KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: 2

Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Farklılıklara Saygı Düzeylerinin ve Farklı Kültürlere Bakışlarının Empati Becerilerini Yordama Gücü

The Power of Preschool Children's Level of Respect for Differences and Their Views on Different Cultures to Predict Their Empathy Skills

Aleyna Yıldız(Özel Mavi İnci Anaokulu)0000-0001-8533-949X
Pınar Bağçeli Kahraman(BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, TEMEL EĞİTİM BÖLÜMÜ)0000-0002-0551-7741
Sayfa
498–516
Yayın Tarihi
2025-08-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma kapsamında ölçekler aracılığıyla elde edilen bulgular ve ele alınan ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkiye dair Pearson korelasyon analizi kullanılmış, yordamaya yönelik analizler ve ele alınan hipotezlerin doğruluğunu değerlendirmek için ise çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı 0-6 yaş dönemini kapsayan okul öncesi eğitim kademesinde yer alan çocukların farklılıklara saygı düzeylerinin ve farklı olarak tanımlanan diğer kültürlere diğer bir deyişle çokkültürlülük kavramına ilişkin bakışlarının empati becerilerini yordayıp yordamadığını belirlemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın örneklem grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılı Bursa ili merkez ilçelerinden birinde bağımsız anaokullarında eğitim süreci içerisinde olan 5-6 yaştaki 290 çocuk oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma kapsamında ölçekler aracılığıyla elde edilen bulgular ve ele alınan ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkiye dair Pearson korelasyon analizi kullanılmış, yordamaya yönelik analizler ve ele alınan hipotezlerin doğruluğunu değerlendirmek için ise çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2022-2023 Verileri
⚙️Değişkenler:farklılıklara saygı · farklı kültürlere bakış · empati

Özet

Bu araştırmanın amacı 0-6 yaş dönemini kapsayan okul öncesi eğitim kademesinde yer alan çocukların farklılıklara saygı düzeylerinin ve farklı olarak tanımlanan diğer kültürlere diğer bir deyişle çokkültürlülük kavramına ilişkin bakışlarının empati becerilerini yordayıp yordamadığını belirlemektir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden olan ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılı Bursa ili merkez ilçelerinden birinde bağımsız anaokullarında eğitim süreci içerisinde olan 5-6 yaştaki 290 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Çocuklar İçin Empati Bölümü Ölçeği, Farklılıklara Saygı Ölçeği ve Farklı Kültürlere Bakış Aile Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma kapsamında ölçekler aracılığıyla elde edilen bulgular ve ele alınan ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkiye dair Pearson korelasyon analizi kullanılmış, yordamaya yönelik analizler ve ele alınan hipotezlerin doğruluğunu değerlendirmek için ise çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır. Toplanan veriler değerlendirildiğinde okul öncesi eğitim döneminde çocukların farklılıklara saygı ve empati düzeyleri arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki mevcut iken farklılıklara saygı düzeyi ile farklı kültürlere bakışları arasında ise bir ilişki olduğu görülmüş ve ilişkinin yönü negatif olarak belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucu farklılıklara saygı düzeylerinin ve farklı kültürlere bakışlarının çocukların empati düzeylerinin %19’unu açıklar nitelikte olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract

The aim of this research is to determine whether the perspective of children in the pre-school education level covering the 0-6 age period towards other cultures defined as different and their level of respect for differences predict their empathy skills. The research was conducted using the relational screening model, which is one of the quantitative research methods. The sample group of the research consists of 290 children aged 5-6 and their mothers who are in the education process in independent kindergartens in one of the central districts of Bursa province in the 2022-2023 academic year. Within the scope of the study, Pearson correlation analysis was used for the relationship between the findings obtained through the scales and the sub-dimensions of the scales considered, and multiple regression analysis was used for predictive analyzes and to evaluate the accuracy of the hypotheses discussed. When the collected data were evaluated, it was seen that there was a moderately significant relationship between children's respect for differences and empathy levels in early childhood, while there was a relationship between the level of respect for differences and their views on different cultures, and the direction of the relationship was determined to be negative. As a result of the analysis, it was revealed that the competencies of looking at different cultures and respecting differences explain 19% of children's empathy.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yıldız, A., Kahraman, P. B. (2025). Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Farklılıklara Saygı Düzeylerinin ve Farklı Kültürlere Bakışlarının Empati Becerilerini Yordama Gücü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 2, 498–516. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1575331

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (86)

  1. Akbaş, B. & Temiz, G. (2015). 60-66 aylık çocukların empati beceri düzeylerinin anne empati beceri düzeyi açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 106-112.
  2. Aktaş Arnas, Y. (2013). Okul öncesi eğitimde aile katılımı. Y. Aktaş (Ed.), Aile eğitimi ve okul öncesinde aile katılımı (4.baskı) içinde (s. 54-61). Vize Yayıncılık.
  3. Aktaş, B. (2020). Okul öncesi dönem çocukların benlik algıları ve farklılıklara saygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No: 636464). [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi].
  4. Aktın, K., Karakaya, M., Türk, Z. & Aslan, Y. (2015). Okul öncesi dönemde farklı kültürlerin öğretimine yönelik uygulamalı bir çalışma. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2015(4), 258-277.
  5. Alabay, E. & Ersal, H. (2020). Sınıflarında farklı kültürden çocuk olan okul öncesi öğretmenlerinin uyguladıkları eğitim programına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 107-134. https://doi.org/10.30561/sinopusd.699738
  6. Altun, D. S., Durkut, N. E., Çataltepe, H. K. & Falay, Y. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına yönelik görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(10). https://doi.org/10.5281/zenodo.10075592
  7. American Psychological Association (2003). Guidelines on multicultural education, training, research, practice, and organizational change for Psychologists. American Psychologist, 58(5), 377–402. https://doi.org/10.1037/0003066X.58.5.377
  8. American Psychological Association. (2002). Ethical Principles of Psychologists and Code of Conduct. American Psychologist, 57(12), 1060–1073. https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.12.1060
  9. Ata, S. & Artan, İ. Z. (2021). Examination of adolescents’ prosocial behaviour tendencies in terms of some variables: A city sample. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(1), 304–320. https://doi.org/10.7884/teke.5208
  10. Atasoy, Z. (2012). Farklılıkların yönetimi: Üniversite öğrencilerinin ayrımcılık algısının öğrenci başarı düzeyine etkisi üzerine bir araştırma. [Yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi]. https://hdl.handle.net/11492/591
  11. Auyeung, B., Wheelwright, S., Allison, C., Atkinson, M., Samarawickrema, N. & BaronCohen, S. (2009). The children’s empathy quotient and systemizing quotient: Sex differences in typical development and in autism spectrum conditions. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39(11), 1509-1521. https://doi.org/10.1007/s10803-009-0772-x
  12. Baloğlu, M. (2005). Çok değişkenli regresyon analizlerinde sürekli bağımsız değişkenler arasındaki etkileşimin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1).
  13. Başal, H. A., Sarı, B., Çelik, M., Şeker, T. & Şahin, M. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının farklılıklara saygı algılarının anne eğitim düzeyine göre incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(1), 271-292. https://doi.org/ 10.19171/uefad.442566
  14. Bellini, S., Pereda, V., Cordero, N., & Suarez Morales, L. (2016). Developing multicultural awareness in preschool children: A pilot intervention. Open Journal of Social Sciences, 4(7), 182–189.
  15. Berger, E. (2004). Parents as partners in education. Families and schools working together (6th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Merrill Prentice Hall.
  16. Borke, H. (1971). Interpersonal perception of young children: Egocentrism or empathy? Developmental Psychology, 5(2), 263–269. https://doi.org/10.1037/h0031267
  17. Bozalek, V., & Smith, C. (2014). Usıng persona dolls as an antı-oppressıve technıque ın the south afrıcan socıal work currıculum. Social Work/Maatskaplike Werk, 46(3). https://doi.org/10.15270/46-3-159
  18. Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö & Köklü, N. (2018). Sosyal bilimler için istatistik. Pegem Akademi.
  19. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Pegem Akademi.
  20. Celikel, B., & Çoban, A. E. (2022). Self-concept with cross-cultural perspective: 36–72-month-old preschool children in Turkey and Germany. Frontiers in Psychology, 13, 821074. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.821074
  21. Chalmers, J. B., & Townsend, M. A. (1990). The effects of training in social perspective taking on socially maladjusted girls. Child Development, 61(1), 178–190. https://doi.org/10.2307/1131057
  22. Colombo, E. (2014). Multiculturalisms. Sociopedia.isa, 1-17. https://doi.org/ 10.1177/2056846014101
  23. Coşkun, H. (2006). Türkiye’de kültürlerarası eğitim. M. Hesapçıoğlu ve A. Durmuş (Editörler), Türkiye’de eğitim bilimleri: Bir bilânço denemesi (1. baskı) içinde (ss.276-296). Nobel Yayın Dağıtım.
  24. Coşkuntuncel, O. (2013). Sosyal bilimlerde alternatif regresyon yöntemi kullanımı ve en küçük kareler ile M tahmin yöntemlerinin belirleyicilik katsayısı açısından karşılaştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(4), 2139-2158.
  25. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Ş. Büyüköztürk (2012) Sosyal bilimler İçin Çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL Uygulamaları (2.baskı). Pegem Akademi.
  26. Decety, J., Skelly, L. R., & Kiehl, K. A. (2013). Brain response to empathy-eliciting scenarios involving pain in incarcerated individuals with psychopathy. JAMA psychiatry, 70(6), 638–645. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2013.27
  27. Denham, S. A. (2006). Social-emotional competence as support for school readiness: What is it and how do we assess it? Early Education and Development, 17(1), 57–89. https://doi.org/10.1207/s15566935eed1701_4
  28. Denham, S.A. (1998). Emotional development in young children. Guilford Press.
  29. Derman-Sparks, L., & Edwards, J. O. (2010). Anti-bias education for young children and ourselves. National Association for the Education of Young Children (NAEYC).
  30. Dinç Altun, Z., Değerli, F. İ., Çıkrıkçı, N. & Kınık, Ö. (2018). Çocuklar için empati bölümü ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45, 153-168. https://doi.org/10.21764/maeuefd.309234
  31. Doğan, S. A., & Çoban, A. E. (2023). The Opinions, Practices, Needs, and Demands of Preschool Teachers for the Development of Children's Empathy Skills. Journal of Faculty of Educational Sciences, 56(2), 705-758. https://doi.org/10.30964/auebfd.1114493
  32. Eisenberg, N., & Fabes, R. A. (1998). Prosocial development. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology: Vol. 3. Social, emotional, and personality development (5th ed., pp. 701–778). Wiley.
  33. Ekmişoğlu, M. (2007). Erken çocukluk döneminde farklılıklara saygı kavramı hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi ve Farklılıklara Saygı Ölçeği’nin geçerlik güvenirlik çalışması [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi].
  34. Eren, S., & Erkan, N. S. (2016). Öyküleştirme yöntemine dayalı eğitimin beş yaş çocuklarında farklılıklara saygı kazanımına etkisinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(2).
  35. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2003). How to design and evaluate research in education (10th edition). New York: McGraw-Hill.
  36. Gallese V. (2003). The roots of empathy: the shared manifold hypothesis and the neural basis of intersubjectivity. Psychopathology, 36(4), 171–180. https://doi.org/10.1159/000072786
  37. George, D. & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson.
  38. Gordon, M. (2003). Roots of empathy: Responsive parenting, caring societies. The Keio Journal of Medicine, 52(4), 236-243. https://doi.org/10.2302/kjm.52.236
  39. Grazzani, I., Ornaghl, V., Pepe, A., Brazzelli, E. & Rieffe, C. (2017). The italian version of the empathy questionnaire For 18- to 36-Months-Old Children: Psychometric properties and measurement invariance across gender of the emque-I13. European Journal of Developmental Psychology, 14(1), 118-126.
  40. Guo, Y., Piasta, S. & Bowles, R. (2015). Exploring preschool children’s science content knowledge. Early Education and Development, 26(1). 125–146.
  41. Gürtunca, A. (2013). Çocuklar ve ergenler için empati ölçeği Türkiye geçerlik ve güvenirlik çalışması (Tez No: 358142). [Yüksek lisans tezi, Arel Üniversitesi].
  42. Hair, J., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Educational International.
  43. Herring, R.D., & White, L.M. (1995). School counselors, teachers, and the culturally compatible classroom: Partnerships in multicultural education. Journal of Humanistic Education and Development, 34(2), 52-65.
  44. Hinnant, B. & O’Brien, M. (2007). Cognitive and emotional control and perspective taking and their relations to empathy in 5-Year-Old Children. The Journal of Genetic Psychology, 168(3), 301-322. https://doi.org/10.3200/GNTP.168.3.301-322
  45. Hoffman, M. L. (1984). Interaction of affect and cognition in empathy. In C. E. Izard, J. Kagan & R. B. Zajonc (Eds.), Emotions, cognition, and behavior (pp. 103–131). Cambridge University Press.
  46. Hoffman, M. L. (2008). Empathy and prosocial behavior. In M. Lewis, J. M. Haviland-Jones, & L. F. Barrett (Eds.), Handbook of emotions (3rd ed., pp.440-455). The Guilford Press.
  47. Hopkins, D. (2020). Sustainable mobility at the interface of transport and tourism: Introduction to the special issue on ‘Innovative approaches to the study and practice of sustainable transport, mobility and tourism’. Journal of Sustainable Tourism, 28(2), 129-143. https://doi.org/10.1080/09669582.2019.1691800
  48. Kahraman, H., & Akgün, S. (2008). The effects of empathy training on preschoolers’ empathic skills and conduct problems. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 15(1), 15-24.
  49. Karadeniz, E. (2022). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 48-72 ay çocukların duygu düzenleme ile empati becerilerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. https://hdl.handle.net/11499/39057
  50. Karasar, N. (2021). Bilimsel araştırma yöntemi kavramlar, ilkeler, teknikler (37.Baskı). Nobel Yayıncılık.
  51. KEDV (2006). Erken çocuklukta farklılıklara saygı eğitimi el kitabı. Derin Yayınları.
  52. Kemple, K.M., & Hartle, L.C. (1997). Getting along: How teachers can support children's peer relationships. Early Childhood Education Journal, 24, 139-146.
  53. Kuyucu, Y. & Tepeli, K. (2013). 60-72 aylık çocukların akranlarına karşı gösterdikleri duygusal ve davranışsal tepkilerinin duyguları anlama becerileri açısından incelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 36(1), 91-100.
  54. Marshall, W. L., Hudson, S. M., Jones, R., & Fernandez, Y. M. (1995). Empathy in sex offenders. Clinical Psychology Review, 15(2), 99-113. https://doi.org/10.1016/0272 7358(95)00002 7.
  55. Mooney, C. G. (2013). Theories of childhood: An introduction to Dewey, Montessori, Erikson, Piaget & Vygotsky (2nd ed.). Redleaf Press.
  56. Nilsson, M., Griggs, D., & Visbeck, M. (2016). Policy: map the interactions between sustainable development goals. Nature 534(7607), 320-322. https://doi.org/10.1038/534320a
  57. Parsak, B., & Kuzucu, Y. (2020). Ebeveyn tutumları ile okul öncesi dönem çocuklarında saldırganlık arasındaki ilişkide çocukların empati ve sosyal becerilerinin rolü. Humanistic Perspective, 2(3), 347-374. https://doi.org/10.47793/hp.778702
  58. Paulus, M., Wörle, M., & Christner, N. (2020). The emergence of human altruism: Preschool children develop a norm for empathy-based comforting. Journal of Cognition and Development, 21(1), 104–124. https://doi.org/10.1080/15248372.2019.1693375
  59. Peterson, R. (2019). Cultural intelligence. London Business School Review 30(2-3), 74–75. https://doi.org/10.1111/2057-1615.12322
  60. Polat, Ö., & Özkabak Yıldız, T. (2018). 5-6 yaş grubu için geliştirilen aile katılımlı Farklılıklara Saygı Programı’nın çocukların farklılıklara saygı düzeyine etkisinin incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(4), 389-403. https://doi.org/10.17244/eku.466812
  61. Polat, Ö., Akşin, E., & Özkarabacak, A. B. (2013). 48-60 aylık çocukların okula ilişkin algılarının zihin haritası kullanılarak incelenmesi. V. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi (ss. 1329-1339). Çanakkale, Türkiye.
  62. Ramsey, P. G. (2018) Çocuklar için çok kültürlü eğitim çeşitliliklerin olduğu bir dünyada öğrenme ve öğretim (T. G. Yıldız, Çev.). Anı Yayıncılık.
  63. Reid, C., Davis, H., Horlin, C., Anderson, M., Baughman, N., & Campbell, C. (2013). The kids’ empathic development scale (KEDS): A multi-dimensional measure of empathy in primary school-aged children. British Journal of Developmental Psychology, 31(2), 231–256. https://doi.org/10.1111/bjdp.12002
  64. Rieffe, C., Ketelaar, L., & Wiefferink, C. H. (2010). Assessing empathy in young children: Construction and validation of an Empathy Questionnaire (EmQue). Personality and Individual Differences, 49(5), 362–367. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.03.046
  65. Rimm-Kaufman, S. E., Pianta, R. C., & Cox, M. J. (2000). Teachers' judgments of problems in the transition to kindergarten. Early Childhood Research Quarterly, 15(2), 147-166. https://doi.org/10.1016/S0885-2006(00)00049-1
  66. Roberts, W., & Strayer, J. (1996). Empathy, emotional expressiveness, and prosocial behavior. Child Development, 67(2), 449–470. https://doi.org/10.2307/1131826
  67. Schwenck, C., Göhle, B., Hauf, J., Warnke, A., Freitag, C. M., & Schneider, W. (2014). Cognitive and emotional empathy in typically developing children: The influence of age, gender, and intelligence. European Journal of Developmental Psychology, 11(1), 63–76. https://doi.org/10.1080/17405629.2013.808994
  68. Serttaş, G. (2019). Okul öncesi dönemde çok kültürlü eğitim uygulamaları çalışmalarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Doğu Akdeniz Üniversitesi]. https://hdl.handle.net/11129/483
  69. Serttaş, R. (2019). Erken çocukluk döneminde toplumsal cinsiyet eşitliği ve farklılıklara duyarlılık. Eğitim Yayınevi.
  70. Sikka, G., Yenneti, K., & Singh, R. (2021). Igu-yecg special issue: geospatiality and sustainable development goals. Geography Environment Sustainability, 14(1), 6-8. https://doi.org/10.24057/10.24057/2071-9388-2020-212
  71. Spataro, P., Calabro, M., Longobardi, E. (2020). Prosocial behavior mediates the relation between empathy and aggression in primary school children. European Journal of Developmental Psychology, 17(5), 727-745. https://doi.org/10.1080/17405629.2020.1731467
  72. Şahin, M. (2012). An investigation into the efficiency of empathy training program on preventing bullying in primary schools. Children and Youth Services Review, 34(7), 1325-1330. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2012.03.013
  73. Şentuna, A. B. (2011). Okul öncesi eğitim alan 48-60 aylık çocukların farklı kültürleri tanımalarının, dünyadaki farklı kültürlere karşı bakış açılarında yaratacağı farkların incelenmesi (Tez No: 298622). [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
  74. Taner Derman, M. (2013). Çocukların empati beceri düzeylerinin ailesel etmenlere göre belirlenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(1), 1365-1382.
  75. Taner Derman, M., Türen, Ş. & Buntürk, T. (2020). Okul öncesi çocukların empati bölümleri ile annelerinin ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(3), jecs.1967202042188
  76. Tarhan, N. (2 Ocak, 2019). Sevmek, değer vermek ve empatinin basamakları. Zafer Bilim Araştırma Kültür Sanat Dergisi. http://www.yazete.com/yazilar/prof-dr-nevzat-tarhan/sevmek-deger-vermek-veempatinin-basamaklari/477346/.
  77. Taştekin, E., Bozkurt Yükçü, Ş., İzoğlu, A., Güngör İ., Işık Uslu A.E. & Demircioğlu, H. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin çok kültürlü eğitime yönelik tutumlarının ve algılarının incelenmesi. Hacettepe Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1-20.
  78. Topaç, A., Durmuşoğlu, E., & Arat, M. (2023). Okulöncesi eğitimde kalite faktörlerinin öğretmen ve yönetici görüşlerine göre değerlendirilmesi. Journal of Academic Social Resources, 8(47), 2474-2481. https://doi.org/10.29228/asrjournal.68759
  79. Üner, E. (2011). Okul öncesi eğitim programındaki 36-72 aylık çocuklara farklılıklara saygı eğitimi kazandırmanın öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi (Tez No: 274513). [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi].
  80. Ürey, M. (2020). Okul öncesi eğitimde çok kültürlülük ve kapsayıcı eğitim yaklaşımları. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Dergisi, 2(1), 45–60.
  81. Van der Zee, K. I. & Zaal, Jac N. & Piekstra, J. (2003). Validation of the multicultural personality questionnaire in the context of personnel selection. European Journal of Personality, 17(11), pp. 77-100.
  82. Vandenbroeck, M. (2014, Ekim). “Self-awareness, cultural identity and connectedness: Three terms to (re)define in anti-bias”, Work paper presented at the Europen Conference on Quality in Early Childhood Education (EECERA) Conference, London, England.
  83. Woodbury-Smith, M. R., Paterson, A. D., Szatmari, P. & Scherer, S. W. (2020). Genome-wide association study of emotional empathy in children. Scientific Reports Nature Research, 10(1),7469. https://doi.org/10.1038/s41598-020-62693-6
  84. Yıldırım, A. (2003). İlköğretim okulu yöneticilerinin empatik eğilimleri ve empatik becerileri ile çatışma yönetimi ve stratejileri arasındaki ilişki (Ankara ili örneği) (Tez No: 127686). [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi].
  85. Yüksel, A. Y. (2003). Empati eğitim programının ilköğretim öğrencilerinin empatik becerilerine etkisi (Tez No: 127623). [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi].
  86. Zain, A., Basir, J. M., & Mustafa, M. C. (2020). Malaysian preschool children global readiness in diversity and multiculturalism knowledge. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 9(4), 164–175.