Dergiler / BELLETEN / 2019 / Cilt: 83 - Sayı: 296

Dini İçerikli Yeni Hitit Tablet Parçaları

New Hittite Cuneiform Texts Concerning the Religious Context

Sayfa
1–24
Yayın Tarihi
2019-04-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Tabletin korunan satırlarında baş veya son kısmı kırık olan kelimeler tabletin Hattice olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tanıtılacak olan çivi yazılı tabletler, İstanbul’da bulunan Türk ve İslam Eserleri Müzesine bağlı koleksiyoner olan Sayın Muhtar Kent’in koleksiyonundaki 3 yeni Hitit tabletini kapsamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tabletlerin geliş yeri envanter defterinde kayıtlı değildir, ancak Hititlerin başkenti Çorum-Boğazköy’den elde edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. 1) 265-(308) envanter nolu tabletin tek yüzünde, son kısımları kırık çivi yazılı satırlar bulunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Tabletin korunan satırlarında baş veya son kısmı kırık olan kelimeler tabletin Hattice olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hittite · ritual · galaktar

Özet

Tanıtılacak olan çivi yazılı tabletler, İstanbul’da bulunan Türk ve İslam Eserleri Müzesine bağlı koleksiyoner olan Sayın Muhtar Kent’in koleksiyonundaki 3 yeni Hitit tabletini kapsamaktadır. Tabletlerin geliş yeri envanter defterinde kayıtlı değildir, ancak Hititlerin başkenti Çorum-Boğazköy’den elde edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. 1) 265-(308) envanter nolu tabletin tek yüzünde, son kısımları kırık çivi yazılı satırlar bulunmaktadır. Tabletin mahiyeti konusunda, korunan kelimelerden, tabletin 5 ve 7. satırlarında belgelenen galaktar- ve parhuenaš- kelimeleri ip ucu mahiyetindedir. Bunlar ritüel hazırlığında, Tanrıları cezbetmeye ve yatıştırmaya yarayan iki kurban maddesidir. Bu iki kelimenin yanında 6. satırda, UDUiyant- “koyun veya koyun türü” kelimesi de yer almaktadır. Bu kelimelerden anlaşıldığına göre tabletin konusu bir ritüeli (ayini) içermektedir. 2) 266-(309) envanter nolu tabletin tek yüzünde, baş ve son kısımları kırık çivi yazılı satırlar bulunmaktadır. Tabletin konusu, Hurrice kurban terimlerinin yer aldığı bir kurban listesidir. I MUŠEN (1 kuş), I UDU (1 koyun) gibi kurban hayvanlarının yanında, Hurrice olan ambašši “yakma kurbanı”, naši- “Hurrice kurban terimi” kelimeleri belgelenmektedir. Tablette aynı zamanda kurbanların sunulduğu tanrıça isimleri de mevcuttur: DAl-l]a-a-ni; DNI]N.GAL; DIŠTA]R; DNi-n]a-at-ta DKu-li-it-ta gibi. 266-(309) öy. x+1-10’ ile KBo 27.191 öy.II 1-11. satırlar arasında, paralel ve duplikat olan satırlar yer almaktadır. 3) 269 envanter nolu tabletin önyüzünde, baş ve son kısımları kırık çivi yazılı satırlar bulunmaktadır. Önyüzde oldukça fazla dökülme vardır. Arkayüzün bir kısmı korunmuş olup yazısızdır. Tabletin korunan satırlarında baş veya son kısmı kırık olan kelimeler tabletin Hattice olduğunu göstermektedir.

Abstract

This paper introduces three new Hittite cuneiform tablets from the collection of Muhtar Kent, an offi cial collector connected with Turkish and Islamic Art Museum in İstanbul. Unfortunately, the origins of all these cuneiform tablets haven’t recognized yet, but they probably came from Hattuša, the capital of Hittite Kingdom, in Boğazköy, Çorum. 1) The Cuneiform tablet, Inv. No. 265-(308), is a document with a written single side; it seems that the ending parts of lines were broken on the written side of this cuneiform tablet. The preserved words, galaktar- and parhuenaš-, which were assigned in lines 5 and 7, give evidence about the character of this text. These two words were ritual materials using for pacifying and attracting the deities. Beside these words, UDUiyant- “sheep, a species of sheep” also appear in l. 6. Owing to these words, it is assumed that this cuneiform tablet includes a ritual (rite). 2) The cuneiform tablet, Inv. No. 266-(309), that the beginning and the ending parts of lines were broken entirely is a single-sided tablet. It is a sacrifi cial list including Hurrian sacrifi cial terms. A number of sacrifi cial animals as I MUŠEN (1 bird) and I UDU (1 sheep) and some “Hurrian sacrifi cial terms” as ambašši “burnt off ering”, naši- etc. were identifi ed in this text. A number of goddesses which were off ered sacrifi cial animals are also assigned in this text: DAl-l]a-a-ni; DNI]N.GAL; DIŠTA]R; DNi-n]a-at-ta DKu-li-it-ta. Between 266-(309) Vs. x+1-10’ and KBo 27.191 Vs. II 1-1, the paralel and duplicate lines are found. 3) In the observe of cuneiform tablet, Inv. No: 269, the beginning and the ending parts of lines were broken. There are so many desquamations in the obverse of this cuneiform tablet. A part of reverse of this text is well-preserved, but it includes any cuneiform signs. The preserved words which the beginning and the ending parts were broken indicate that this cuneiform tablet includes a Hattic text.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKDOĞAN, R. (2019). Dini İçerikli Yeni Hitit Tablet Parçaları. BELLETEN, Cilt: 83 - Sayı: 296, 1–24. https://ajindex.com/articles/126330

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Akdoğan, Rukiye, “Boğazköy Metinlerinde Geçen Bazı Hayvan İsimleri II”, Anadolu Medeniyetleri Müzesi 1992
  2. Yıllığı, Ankara 1993, s. 71-86. ____________,“Huqqana Antlaşması (A Nüshası) Transkripsiyon ve Tercümesi”, Höyük, Sayı 4, Ankara 2011, s. 1-73.
  3. Arıkan, Yasemin, “Hitit Dualarında Geçen Bazı Tanrı Adları”, III. Uluslararası Hitito-loji Kongresi Bildirileri (Çorum 16-22 Eylül 1996), Ankara 1998, s. 45-51. ____________,“Hitit Dininin Tarihi Gelişimi ve Hitit Panteonu”, Yaşar Coşkuna Saygı Yazıları, Dokuz Eylül Üniversitesi Kafkasya&Orta Asya Arkeoloji Araştırmaları Merkezi, İzmir 2017, s. 41-72.
  4. Aydın, Nafiz, Büyük Sümerce Sözlük, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2013.
  5. Bawanypeck, Daliah, hethiter.net/: CTH 393 (2007 sqq.) Black, Jeremy, George, Andrew, Postgate, Nicholas, A Concise Dictionary of Akkadian, SANTAG Arbeiten und Untersuchungen zur Keilschriftkunde Band 5, Wiesba-den 2000.
  6. Carruba, Onofrio, “Hethitisch -(a)sta, apa und die anderen ʻOrtsbezugspartikelnʼ”, Orientalia 33 (1964), s. 405-436.
  7. Dinçol, Ali, “Die fünfte Tafel des Išuwas-Festes”, Revue Hittite et Asianique 27/84-85 (1969), s. 25-40.
  8. Ebeling, Erich, “Damgalnunna”, Reallexikon der Assyriologie, Band 2, Berlin-Leipzig 1938, s.105-106.
  9. Erbaşı, Fatma S., Hititlerde Öteki Kurban ve Büyü, Cenaze ve Diğer Ritüeller, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2013.
  10. Ertem, Hayri, Boğazköy Metinlerine Göre Hititler Devri Anadolu’sunun Faunası, Ankara Üni-versitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, sayı 157, Ankara 1965. Franzt-Szabó, G., “Kulitta, Ninatta, und.”, Reallexikon der Assyriologie und Vorderasiatischen Archäologie, Band 6, Berlin-New York 1980-1983, s. 303-304. Franzt-Szabó, G., “Muttergöttin. A. II. in Anatolien”, Reallexikon der Assyriologie und Vorderasiatischen Archäologie, Band 8, 1/2 Lieferung, Berlin-New York 1993, s. 516-519.
  11. Fuscagni, Francesco, hethiter.net/: CTH 716.1 (2009sqq.). van Gessel, Ben H.L., Onomasticon of the Hittite Pantheon, Handbuch der Orientalistik, Der Nahe und Mittlere Osten, Part 1, Leiden-New York-Köln 1998.
  12. Groddek, Detlev, Hethitische Texte in Transkription KBo 39, Dresdner Beiträge zur Hethi-tologie 11, Dresden 2004.
  13. Güterbock, Hans G.,Hoffner, Harry A., The Hittite Dictionaryof the Oriental Institute of the University of Chicago, L/N, Chicago 1989.
  14. Güterbock, Hans G.,Hoffner, Harry A.,The Hittite Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago, P, P/3, Chicago 1997.
  15. Haas, Volkert.,Wilh