Dergiler / BELLETEN / 2020 / Cilt: 84 - Sayı: 299

Şeriye Sicillerine Göre Osmanlı Kıbrısı’nda Hastalıklar, Doktorlar ve Hasta-Doktor İlişkileri

Diseases, Doctors and Patient-Doctor Relationships in Ottoman Cyprus as Revealed in Sharia Court Records

Sayfa
261–296
Yayın Tarihi
2020-04-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma nihayette, devletin sağlık hizmetlerini merkezileştirerek bir kamu hizmeti olarak telakki etmeye başladığı 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar, Kıbrıs’ta hizmet veren doktorların büyük çoğunluğunun özel olarak çalışan gayrimüslimler olduğunu, başta hekimlik olmak üzere sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesinde doğrudan sorumluluk üstlenmese de devletin sağlık faaliyetlerine ilişkin belli bir denetim mekanizmasına sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kıbrıs Akdeniz’de bulunduğu özel konumu nedeniyle tarih boyunca birçok uygarlığa ve devlete ev sahipliği yapmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunlardan biri de adayı 308 yıl yöneten Osmanlı İmparatorluğu’dur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma nihayette, devletin sağlık hizmetlerini merkezileştirerek bir kamu hizmeti olarak telakki etmeye başladığı 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar, Kıbrıs’ta hizmet veren doktorların büyük çoğunluğunun özel olarak çalışan gayrimüslimler olduğunu, başta hekimlik olmak üzere sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesinde doğrudan sorumluluk üstlenmese de devletin sağlık faaliyetlerine ilişkin belli bir denetim mekanizmasına sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Cyprus · Bladder · Hernia

Özet

Kıbrıs Akdeniz’de bulunduğu özel konumu nedeniyle tarih boyunca birçok uygarlığa ve devlete ev sahipliği yapmıştır. Bunlardan biri de adayı 308 yıl yöneten Osmanlı İmparatorluğu’dur. Kıbrıs’ı 1571 senesinde fetheden Osmanlılar fiilî olarak burayı 1878’e kadar hakimiyetlerinde tutmuşlardır. Osmanlı Devleti’ni siyasî, kurumsal, sosyal ve kültürel tüm boyutlarıyla anlama çabası dünya tarih yazıcılığının önemli bir meselesidir. Osmanlıların hakimiyetini tecrübe etmiş coğrafyalarda yapılacak yerel tarih çalışmalarının Osmanlı devletinin genel resminin çizilmesine önemli katkılar koyacağı aşikardır. Bu bağlamda bu çalışmada, Kıbrıs Şeriye sicillerindeki verilerden hareketle Osmanlı döneminde veba, sıtma, kolera vb. bulaşıcı hastalıkların haricinde Kıbrıs’ta görülen hastalıklar yanında sağlık hizmetlerinin temel aktörü olan doktorların tespiti ve doktor-hasta ilişkilerinin sosyo-ekonomik ve hukukî boyutları -büyük ölçüde Kıbrıs Şeriye sicillerine yansıdığı şekliyle- irdelenerek analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışma nihayette, devletin sağlık hizmetlerini merkezileştirerek bir kamu hizmeti olarak telakki etmeye başladığı 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar, Kıbrıs’ta hizmet veren doktorların büyük çoğunluğunun özel olarak çalışan gayrimüslimler olduğunu, başta hekimlik olmak üzere sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesinde doğrudan sorumluluk üstlenmese de devletin sağlık faaliyetlerine ilişkin belli bir denetim mekanizmasına sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract

Throughout history, Cyprus has hosted many civilizations and states due to its strategic location in the Mediterranean. One of them is the Ottoman Empire. The Ottomans conquered the island in 1571 and maintained their rule until 1878. The scholarly attempt to grasp the Ottoman Empire with its all institutional, political, social, economic and cultural aspects has been one of the fields of interest for world historiography. It is obvious that local history studies in the countries experienced the Ottoman rule, would help and contribute to draw a general picture of the Ottoman Empire. In this context, the current work, mainly relying on the religious court records, aims to identify the diseases except the contagious ones such as cholera, plague and malaria. The other aim is to investigate and analyse the doctor-patient relations within social, economic and juridical contexts in Ottoman Cyprus. The results reveal that the overwhelming majority of the doctors operating in Cyprus were in private practice until the second half of the 19th century when the Ottomans started the centralization and modernization of its institutions including the health services, and thus to view the healthcare services as a public service. Although the state did not take responsibility for public healthcare services for public, it had a certain control mechanism on the doctors and their operations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZKUL, A. E., SAMANİ, H. (2020). Şeriye Sicillerine Göre Osmanlı Kıbrısı’nda Hastalıklar, Doktorlar ve Hasta-Doktor İlişkileri. BELLETEN, Cilt: 84 - Sayı: 299, 261–296. https://ajindex.com/articles/126195

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Cyprus/Nicosia Judicial Records-Kıbrıs/Lefkoşa Şer’i Sicil Defterleri 1-53. BOA. MKT. MHM. 447/87 BOA. MKT. MHM.479/4 BOA. YEE. 70/74 BOA. TŞR. KB. NZD. 212/88. BOA. TŞR. KB. NZD.226/163 BOA. TŞR. KB. NZD. 226/171 BOA. TŞR. KB. NZD, 226/177 BOA. TŞR. KB. M. 258/153. BOA. TŞR. KB. 30, p. 54 BOA. TŞR. KB. 33, p. 53 BOA. TŞR. KB. 33, p. 72 BOA. ML. 1139, pp. 2-34 BOA. ML.1139 p. 10 BOA. MVL. 794/24 Adıyeke, Nükhet, “XVII. Yüzyıl Girit (Resmo) Kadı Sicillerinde Zımmi Davaları”, Pax Ottomana Studies in Memoriam Prof. Dr. Nejat Göyünç, Ankara 2014, pp. 77-95.
  2. Akdeniz, Nil, Osmanlılarda Hekim ve Hekim Ahlâkı, N. Akdeniz, İstanbul, 1977. Akdeniz (Sarı) Nil, “Osmanlılarda Tıbhanenin Kuruluşuna Kadar Tıp Eğitimi”, Türk Dünyası Araştırmaları, 22, 1983, pp. 152-182. Akdeniz (Sarı), Nil, “Educating the Ottoman physician”, Tıp Tarihi Araştırmaları, 2, 1988, pp. 40-64.
  3. Akkuş, Yakup, Şifahaneden Hastahaneye Osmanlı Toplumunda Vakıf, Sağlık ve Tıp, Atıf Yayınları, İstanbul, 2018.
  4. An, Ahmet, Tıp alanındaki İlk KıbrıslıTürkler, Kıbrıs Türk Tabibler Birliği Yayınları, Lefkoşa, 2006.
  5. Aydın, Erdem, “19. Yüzyılda Osmanlı Sağlık Teşkilatlanması”, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi,VX, 2004, pp. 185-207.
  6. Aydüz, Salim, “Süleymaniye Medical Madrasa (Dar al Tib) in the History of Ottoman Medicine”, Foundation for Technology and Civilization, pp. 1-16.
  7. Bağışkan, Tuncer, Kıbrıs’ta Osmanlı-Türk Eserleri, Lefkoşa, 2005.
  8. Balta, Evangelia et al., “Gayr-i Muslims in Tuzla (Larnaca): The Census Register of 1831”, Histories of Ottoman Larnaca, Ed. E. Balta et al., Isis Press, İstanbul 2012, pp. 139-244.
  9. Balta, Evangelia, Oğuz, Mustafa, “Muslims in Tuzla (Larnaca): The Census Register TŞR. KB. D. 40”, Festschrift in Honor of Ioannis P. Theocharides Studies on Ottoman Cyprus, Ed. E. Balta et al., Isis Press, İstanbul 2014, pp. 15-77.
  10. Balta, Evangelia, Oğuz, Mustafa, Özkul Ali Efdal, Kouklia in The Nineteenth Century Cyprus On the Ruins of a once Glorious Paphos, Ed. Evangelia Balta, Isis Press, İstanbul 2015.
  11. Bayat, Ali Haydar, Osmanlı Devletinde Hekimbaşılık Kurumu ve Hekimbaşılar, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara 1999.
  12. Cobham, Claude Deleval, Excerpta Cypria: Materials for a History of Cyprus, University Press, Cambridge, 1908.
  13. Dağlıoğlu, H. Turan, “Tababet tarihimize ait vesikalar”, Türk Tıb Tarihi Arşivi, 4(13), 1939, pp. 40-46.
  14. Dinç, Güven, “Osmanlı Döneminde Kıbrıs, 1800-1839”,
  15. Unpublished PhD thesis, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bil