Dergiler / BELLETEN / 2015 / Cilt: 79 - Sayı: 284

18. Yüzyılda Osmanlı İdaresinde Kıbrıs'ta Meydana Gelen Boşanma Olayları

The Divorce Instances in Cyprus under the Ottoman Rule during the 18th Century

Sayfa
125–162
Yayın Tarihi
2015-04-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kıbrıs gibi iki toplumlu (Müslüman-gayrimüslim) bölgelerde aile hayatı çeşitlilik göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Devleti idaresinde Kıbrıs adasında aile hayatı ile ilgili kaynaklarda birçok bilgi bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı döneminde Kıbrıs adasında evlenme kayıtları sicillerde pek fazla olmamasına karşın boşanma ile ilgili hükümler sicillerde yer almaktadır. 18. yüzyılda adada 3 şekil boşanma (talak, muhâla’a ve tefrik) görülmesine karşın bunlar arasında muhâla’a (anlaşmalı boşanma) şeklindeki boşanma türü söz konusu yüzyılın ilk yarısında diğer boşanma çeşitlerine göre çok daha fazla tercih edilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Kıbrıs gibi iki toplumlu (Müslüman-gayrimüslim) bölgelerde aile hayatı çeşitlilik göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Divorce · muhalaa · talak

Özet

Osmanlı Devleti idaresinde Kıbrıs adasında aile hayatı ile ilgili kaynaklarda birçok bilgi bulunmaktadır. Kıbrıs gibi iki toplumlu (Müslüman-gayrimüslim) bölgelerde aile hayatı çeşitlilik göstermektedir. Kıbrıs'ta İslam hukukunun izin verdiği şekliyle, iki toplumlu evlilikler az da olsa bulunmaktadır. Osmanlı döneminde Kıbrıs adasında evlenme kayıtları sicillerde pek fazla olmamasına karşın boşanma ile ilgili hükümler sicillerde yer almaktadır. 18. yüzyılda adada 3 şekil boşanma (talak, muhâla’a ve tefrik) görülmesine karşın bunlar arasında muhâla’a (anlaşmalı boşanma) şeklindeki boşanma türü söz konusu yüzyılın ilk yarısında diğer boşanma çeşitlerine göre çok daha fazla tercih edilmektedir. Bazı muhâla’a türü boşanmalarda kadınların erkekleri boşanmaya razı edebilmek için onlara bedel-i hul’ adı altında çeşitli bedeller verdikleri belgelerden öğrenilmektedir. Şer’i Mahkeme’ye yansıyan boşanma davalarında boşanma için gösterilen sebep genellikle şiddetli geçimsizliktir. Boşanma davalarının bir kısmının mahkemeye yansımasının nedeni olarak da çiftler arasındaki mehr-i müeccel anlaşmazlığı olduğu görülmektedir. Boşanmalardan sonra çocukların genellikle anneye bırakıldığı ve babanın çocuklarına miktarı mahkeme tarafından belirlenen nafaka ve kisve baha verdiği hükümlerden anlaşılmaktadır. Sonuç olarak Lefkoşa sicillerinden anlaşıldığı üzere Kıbrıs adasında 18. yüzyılda görülen boşanma ile ilgili bilgiler diğer dönemlere nazaran oldukça fazladır. Bu belgelerin bir kısmının da adalı gayrimüslim çiftlere ait olduğu görülmektedir. Söz konusu döneme ait kayıtlar Kıbrıs aile hayatı ile ilgili çok önemli bilgiler vermektedirler.

Abstract

There are several sources that provide information about family life in Cyprus during the Ottoman period. In bi-communal (Muslim & non-Muslim) countries like Cyprus, family life displays variations. Despite taking place rarely, there had been bicommunal marriages allowed under Muslim law at the time. Although there are not many marriages being recorded in the Ottoman registers, there are records of divorces. During the 18th century, there were three types of divorces (talak, muhalaa and tefrik), muhalaa (negotiated divorce)being the most popular one during the first half of the century. In certain negotiated divorces, it was common knowledge recorded in the registers that women had compensated men under bedel-i hul’(khul)to persuade them to get a divorce. Irretrievable breakdown of marriage was the main reason for divorce in court. One of the reasons why some of the divorces became court cases was because of mehr-i müeccel disagreement. When the divorce was finalised, mothers would generally take the children and fathers had to pay nafaka and kisve baha to help support the children. When Nicosia registers are analysed, it is possible to say that there is more information on the cases of divorce recorded during the 18th century when compared to other periods; some of which took place between non-Muslim couples. Such registers provide a great deal of important information to do with Cypriot family life at the time.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZKUL, A. E. (2015). 18. Yüzyılda Osmanlı İdaresinde Kıbrıs'ta Meydana Gelen Boşanma Olayları. BELLETEN, Cilt: 79 - Sayı: 284, 125–162. https://ajindex.com/articles/126366

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. 4 Numaralı defter (1043-1046/1633-1636), 248 s. 6 Numaralı defter (1110-1111/1698-1699), 200 s. 7 Numaralı defter (1120-1121/1708-1709), 121 s. 8 Numaralı defter (1125-1126/1 713-1714), 171 s. 9 Numaralı defter (1126-1130/1713-1717), 62 s. 10 Numaralı defter (1132-1133/1719-1720), 145 s. 11 Numaralı defter (1133-1136/1719-1723), 98 s. 12 Numaralı defter (1136-1139/1723-1726), 147 s. 13 Numaralı defter (1139-1147/1726-1734), 227 s. 14 Numaralı defter (1144-1148/1 731-1735), 130 s. 15 Numaralı defter (1148-1156/1735-1743), 241 s. 16 Numaralı defter (1158-1164/1745-1751), 227 s. 17 Numaralı defter (1157-1161/1744-1748), 107 s. 18 Numaralı defter (1169-1194/1 755-1779), 133 s. 19 Numaralı defter (1175-1183/1761-1769), 153 s. 20 Numaralı defter (1183-1196/1769-1781), 166 s. 21 Numaralı defter (1198-1212/1783-1797), s. 365. 22 Numaralı defter (1209-1215/1794-1800), 128 s. Kıbrıs Lefkoşa Şer'i Sicil Varaklan 1/1e (1138-1139/1725/6-1726), 12 s. Abacı, Nurcan, Bursa Şehri'nde Osmanlı Hukuku'nun Uygulanması (17. Yüzyıl), Ankara 2001.
  2. Adıyeke, A. Nükhet, "XVII. Yüzyıl Girit (Resmo) Şeriye Sicillerine Göre İhtida Hareketleri ve Girit'te Etnik Dönüşüm", XIV. Türk Tarih Kongresi (9-13 Eylül 2002), II/1, Ankara2002, ss. 557-569.
  3. Akyılmaz, Gül, İslam ve Osmanlı Hukukunda Kadının Statüsü, Konya 2000.
  4. Altan, Mehmet-İpçioğlu, Mehmet,"Şeriye Sicil Kayıtlarına Göre 1748-1749 Yıllarında Konya'da Aile", Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21/2009, Konya 2009, ss. 519-532.
  5. Atar, Fahrettin, "Muhâlea", DİA, Cilt 30, İstanbul 2005, ss. 399-402.
  6. Aydın, Mehmet Akif, "Osmanlı Hukukunda Nikah Akidleri", Osmanlı Araştırmaları III, İstanbul 1982, ss. 1-12.
  7. İslam-Osmanlı Aile Hukuku, İstanbul 1985.
  8. Aydın, Mehmet Akif, "Osmanlılarda Aile Hukukunun Tarihi Tekâmülü", Sosyo-Kültürel Değişme Sürecinde Türk Ailesi, Cilt 2, Ankara 1992, ss. 434-455.
  9. Aydın, Mehmet Akif, Türk Hukuk Tarihi, İstanbul 1999.
  10. Aydın, Mehmet Akif, "Mehir", DIA, Cilt 28, Ankara 2003, ss. 389-391.
  11. Bedevi, Vergi H, "Kıbrıs Şer`i Mahkeme Sicilleri Üzerinde Araştırmalar", Milletlerarası Birinci Kıbrıs Tetkikleri Kongresi (14-19 Nisan 1969), Ankara 1971, ss.139-149.
  12. Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuk-ı İslamiye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu, 2. Cilt, İstanbul 1969.
  13. Cezar, Yavuz, "18. Yüzyılda Eyüp'te Para ve Kredi Konuları Üzerine Gözlemler", 18. Yüzyıl Kadı Sicilleri Işığında Eyüp'te Sosyal Yaşam, İstanbul 1998, ss.15-32.
  14. Cin, Halil, Eski Hukukumuzda Boşanma, Konya 1988.
  15. Cin, Halil, İslam ve Osmanlı Hukukunda Evlenm