Dergiler / BELLETEN / 2015 / Cilt: 79 - Sayı: 286

Abbasîler Döneminde Yahudilerin Yüksek Din Eğitim Kurumları: Yeşivalar

Institutions of Jewish Higher Religious Education in Abbasid Period: The Yeshivas

Sayfa
847–876
Yayın Tarihi
2015-12-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu kurumlardan yetişen öğrenciler cemaatlere hizmet yanında kendi dinî anlayışlarını geniş coğrafyaya yayma imkânı da elde etmişlerdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yahudiler tarih boyunca yaşadıkları acı tecrübelerden sonra cemaat olarak varlıklarını devam ettirmek için eğitim faaliyetlerine önem vermişlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yeşivada eğitim-öğretimin planlanması ve uygulanması, gaonların yetkisindeydi.
💡
Sonuç & Katkı:Bu kurumlardan yetişen öğrenciler cemaatlere hizmet yanında kendi dinî anlayışlarını geniş coğrafyaya yayma imkânı da elde etmişlerdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Abbasids · Jews · Karaites

Özet

Yahudiler tarih boyunca yaşadıkları acı tecrübelerden sonra cemaat olarak varlıklarını devam ettirmek için eğitim faaliyetlerine önem vermişlerdir. Yahudilerde yüksek din eğitiminin verildiği yeşivalar, İslam öncesi dönemde kurulmuştu. Abbasîler döneminde Irak’ta Sura ve Pumbedita, Filistin’de ise kendi adı ile anılan (Filistin Yeşivası) yeşiva, herhangi bir engelle karşılaşmaksızın faaliyetlerine devam etmiştir. Yeşivalar ekonomik ihtiyaçlarını kendilerine bağlı cemaatlerden gelen aidât ve bağışlarla sürdürmüşlerdir. Yahudiler arasında yeşivalara yardım etmek, ayakta olduğu dönemde Bet ha-Mikdaş’a (Süleyman Mabedi) yapılan yardım kadar sevap kabul edilmiştir. Bu kurumlara yardım yapanlar ise yeşivalar tarafından günümüzdeki “fahri doktora”ya benzer, çeşitli payelerle ödüllendirilmişlerdir. Yeşivaların idarî görevi yanında din adamı yetiştirme, halkı eğitme, akademik çalışmalar yapma ve değişik cemaatlerden gelen sorulara fetvalar (responsa) verme gibi başka görevleri de vardı. Yeşivada eğitim-öğretimin planlanması ve uygulanması, gaonların yetkisindeydi. Yeşivalardan mezun olan öğrenciler ise cemaat hizmetlerinde din adamı ya da idareci olarak istihdam edilirlerdi. Abbasîler döneminde Kudüs’te Karaîlere ait bir yeşiva mevcuttu. Selçuklular’ın Kudüs’e hakim olmasından sonra (1071) kapanan yeşivada sadece İslam dünyası değil, başta Bizans olmak üzere dünyanın değişik bölgelerinde yaşayan Karaî cemaatleri için de din adamı yetiştirilmiştir. Yahudilerin dinî ve etnik kimliklerini kaybetmeksizin tarih boyunca varlıklarını sürdürmesinde yeşivaların büyük katkısı vardır. Bu kurumlardan yetişen öğrenciler cemaatlere hizmet yanında kendi dinî anlayışlarını geniş coğrafyaya yayma imkânı da elde etmişlerdir.

Abstract

Due to painful experiences throughout history, Jews gave high importance to educational activity to keep their existance as a community. Yeshivas, where higher religious education was taught, were established in pre-Islamic period. During the Abbasid Period, Yeshivas of Sura and Pumbeditha in Iraq and Yeshiva of Palestine continued their activities without any obstacles. Yeshivas provided their economical expenses with the donations of the people affiliated. Help to yeshivas was considered among Jews a good deed, as same as help to the Temple of Solomon, when it still was. The donors to educational institutions were awarded with various pillars, such as honorary doctorate or something similar of today. Besides of administrative task, yeshivas had others such as training for clergy, educating people, pursuing academic studies, replying (responsa) to questions of different Jewish communities and etc. The Gaons were the authority in the planning and implementation in yeshivas. Students who graduated from yeshivas were employed as a clergyman or director in community services. In Abbasid period there was a yeshiva in Jerusalem which belonged to Karaites too. Here students were educated as clergymen for Karaite communities who lived in different places of the world, mainly in Byzantium. This yeshiva was closed after Saljuks domination on Jerusalem (1071). Yeshivas have great influence for the Jews throughout history, surviving them from loosing their religious and ethnic identity. Students from the yeshivas had opportunity to spread their religious understandings in wide geography, besides the religious service to communities.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARSLANTAŞ, N. (2015). Abbasîler Döneminde Yahudilerin Yüksek Din Eğitim Kurumları: Yeşivalar. BELLETEN, Cilt: 79 - Sayı: 286, 847–876. https://ajindex.com/articles/126427

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Ahima’ets ben Paltiel (1017-1060), Sefer Yuhasin ןיסחוי רפס [The Chronicle of Ahima- az] [Şecere Kitabı], nşr. ve notlarla İng. trc. Marcus Salzman, New York 1966.
  2. Akpınar, Cemil, “İcâzet”, DİA, XXI, 393-400. Amram (ben Şeşna) Gaon (ö. 871), Seder ןואג םרמע 'ר רודס [Amram Gaon’un Dua Ki- tabı], Part I, Hebrew text with Critical apparatus trans. with notes and Int. by David Hedegard, Motala 1951;
  3. Part II, The Order of Sabbath Prayer, Text edition with English trans. and Int. by Av Tryggve Kronholm, Centraltryckeriet: Boras 1974.
  4. Ankori, Zvi, Karaites in Byzantium, the Formative Years, 970-1100, New York 1957., “The Correspondence of Tobias ben Moses the Karaite of Constanti- nople”, Essays on Jewish Life and Thought, Presented in Honor of Salo Wittmayer Baron, eds. Joseph L. Balu-Philip Friedman-Arthur Hertzberg-Isaac Mendelsohn, Columbia University Press: New York 1959, ss. 1-38.
  5. Arslantaş, Nuh, Emevîler Döneminde Yahudiler, Gökkubbe yayınları: İstanbul,İslam Toplumunda Yahudiler, Abbasî ve Fatımî Dönemi Yahudilerinde Hukukî, Dinî ve Sosyal Hayat, İz Yayıncılık: İstanbul 2008.,Yahudilere Göre Hz. Muhammed ve İslâmiyet, İbranîce Tarih Kitapları Açısından Bir İnceleme, İz Yayıncılık, İstanbul 2011., “İslami Dönemde (638-1099) Filistin’e Yahudi Göçü: ‘Aliya”, TTK Bel- leten 274 (Aralık 2011), ss. 641-689., “Orta Çağ Yahudi Cemaatlerinin Dinî ve İdarî Merkezi Olarak Bağ- dat”, İslam Medeniyetinde Bağdat (Medînetü’s-Selâm) Uluslararası Sempozyum 7-9
  6. Kasım, MÜİF Vakfı Yayınları, İstanbul 2011, ss. 319-345.
  7. Ashtor, Eliyahu, [Strauss], “Sifrut ha-Geonim ha-Rişonim ve ha-Gemara תורפס ארמגהו םינושארה םינואגה” [Erken Dönem Gaonlarının Eserleri], Mahanayim 57 (1960- ), ss. 111-114. “Kavim li-Dmuta şel ha-Kehila ha-Yahudit be-Mıtsrayim be-Yemey ha-Beynayim םייניב-ימיב םירצמב תידוהיה הליהקה לש התומדל םיווק” [Ortaçağ Mısırı’ndaki Yahudi Cemaatlerinin Bazı Hususiyetleri], Tsiyon 30 (1965), s. 61-78; 128-154.
  8. Assaf, Simha, Tekufat ha-Geonim ve Sifruteha, Hartza’ot ve Şi’urim פפסו םינואגה פוקת ת םירועישו תואצרה התור [Gaonluk Dönemi ve Edebiyatı], nşr. Mordehay Margoliot, Yeruşa- layim 1955. “Kovets şel İgerot Rav Şmuel ben ‘Ali ve Bene Doro ''ר תורגא לש ץבוק ורוד ינבו ילע ןב לאומש” [Rav Şmuel b. Ali ve Muasırlarının Mektuplarının Derlemesi], Tarbits 1 (1929-30), I, 102-130; II, 43-84.
  9. Baron, Salo Wittmayer (1895–1989), A Social and Religious History of the Jews, I-XI Columbia University Press: New York 1957.
  10. Bashan, Eliezer, “Sura”, EJd, XV, 521-523.
  11. Beer, Moshe, “Aca