Dergiler / BELLETEN / 2017 / Cilt: 81 - Sayı: 291

XIX. Yüzyılın İlk Yarısında İstanbul’da Kamu Düzenini Bozan Gruplara Karşı Yürütülen Mücadele

The Struggle against the Groups’ Disorderly Behaviour in Istanbul in the First Half of the 19th Century

Sayfa
481–524
Yayın Tarihi
2017-08-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede, XIX. yüzyılın ilk yarısında İstanbul’da, kanun dışı grupların toplumun hayatını olumsuz yönde etkileyen faaliyetleri, devletin bunlara karşı verdiği mücadele ve aldığı tedbirler ele alınmaya çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Başkent İstanbul yüzyıllar boyunca insanların ilgi odağı olmuş bir şehirdi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak bu insanlar, şehirde nüfus artışına sebep oldukları gibi bir kısmı iş bulamadığı için geçim derdine düşmüş ve zamanla serseri bir hayat yaşayarak halkı rahatsız etmeye başlamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede, XIX. yüzyılın ilk yarısında İstanbul’da, kanun dışı grupların toplumun hayatını olumsuz yönde etkileyen faaliyetleri, devletin bunlara karşı verdiği mücadele ve aldığı tedbirler ele alınmaya çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Vagrant · Beggar · Kulhanbeyi

Özet

Başkent İstanbul yüzyıllar boyunca insanların ilgi odağı olmuş bir şehirdi. Şehrin nüfusu fetihten itibaren sürekli artmıştır. Osmanlı ülkesinin her tarafından, hatta ülke dışından çeşitli sebeplerle İstanbul’a insanlar gelmiştir. Gelenlerin bir kısmı kalıcı surette yerleşmek istemişken, bazıları işlerini halletmek için gelmek zorunda kalmış, sonra geri dönmüştür. İstanbul’a gelenlerin bir bölümü ise geçimini temin etmek üzere, gerektiğinde geçici surette barınmayı düşünmüştür. Ancak bu insanlar, şehirde nüfus artışına sebep oldukları gibi bir kısmı iş bulamadığı için geçim derdine düşmüş ve zamanla serseri bir hayat yaşayarak halkı rahatsız etmeye başlamıştır. Devlet, nüfus artışı ve bundan kaynaklanan sıkıntıların önüne geçmek için çeşitli tedbirler almış ve uygulamıştır. Özellikle başıboş gezen, işsiz, kanunsuz yollara başvurarak geçinmeye çalışan ve halkı rahatsız eden gruplar sürekli denetim altında tutulmaya, kontrol edilmeye ve şehirden uzaklaştırılmaya çalışılmıştır. Hırsızlık, yankesicilik, soygun, gasp, cinayet gibi olaylara karışan grupları bu çerçevede ele almak mümkündür. Bunun yanı sıra tezkeresi olmadığı halde dilencilik yaparak, başkasının sırtından geçinmeyi alışkanlık haline getiren dilenciler de bu gruplardandı. Bunlara, sayıları çok az olmakla birlikte gayri ahlakî yollara tevessül eden insanları da ilave etmek mümkündür. Arşiv kayıtlarında genellikle serseri taifesi olarak geçen bu kanun dışı gruplar, XIX. yüzyılın ilk yarısında İstanbul’da toplum hayatını tehdit eden unsurlar olarak dikkati çekmektedirler. Bu makalede, XIX. yüzyılın ilk yarısında İstanbul’da, kanun dışı grupların toplumun hayatını olumsuz yönde etkileyen faaliyetleri, devletin bunlara karşı verdiği mücadele ve aldığı tedbirler ele alınmaya çalışılacaktır.

Abstract

The capital city, Istanbul, was a center of attraction for centuries. The population of the city has increased continuously since the conquest. People from every part of the Ottoman country, even from outside the country, came to Istanbul for various reasons. Some of them wanted to stay permanently while others had to come to get things done, then they went back. In order to ensure their livelihood, some of those who came to Istanbul thought to shelter temporarily. However these people cause population increase in the city and they also struggle to make a living as they couldn’t find any jobs and they started to disturb people by living a vagrant life. The state has taken and implemented various measures to prevent population increase and the problems arising therefrom. Especially those who are idlers, unemployed, living by unlawful ways and the groups disturbing people were kept under constant supervision, control and removed from the city. Groups involving theft, pickpocketing, robbery, seize and murder can be considered in this framework. Besides, there were also beggars who were begging without a license and making it a habit to batten on people. It is possible to consider people who resort to non-moral ways although they are few in number. These illegal groups, often referred as tramps in archival records, draw attention as threats to public life in Istanbul in the first half of the 19th century. In this article, it is aimed to address the activities of illegal groups that have a negative impact on the public life and the struggle and the measures of the state has taken against them in the first half of the 19th century in Istanbul.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEMİRTAŞ, M. (2017). XIX. Yüzyılın İlk Yarısında İstanbul’da Kamu Düzenini Bozan Gruplara Karşı Yürütülen Mücadele. BELLETEN, Cilt: 81 - Sayı: 291, 481–524. https://ajindex.com/articles/126208

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Yerasimos, Stefan, “Tanzimat’ın Kent Reformları Üzerine”, çev. Ali Berktay, Tanzimat Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, Editör. Halil İnalcık, Mehmet Seyitdanlıoğlu, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2011, s. 505-524.
  2. Yaşar, Ahmet, İstanbul Hanları: 18. Yüzyıl Sonu ve 19. Yüzyıl Başı, I. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu (29 Mayıs-1 Haziran 2013)
  3. Bildirileri Kitabı, Editör Feridun M. Emecen, Emrah Sefa Gürkan, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi-İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, İstanbul 2013, s. 511-524. Vak’anüvis Ahmed Lütfi Efendi, Vak’anüvis Ahmed Lütfi Efendi Tarihi, C. 1, 6, Hazırlayan: Ahmet Hezarfen, Tarih Vakfı ve Yapı Kredi Ortak Yayını, İstanbul 1999.
  4. Turna, Nalan, “Osmanlı İstanbulu’nda İç Pasaport: Mürûr Tezkeresi”, II. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu (27-29 Mayıs 2014)
  5. Bildirileri Kitabı, Editör Feridun M. Emecen, Ali Akyıldız, Emrah Sefa Gürkan, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesiİstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, İstanbul 2014, s. 389-403.
  6. Tanilli, Server, “Geçen Yüzyılda İstanbul’da Kabadayılar ve Külhanbeyleri”, Osmanlı İmparatorluğunda Yaşamak, İstanbul’da Yaşamak, Ed. François Georgeon, Paul Dumont, Çev. Maide Selen İletişim Yayınları, İstanbul 2003, s. 138. Tamdoğan, Işık, “Atı Alan Üsküdar’ı Geçti Ya da 18. Yüzyılda Üsküdar’da Şiddet ve Hareketlilik İlişkisi”, Osmanlı’da Asayiş Suç ve Ceza 18.-20. Yüzyıllar, Derleyen: Neomi Levy, Alexandre Toumakine, Tarih Vakfı Yurt yayınları, İstanbul, Tarih yok, s. 80-95 Şânî-Zâde Mehmed Atâ‘ullah Efendi, Şânî-Zâde Tarihi (Osmanlı Tarihi 1223-1237/1808- 1821), Cilt II, Hazırlayan: Ziya Yılmazer, Çamlıca Yayınları, İstanbul 2008
  7. Sönmez, Ali, ”Zaptiye Teşkilatı’nın Düzenlenmesi (1840-1869), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 25 Sayı: 39, 2006, s. 199-219.
  8. Sezer, Hamiyet, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Seyahat İzinleri (18, 19. Yüzyıl)”, Anakara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt 21, Sayı 33, Ankara 2003, s. 105-124.
  9. Saydam, Abdullah, “Kamu Hizmeti Yaptırma ve Suçu Önleme Yöntemi Olarak Osmanlılarda Kefâlet Usûlü”, Tarih ve Toplum Dergisi, C. 28, S. 164, Ağustos 1997, s. 4-12.
  10. Saner, Yasemin, “Osmanlı’nın Yüzlerce Yıl Süren Cezalandırma ve Korkutma Refleksi: Prangaya Vurma”, Osmanlı’da Asayiş Suç ve Ceza 18.-20. Yüzyıllar, Derleyen Neomi Levy, Alexandre Toumakine, Tarih Vakfı Yurt yayınları, İstanbul, Tarih yok, s. 163-189.
  11. Sakaoğlu, Necdet, “B