim Kurgu Filmlerinin İç Mekân İncelenmesi. Mimarlık ve Yaşam Dergisi, 123-132.
  17. Kutlu, K. (2024). Bıçak Sırtı: Yitik Bir Gelecekten Yadigâr, Bu Yapışkan Tınılar…. Altyazı. https://altyazi.net/yazilar/elestiriler/bicak-sirti/ (Erişim Tarihi: 20.07.2024)
  18. Landes, N. (2016). 100 Years after His Death, the Legacy of Futurist Architect Antonio Sant'Elia Lives On. https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-the-futurist-architect-that-inspired-blade-runner-and-metropolis (Erişim Tarihi:21.10.2024)
  19. Lefebvre, H. (2013). Kentsel Devrim. (S. Sezer, Çev.) Sel.
  20. Lynch, D. (Yöneten). (1997). Lost Highway [Sinema Filmi].
  21. Lynch, D. (Yöneten). (2001). Mulholland Drive [Sinema Filmi]. Meterelliyoz, M. Ü. (2010). Ridley Scott Sinematografisinde Mekân Kullanımı. İstanbul.
  22. Nizam, F., & Atila, M. Y. (2017). 2019 Yaklaşırken Blade Runner’ı Kara Film-Bilimkurgu Kombinasyonu Olarak Yeniden Çözümlemek. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 92-107.
  23. Otan, O. (2021). Cyberpunk Evreninde Mekân Tasarımı Bağlamında “Sessiz Kahraman” Filmi. Akdeniz İletişim Dergisi.
  24. Ouroussoff, N. (2008). An Architect Unshackled by Limits of the Real World. The New York Times. https://www.nytimes.com/2008/08/25/arts/design/25wood.html (Erişim Tarihi: 27.08.2021)
  25. Özdemir, S. T. (2003). Kara Filmler. İstanbul: Altıkırkbeş Yayın.
  26. Özdemir, S. T. (2011). Yeni Kara Filmler. Nirengikitap.
  27. Pulat, H. (2010). "Bıçak Sırtı"nda Işık, Karanlık ve Gölge. A. Allmer içinde, Sinemekân Sinemada Mimarlık (s. 127-133). İstanbul: Varlık Yayınları.
  28. Salman, Y. (2000). İki Anarşist-Sosyalist Ütopist: Woods (Heterarşik Kent) ve Le Guin (Mülksüzler). Lebbeus Woods (s. 41-45). içinde İstanbul: Boyut Yayın Grubu.
  29. Scott, R. (Yöneten). (1982). Blade Runner [Sinema Filmi].
  30. Seçmen, E. A. (2022). Dijital Efektler Çağında Görsel Devamlılığı Sağlamak: Blade Runner ve Blade Runner 2049 Üzerine. sinecine: Journal of Film Studies, 43-72.
  31. Selvi, Y. (2014). Heterotopya Üzerine Görsel Çözümlemeler. Ankara. https://avesis.gazi.edu.tr/yonetilen-tez/07066d9f-46e2-4e6a-beff-ea0f342bb48f/heterotopya-uzerine-gorsel-cozumlemeler
  32. Stavrides, S. (2016). Kentsel Heterotopya Özgürleşme Mekânı Olarak Eşikler Kentine Doğru. (A. Karatay, Çev.) Sel Yayıncılık.
  33. Şevik, E., & Çalışkan, O. (2018). Heterotopyanın Alansallığı: Heterotopolojinin Temel Mekânsal Koşulu Olarak Kentsel
  34. Eşikler. Türkiye Kentsel Morfoloji Araştırma Ağı II. Kentsel Morfoloji Sempozyumu. https://kentselmorfolojisempozyumu2018.files.wordpress.com/2019/04/m-46.pdf (Erişim Tarihi: 22.05.2021)
  35. Uluengin, Ö. (2015). Ana Akım ve Muhalif Mimarlık Bağlamında Günümüz Mimarlığı ve Mekân Kavrayışı İçin Bir Öneri. Yayımlanmış Doktora Tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Fen bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi.
  36. Uluengin, Ö., & Görgülü, T. (2014). Mimarlıkta Bir Karşı Duruş Tavrı Olarak 'Anarchitecture'. (A. Türkün, Dü.) MEGARON / Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi E-Dergisi, 4, 338-348. https://www.journalagent.com/megaron/pdfs/MEGARON-41736-ARTICLE_%28THESIS%29-ULUENGIN.pdf
  37. Ural, A. G. (2022). İç mekân Tasarımınd Foucault Yöntemlerini Kullanarak Heterotopya Arayışında Yeniden İşlevlendirilen Yapılar: Kadıköy Bölgesi Örneği. (F. B. Enstitüsü, Derleyici) İstanbul. https://acikerisim.msgsu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.14124/5465
  38. Villeneuve, D. (Yöneten). (2017). Blade Runner 2049 [Sinema Filmi].
  39. Wallenstein, S.-O. (2019). Biyopolitika ve Modern Mimarlığın Ortaya Çıkışı. Lemiş Yayınları.
  40. Url-1 https://wannart.com/icerik/8684-denetim-altinda-tutulan-insan-ve-panoptikon-teorisi
  41. Url-2 https://www.arthistoryproject.com/artists/antonio-santelia/
  42. Url-3 https://en.wikipedia.org/wiki/Ennis_House
  43. Url-4 https://loftway.com/buildings/pan-american-lofts/
  44. Url-5 https://www.connoralpha.com/blog/breaking-down-blade-runner
  45. Aras, A. A. (2019). Sinemadaki Heterotopik Mekânların Mimarlık Açısından Okunması. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi.
  46. Pulat, H. (2010). "Bıçak Sırtı"nda Işık, Karanlık ve Gölge. A. Allmer içinde, Sinemekân Sinemada Mimarlık (s. 127-133). İstanbul: Varlık Yayınları.