Dergiler / BELLETEN / 2008 / Cilt: 72 - Sayı: 264

İdeolojinin İnşası: 15-16. Yüzyıl Osmanlı Selatin Camileri

Building of Ideologie: Ottoman Sultan's Mosques in 15th and 16th Century

Sayfa
535–566
Yayın Tarihi
2008-08-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede, 15-16. yüzyılda Osmanlı sultanları tarafından inşa ettirilmiş camilerin yapılış amaçları, parasal kaynakları ve dinî nitelikli hayır kurumlarından ziyade, Osmanlı saltanat ideolojisini kamuoyuna anlatan birer anıt olup olmadıkları ve dönemi içinde nasıl algılandıkları sorgulanacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye’de Türk sanatı ve mimarisi üzerine yapılan çalışmaların büyük bir bölümü, var olan eserlerin biçimsel özelliklerini tanımlamak ve eğer üzerinde tarih verebilecek kitabeleri yoksa karşılaştırmalar yaparak belirli bir döneme yerleştirmek ekseninde yoğunlaşmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Eserlerin hangi şartlarda üretilmiş olduğu, üretim aşamasında patron ve sanatçı arasında ne gibi diyalogların yaşandığı, eserin dönemi içinde toplum tarafından nasıl algılandığı çok irdelenmiş konu başlıklarından değildir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede, 15-16. yüzyılda Osmanlı sultanları tarafından inşa ettirilmiş camilerin yapılış amaçları, parasal kaynakları ve dinî nitelikli hayır kurumlarından ziyade, Osmanlı saltanat ideolojisini kamuoyuna anlatan birer anıt olup olmadıkları ve dönemi içinde nasıl algılandıkları sorgulanacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:15th and 16th Century · Ottoman · Mosque

Özet

Türkiye’de Türk sanatı ve mimarisi üzerine yapılan çalışmaların büyük bir bölümü, var olan eserlerin biçimsel özelliklerini tanımlamak ve eğer üzerinde tarih verebilecek kitabeleri yoksa karşılaştırmalar yaparak belirli bir döneme yerleştirmek ekseninde yoğunlaşmaktadır. Eserlerin hangi şartlarda üretilmiş olduğu, üretim aşamasında patron ve sanatçı arasında ne gibi diyalogların yaşandığı, eserin dönemi içinde toplum tarafından nasıl algılandığı çok irdelenmiş konu başlıklarından değildir. Bu makalede, 15-16. yüzyılda Osmanlı sultanları tarafından inşa ettirilmiş camilerin yapılış amaçları, parasal kaynakları ve dinî nitelikli hayır kurumlarından ziyade, Osmanlı saltanat ideolojisini kamuoyuna anlatan birer anıt olup olmadıkları ve dönemi içinde nasıl algılandıkları sorgulanacaktır.

Abstract

The buildings to have been made by the Ottoman sultans in the various regions of the empire are generally regarded as charity works. The financial sources of these buildings were provided from their own treasure of the sultans, not from the state budget. Much of the sultans' personal treasure consists of war spoils to have been collected from the holy war called qaza. The mosques to be built in Istanbul, the capital city, by the Sultans must be financed from war spoils taken from the kafirs. This is the reason why some Sultans, like Selim II and Murad III, who had not commanded directly thieir army in any war, did not build any monument in Istanbul in their names. Why Selim I could not make any monument build in Istanbul in the name of himself is because his military victories had been against some Muslim states, like Memluks and Safevis. Since the Ottoman society appreciated the Ottoman sultans with the titles of 'gazi' and 'adil', the mosques of Mehmet II and Ahmed I whose administration was in contrast to such these principles were criticized within that period by the people. While Mehmed II's mosque was condemned because of taxes, exile and the workers' unfairly paid fees, the mosque of Ahmed I was criticized due to the fact that he could not win a military victoıy against the kafirs. Consequently, the sultan mosques stand as monuments in which the ideology of the sultanate appears in the aesthetics ofthe city, rather than charity works.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZBEK, Y. (2008). İdeolojinin İnşası: 15-16. Yüzyıl Osmanlı Selatin Camileri. BELLETEN, Cilt: 72 - Sayı: 264, 535–566. https://ajindex.com/articles/126548

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. ACUN, Hakkı, Manisa’da Türk Devri Yapıları, Ankara 1999.
  2. AKMAN, Mehmet, Osmanlı Devletinde Kardeş Katli, İstanbul 1997.
  3. AVCIOĞLU, Nebahat, “Ahmed I and The Allegories of Tyranny in the Frontispiece to George Sandys’s Relation of A Journey”, Muqarnas, XVIII (2001), s.203-226. Ayvansarayî Hüseyin Efendi, Hadikatü’l-Cevâmi İstanbul Camileri ve Diğer Dinî ve Sivil Mi’mârî Yapılar, (Haz: A.N.Galitekin), İstanbul 2001.
  4. AYVERDİ, Ekrem Hakkı, Osmanlı Mi’mârisinin İlk Devri (630-805/1230-1402) I, İstanbul 1989, (2.Baskı). AYVERDİ, Ekrem Hakkı, Osmanlı Mi’marisinde Çelebi ve II. Sultan Murad Devri (806-855/1403-1451)
  5. II, İstanbul 1989, (2. Baskı). AYVERDİ, Ekrem Hakkı, Osmanlı Mi’mârisinde Fâtih Devri (855-886/1451-1481)
  6. III, İstanbul 1989, (2. Baskı). AŞIKPAŞAOĞLU, Aşıkpaşaoğlu Tarihi, (Haz: A.N.Atsız), Ankara 1985.
  7. BAĞCI, Serpil, “Süleyman-ı Âdil’den Kanunî Süleyman’a: Osmanlı Resminde Dinî ve Siyasî İmge”, Ortaçağ’da Anadolu. Prof. Dr. Aynur Durukan’a Armağan, (Haz: N.Şaman-Doğan), Ankara 2002, s.53-64.
  8. BARKAN, Ömer Lütfü, “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler. İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler”, Vakıflar Dergisi, 2 (1942), s.279-386.
  9. BARKAN, Ömer Lütfü, “H.933-934 (M.1527-1528) Mali Yılına Ait Bütçe Örneği”, İ.Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası, 15/1-4 (1955), s.251-329.
  10. BARKAN, Ömer Lütfü, “1079-1080 (1669-1670) Mali Yılına Ait Bir Osmanlı Bütçesi ve Ekleri”, İ.Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası, 17/1-4 (1956), s.225-303.
  11. BARKAN, Ömer Lütfü, “1070-1071 (1660-1661) Tarihli Osmanlı Bütçesi ve Bir Mukayese”, İ.Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası, 17/1-4 (1956), s.304-347.
  12. BARKAN, Ömer Lütfü, “H.954-955 (1547-1548) Mali Yılına Ait Bir Osmanlı Bütçesi”, İ. Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası, 19/1-4 (1958), s.219-276.
  13. BARKAN, Ömer Lütfü, “H.974-975 (1567-1568) Mali Yılına Ait Bir Osmanlı Bütçesi”, İ. Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası, 19/1-4 (1958), s.277-332.
  14. BARKAN, Ömer Lütfü, Süleymaniye Cami ve İmareti İnşaatı (1550-1557), 2 cilt, Ankara 1972, 1979.
  15. BATES, Ülkü, “The Patronage of Sultan Süleyman The Süleymaniye Complex in İstanbul”, A.Ü. Edebiyat Fakültesi Araştırma Dergisi İn Memoriam Albert Louis Gabriel Özel Sayısı, Ankara 1978, s.65-74. CELÂL-ZÂDE MUSTAFA, Selim-Nâme, (Haz: A.Uğur-M.Çuhadar), Ankara 1990. Belleten C.LXXII, 36 CEZAR, Mustafa, “Osmanlı Klâsik Dönem İmar Sistemi”, IX.Türk Tarih Kongresi (Ankara 21-25 Eylül 1981) Kongreye Sunulan Bildiriler, c.III, Ankara 1989, s.1391-1414.
  16. CRANE, Hovard, “The