KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / BELLETEN / 2020 / Cilt: 84 - Sayı: 301

II. Gök Türkler Devrinde Sarı Baş (Gök) Türk 黃頭突 Meselesi

The Yellow Head Turks Issue of II. Gokturks

Erkin EKREM
Sayfa
959–982
Yayın Tarihi
2020-12-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Fakat bu güç dengesi uzun sürmemiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eski Türk Tarihinde birçok çözülmemiş sorunlar bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:T’ang Sülalesinin veziri Chang Chiu-ling’in (673-740) eserinde geçen “Huang-tou (Sarı Baş) Türkleri” ibaresi bu problemlerden biridir.
💡
Sonuç & Katkı:Fakat bu güç dengesi uzun sürmemiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yellow head Turks · Gok Turks · Tang Dynasty

Özet

Eski Türk Tarihinde birçok çözülmemiş sorunlar bulunmaktadır. Gök Türk Tarihi ile ilgili Türkçe yazıtlar olmasına rağmen Çince kayıtlardaki bazı sorunlara yeterince yardımcı olamamaktadır. T’ang Sülalesinin veziri Chang Chiu-ling’in (673-740) eserinde geçen “Huang-tou (Sarı Baş) Türkleri” ibaresi bu problemlerden biridir. Araştırmanın sonucunda Sarı Baş Türklerin “Sarı (Gök) Türkleri” olduğunu, aslında İkinci Gök Türk Devletinin kurucusu İlteriş Kağan’ın (682-692) ailesinin kastedilmiş olduğu anlaşılmıştır. Sarı renkde eski Türk kültüründe “merkezi” ve “meşru” anlamına gelmektedir. “Sarı Baş Türkleri” incelenirken, Gök Türk tarihindeki bir dizi iktidar kavgası da ortaya çıkarılmış bulunmaktadır. İlteriş Kağan öldükten sonra çocuklarının yaşları küçük olduğu için kardeşi Mo-ch’uo Kağan (Kapgan Kağan, 692-716) iktidarı eline geçirmiştir. Mo-ch’uo Kağan’ın ölümümden hemen sonra İlteriş Kağan’ın oğulları (Bilge Kağan ve Kül Tigin) iktidara darbe yolu ile el koymuştur. Ancak Bilge Kağan ölünce Mo-ch’uo Kağan neslinden olanlar hâkimiyete başkaldırmışlar ve neticede iki taraf uzlaşmışlardır. Fakat bu güç dengesi uzun sürmemiştir.

Abstract

There are many unresolved issues in Ancient Turkish History. Although there are inscriptions in Turkish on Gök Türk history, these do not help with some of the problems in Chinese sources. One of these problems is the “Huang-tou (Blonde) Turks” phrase in a work by Chang Chiu-ling (673-740), who was a vizier of T’ang Dynasty. This research uncovers that “Blonde Turks” means “Blonde (Gok) Turks” and the phrase is specifically meant for the family of Ilteris Kagan (682-692), the founder of the Second Gok Turk State. In ancient Turkish culture, yellow signifies “central” and “legitimate”. Investigation of “Blonde Turks”, ensued a period of power struggle in Gok Turk History. After the death of Ilteris Kağan, his brother Moch’uo Kağan (Kapgan Kağan, 692-716) seized power. Immediately after the death of Mo-ch’uo Kağan, Ilteris Kağan’s sons (Bilge Kağan ve Kül Tigin) took over via coup d’état. When Bilge Kağan passed away, Mo-ch’uo Kağan’s descendants rebelled against the domination and both parties came to an agreement. However, this balance of power did not last long.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

EKREM, E. (2020). II. Gök Türkler Devrinde Sarı Baş (Gök) Türk 黃頭突 Meselesi. BELLETEN, Cilt: 84 - Sayı: 301, 959–982. https://ajindex.com/articles/126154

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Bacot, Jacques, “Reconnaissance en haute Asie septentrionale par cinq envoyes ouighours au VIIIe siecle,” Journal Asiatique, 244, (1956), s. 137-153. Barnabás, Csongor, “Some Chinese Texts in Tibetan Script from Tun-huang”, Acta Orientalia Hungarica, 10, (1960), s. 97-140.
  2. Bazin, Louis, Les calendriers turcs anciens et medievaux, Service de Reproduction des Theses, Universite de Lille III, 1974.
  3. Beckwith, Christopher I., The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages, Princeton University Press, Princeton, 1987.
  4. Bombaci, A., “The Husbands of Princess Hsien-li Bilgä”, Studia Turcica, ed. L. Ligeti, 1971, s. 103-123. Chang Chiu-ling 張九齡，《曲江集》(Ch’ü-chiang Chi) (四庫唐人文集叢刊版) ，上海古籍出版社，上海，1992年 Chang Chiu-ling 張九齡，《張九齡集校注》(Chang Chiu-ling’in Eserlerinin Tahlili ve İzahı)，熊飛校注，中華書局，北京，2008年。 Chang Kun 張琨, “An Analysis of the Tun-Huang Tibetan Annals”, The Journal of Oriental Studies (University of Hong Kong), 5, (1959-1960), s. 122-173. Ch’en Ch’ang-an 陳長安主編，《隋唐五代墓誌彙編・洛陽卷》 (Sui ve T’ang Sülâlesi Mezar Yazıtları: Luo-yang Bölümü)，第10冊，天津古籍出版社，天 津，1991年。
  5. Clauson, Gérard, “A propos du Manuscrit Pelliot Tibétain 1283”, Journal Asiatique, 245, (1957), s. 11-24. Czeglédy, K., “On the Numerical Composition of the Ancient Turkish Tribal Confederations”, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, XXV, (1972), s. 275-281.
  6. Dobrovits, Mihály, “The Thirty Tribes of the Turks”, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 57/3, (2004), s. 257-262.
  7. Ekrem, Erkin, “Sarı Uygurların Kökeni”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 4/3, (2007), s. 156-180.
  8. Hambis, Louis, “Käštim et Ges-dum”, Journal Asiatique, 246, (1958), s. 313-320. Hsiang Ta 向達， ，河北教育出版社，石家 莊，2002年。 Hsüeh Tsung-cheng 薛宗正，《突厥史》，中国社会科学出版社，北 京，1992年。 Hsüeh Tsung-cheng 薛宗正，《突厥稀見史料集成》 (Nadir Bulunan Gök Türk Tarihi Kaynakları)，新 疆人民出版社，烏魯木齊，2005年。 Hung Hao 洪皓，《松漠紀聞》 (“Sung-mo Bölgesi Hatıraları”)，《中華野史遼夏金元卷》，ed. 載羅炳良，泰山出版社，濟南，2000年，頁394-396。
  9. Kafesoğlu, İbrahim, Türk Milli Kültürü, Ötüken Neşriyat A.Ş, İstanbul, 2006. Katayama Akio 片山章雄，「突厥第二可汗国末期の一考察」，『史朋』 第17号 (1984年9月発行)，頁25-38。 Ku Chien-kuo 顧建國，《張九齡年譜》，中國社會科學出版社，北 京，2005年。 Li Chih-fan 李志凡， ，載荣新江主编《唐研究》第五 卷，北京大学出版社，北京，1999年，頁469-477。 Li Yü-cheng 李域錚， ，《文博》第6 期，(1985年)，頁1-4，97。 Ligeti, L., “À propos du ‘Rapport sur les rois demeurant dans le nord’”, Études Tibétaines dédiées à la mémoire de Marcelle Lalou, ed. A. Macdonald, Librairie d’Amérique et d’Orient,