Dergiler / BELLETEN / 2015 / Cilt: 79 - Sayı: 285

Kitâb-ı Müntehab Fî’t-Tıbb ‘Alâ’im-i Cerrâhîn’in Kaynaklarından Birisi Olarak Kabul Edilebilir mi?

May Kitab-i Muntehab fi al-tibb be Accepted as one of the Sources of ‘Alâ’im-i Cerrâhîn?

Sayfa
431–472
Yayın Tarihi
2015-08-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kitâb-ı Müntehab fî’t-tıbb ve ‘Alâ’im-i Cerrâhîn arasında saptanan bu oldukça ilginç ve araştırmaya değer bulguların karşılaştırılarak değerlendirilmesi bu makalenin konusunu oluşturmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İlk Türkçe tıp yazmaları arasında sayılan Kitâb-ı Müntehab fî’t-tıbb ve ‘Alâ’im-i Cerrâhîn Anadolu’da telif ve tercüme edilmiş iki önemli tıbbî yazma eserdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yapılan çalışmalar Abdülvehhâb bin Yûsuf ibn-i Ahmed el-Mardânî’nin Kitâb-ı Müntehab fî’t-tıbb adlı eserinin 1420 yılında yazıldığını ortaya koyarken, Cerrâh İbrâhîm’in ‘Alâ’im-i Cerrâhîn’in saptanabilen en erken tarihli nüshası ise 1505 tarihini taşımaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Kitâb-ı Müntehab fî’t-tıbb ve ‘Alâ’im-i Cerrâhîn arasında saptanan bu oldukça ilginç ve araştırmaya değer bulguların karşılaştırılarak değerlendirilmesi bu makalenin konusunu oluşturmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ala’im-i Cerrahin · Surgeon İbrahim · Kitab-ı Muntehab fi al-tibb

Özet

İlk Türkçe tıp yazmaları arasında sayılan Kitâb-ı Müntehab fî’t-tıbb ve ‘Alâ’im-i Cerrâhîn Anadolu’da telif ve tercüme edilmiş iki önemli tıbbî yazma eserdir. Yapılan çalışmalar Abdülvehhâb bin Yûsuf ibn-i Ahmed el-Mardânî’nin Kitâb-ı Müntehab fî’t-tıbb adlı eserinin 1420 yılında yazıldığını ortaya koyarken, Cerrâh İbrâhîm’in ‘Alâ’im-i Cerrâhîn’in saptanabilen en erken tarihli nüshası ise 1505 tarihini taşımaktadır. Adı geçen iki eser arasında oldukça önemli bir zaman farkı bulunmasına rağmen, araştırmalarımız sırasında, birbiriyle çok benzerlik gösteren ortak bazı bölümlerin bulunduğu görülmüştür. Kitâb-ı Müntehab fî’t-tıbb ve ‘Alâ’im-i Cerrâhîn arasında saptanan bu oldukça ilginç ve araştırmaya değer bulguların karşılaştırılarak değerlendirilmesi bu makalenin konusunu oluşturmuştur.

Abstract

Kitab-i Muntehab fi al-tibb ve Ala’im-i Cerrahin, which were considered as unique samples of the very first medical books in Turkish language, are two important manuscripts written and translated in Anatolia. While studies revealed that Kitab-i Muntehab fi al-tibb of Abdülvehhab bin Yusuf ibn-i Ahmed el-Mardani was written in 1420, one of the oldest copy of Surgeon İbrahim’s Ala’im-i Cerrahin bears the date of 1505. Although there was a significant time difference, it was realized that some parts were common in these works. Comparing and evaluation of these interesting findings determined in the mentioned manuscripts are the subject of this article.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ACIDUMAN, A., ARDA, B. (2015). Kitâb-ı Müntehab Fî’t-Tıbb ‘Alâ’im-i Cerrâhîn’in Kaynaklarından Birisi Olarak Kabul Edilebilir mi?. BELLETEN, Cilt: 79 - Sayı: 285, 431–472. https://ajindex.com/articles/126311

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Abdüvehhâb bin Yûsuf ibn-i Ahmed el-Mârdânî, Kitâbu’l-Müntehab fî’t-Tıb (823-1420), İnceleme-Metin-Dizin-Sadeleştirme-Tıpkıbasım, hazırlayan: Ali Haydar Bayat, Merkezefendi Geleneksel Tıp Derneği, Mart Matbaacılık Sanatları, İstanbul 2005.
  2. Acıduman, Ahmet - Belen, Deniz, “The earliest document regarding the history of cranioplasty from the Ottoman Era,” Surgical Neurology LXVIII/3 (2007), ss. 349-353.
  3. Acıduman, Ahmet - Arda, Berna, “Alâ’im-i Cerrâhîn ve Kitâb-ı Hulâsa-i Tıbb üzerine bazı çalışmalar ve bulgular: İstanbul Üniversitesi TY 7147 ve Fatih 3550 [Recent studies and findings on Alâ’im-i Cerrâhîn and Kitâb-i Hulâsa-i Tıbb: İstanbul Üniversitesi TY 7147 and Fatih 3550],” İçinde: Demirhan Erdemir A, Öncel Ö, Küçükdağ Y, Okka B ve Erer S (eds.). 1. Uluslararası Türk Tıp Tarihi Kongresi, 10. Ulusal Türk Tıp Tarihi Kongresi Bildiri Kitabı [1st International Congress on the Turkish History of Medicine, 10th National Congress on the Turkish History of Medicine Proceedings Book]. Konya, 20-24 Mayıs 2008 [20-24 May 2008]; Cilt 2 [Vol.2], ss. 1406-1419.
  4. Adıvar, A. Adnan, Osmanlı Türklerinde İlim, Remzi Kitabevi, İstanbul 2000.
  5. Bayram, Mikail, “Anadolu’da telif edilen ilk Türkçe eser meselesi,” Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi, V. Millî Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Semineri Bildirileri (25-26 Nisan 1995). Selçuklu Araştırmaları Merkezi Yayınları,
  6. Selçuk Üniversitesi Basımevi, Konya 1996, ss. 95-100.
  7. Beksan, Fuat Kamil, “Avrupada frengi tarihini alakadar eden Türkçe bir vesika,” Türk Tıb Tarihi Arkivi III/10 (1938) 49-51. Cerrâh İbrâhîm, Alâ’im-i Cerrâhîn, Hekimoğlu Ali Paşa Koleksiyonu, No: 568, İstanbul Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi, 911 H./1505. Kâtib Çelebi, Keşf-el-Zunun, Birinci cilt, Maarif Matbaası, [Bas. yer yok] 1941. Kâtip Çelebi, Keşfü’z-Zunûn An Esâmi’l-Kütübi ve’l-Fünûn, 2. Cilt, Arapçadan tercüme eden Rüştü Balcı, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2007.
  8. Koman, Mahmud Mes’ud, “Tuhfe-i Mübârizî (Lübab-ün Nuhab tercümesi),” İstanbul Tıp Fakültesi Mecmuası, XVIII/3 (1955), ss. 689-719. __________, Abdülkahir, Müntehab, Çelebi Sultan Mehmed’e İthaf Olunan Türkçe Tıp Kitabı, İstanbul Üniversitesi Tıb Tarihi Enstitüsü, Kemal Matbaası, İstanbul 1949.
  9. Kumbaracılar, Sedat, “Beşbuçuk asır önce yazılmış iki önemli tıb kitabı,” Dirim, XXIV/10 (1949), ss. 250-257.
  10. Majno, Guido, The Healing Hand, Man and Wound in the Ancient World, Harvard University Press 1991.
  11. Süveren, Kenan-Uzel, İlter, “İlk Türkçe yazmalarına genel bir bakış,”