KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 2

Öğretmen Adaylarının Okullarda Kaynaştırma Etkisine İlişkin Düşüncelerinin Özyeterlik Algıları Açısından İncelenmesi

Investigation of Teacher Candidates' Thoughts on the Impact of Inclusion in Schools in Terms of Their Self-Efficacy Perceptions

Dilber Tezel(TRAKYA ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0003-3151-5739
Seda Donat Bacıoğlu(TRAKYA ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0001-9901-0601
Sayfa
465–477
Yayın Tarihi
2026-08-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgular, kaynaştırma etkisi, öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylerin eğitimine yönelik öz yeterlikleri ve kişisel-mesleki yetkinlik algıları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Okullardaki kaynaştırma uygulamalarının yaygınlaşması, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının konuya ilişkin tutum ve yetkinliklerinin önemini arttırmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda, bu araştırmanın genel amacı, öğretmen adaylarının mesleki öz yeterlik ve kaynaştırma eğitimine ilişkin yeterlik inançlarının kaynaştırmanın etkisine göre farklılık gösterip göstermediğini saptamak ve bunların arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgular, kaynaştırma etkisi, öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylerin eğitimine yönelik öz yeterlikleri ve kişisel-mesleki yetkinlik algıları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Kaynaştırma eğitimi · özyeterlik algısı · öğretmen adayları

Özet

Okullardaki kaynaştırma uygulamalarının yaygınlaşması, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının konuya ilişkin tutum ve yetkinliklerinin önemini arttırmıştır. Öğretmen adaylarının mesleki ve özel gereksinimli çocuklarla çalışmaya yönelik yeterlik algıları, onların kaynaştırma uygulamalarına düşünceleri üzerinde belirleyici olabilmektedir. Bu bağlamda, bu araştırmanın genel amacı, öğretmen adaylarının mesleki öz yeterlik ve kaynaştırma eğitimine ilişkin yeterlik inançlarının kaynaştırmanın etkisine göre farklılık gösterip göstermediğini saptamak ve bunların arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli ile tasarlanmıştır. Araştırmada veriler, Ünal ve İlhan (2023) tarafından geliştirilen Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitimine Yönelik Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği, Kazu ve Demiralp (2017) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan Öğretmen Adayları İçin Kişisel-Mesleki Yetkinlikler Algı Ölçeği ve Shpendi, Akkaynak ve Balcı (2024) tarafından geçerlik güvenirlik çalışması yapılan “Kaynaştırmanın Etkisi Anketi’ ile toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini 431 öğretmen adayı oluşturmuştur. Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgular, kaynaştırma etkisi, öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylerin eğitimine yönelik öz yeterlikleri ve kişisel-mesleki yetkinlik algıları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Öğretmen adaylarının öz yeterliği, kaynaştırma etkisini yordarken, kişisel-mesleki yetkinlik kaynaştırma etkisini yordamamaktadır. Lisans/formasyon eğitiminde özel eğitim dersi alanların almayanlara göre öz yeterlikleri, bağımsız çalışabilme-sorumluluk alabilme yetkinliği, alana özgü yetkinliği ve öğrenme yetkinliği anlamlı bulunmuştur. Sonuçlar, alan yazın ışığında tartışılmış, öneriler sunulmuştur.

Abstract

The expansion of inclusive education practices in schools has heightened the importance of teachers' and prospective teachers' attitudes and competencies regarding the subject. Teacher candidates’ perceptions of their competence in working with children with professional and special needs can be decisive in shaping their views on inclusive education practices. In this context, the general aim of this research is to determine whether Teacher candidates’ professional self-efficacy and their beliefs about competence in inclusive education differ according to the impact of inclusion, and to investigate the relationship between them. The research was designed using a correlational survey model. In this study, data were collected using the Teacher Self-Efficacy Scale for the Education of Individuals with Special Needs developed by Ünal and İlhan (2023), the Personal-Professional Competencies Perception Scale for Teacher Candidates, whose validity and reliability study was conducted by Kazu and Demiralp (2017), and the “Impact of Inclusion Questionnaire,” whose validity and reliability study was conducted by Shpendi, Akkaynak, and Balcı (2024). The sample of the study consisted of 431 teacher candidates. The findings obtained as a result of the analysis of the data showed a significant positive relationship between the impact of inclusion, the self-efficacy of teacher candidates towards the education of individuals with special needs, and their perceptions of personal-professional competencies. While the self-efficacy of teacher candidates predicted the impact of inclusion, personal-professional competence did not predict the impact of inclusion. Those who took special education courses in their undergraduate/teacher training had higher self-efficacy, independent work-responsibility competence, and field-specific competencies compared to those who did not. Competence and learning competence were found to be significant. The results were discussed in light of the literature, and recommendations were presented.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tezel, D., Bacıoğlu, S. D. (2026). Öğretmen Adaylarının Okullarda Kaynaştırma Etkisine İlişkin Düşüncelerinin Özyeterlik Algıları Açısından İncelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 22 Sayı: 2, 465–477. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1933578

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Akar. E. & Ketenoğlu-Kayabaşı. Z. E. (2022). Eğitim Fakültesi öğrencilerinin kaynaştırmaya ilişkin öz yeterlikleri ile duygu tutum ve kaygılarının incelenmesi. Eğitim Bilimlerinde Güncel Araştırmalar içinde (ss. 157-174). Anı Yayıncılık.
  2. Akdemir. B. Çapar. E. & Bayrakdar. M. (2022). İlkokul öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamasına ilişkin tutumları ve yeterlilik algıları: Bir karma yöntem araştırması. Trakya Eğitim Dergisi. 12(2). 1036-1056. https://doi.org/10.24315/tred.953616
  3. Altındağ-Kumaş. Ö. & Süer. S. (2020). Öğretmen adaylarının özel eğitime ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 16 (28). 1076-1101. https://doi.org/10.26466/opus.676175
  4. Bandura. A. (1997). Self efficacy: The exercise of control. New York: W. H. Freedman and Co.
  5. Bray-Clark, N. &Bates, R. (2003). Self-efficacy beliefs and teacher effectiveness: Implications for professional development. The Professional Educator, 26(1), 13-22. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ842387.
  6. Gibson. S. & Dembo. M. H. (1984). Teacher efficacy: A construct validation. Journal of Educational Psychology. 76(4). 569–582. https://doi.org/10.1037/0022-0663.76.4.569
  7. Gül, İ., & Köse, H. S. (2021). Aday öğretmenlerin hizmet öncesi eğitim ile kişisel mesleki yetkinliklerinin incelenmesi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(49), 447-466. https://doi.org/10.17498/kdeniz.878708
  8. Gülnihal. G. Ü. L. & Aksoy. M. G. (2024). Müzik öğretmeni adaylarının “Özel Eğitim” yeterliklerine ilişkin görüşleri. Çukurova Araştırmaları Dergisi. 5(8). 53-62. http://dx.doi.org/10.18560/cukurova.1125
  9. Hastings R. & Brown T. (2002). Behavioral knowledge, causal beliefs and self-efficacy as predictors of special educators’ emotional reactions to challenging behaviors. Journal of Intellectual Disability Research, 46, 144-150. https://doi.org/10.1046/j.1365-2788.2002.00378.x
  10. Hastıngs. R. P. & Oakford. S. (2003). Student teachers' attitudes towards the inclusion of children with special needs. Educational Psychology. 23(1). 87-94. https://doi.org/10.1080/01443410303223
  11. Karabulut. H. A. (2023). Öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterliklerinin belirlenmesi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi. 5(2). 531-542. https://doi.org/10.38151/akef.2023.68
  12. Karasar. Niyazi. "Yöntem." Bilimsel Araştırma Yöntemi 22 (2011): 75-246.
  13. Kardeş. S. & Taşkın. N. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının özel gereksinimli çocuklara yönelik algıları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. 40(1). 51-73. https://doi.org/10.17152/gefad.658084
  14. Kazu. H. & Demiralp. D. (2017). Personal-professsional competencies perception scale for teacher cantidates: Validity and reliabilirty study. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi. 23(3). 425-464. https://doi.org/10.14527/kuey.2017.015
  15. Kılıç. S. (2013). Sampling methods. Psychiatry and Behavioral Sciences. 3(1). 44.
  16. Makhambetova, Z. T., & Magauova, A. S. (2023). Professional Competences in the Context of Inclusive Education: A Model Design. European Journal of Educational Research, 12(1).
  17. Mihić, S. S., Vorkapić, S. T., & Čepić, R. (2022). Teachers’ competencies for inclusive teaching: Relation to their professional development and personality. European journal of contemporary education, 11(2), 446-458.
  18. Pajares, F., & Schunk, D. H. (2001). Self-beliefs and school success: Self-efficacy, self-concept, and and school achievement. In R. J. Riding & S. G. Rayner (Eds.), International perspectives on indivi dual differences, Vol. 2. Self perception (p. 239–265). Ablex Publishing.
  19. Paneque O. M. & Barbetta P. M. (2006). A study of teacher efficacy of special education teachers of english language learners with disabilities. Bilingual Research Journal 30/1, 171-193. https://doi.org/10.1080/15235882.2006.10162871
  20. Savolainen, H., Malinen, O. P., & Schwab, S. (2020). Teacher efficacy predicts teachers’ attitudes towards inclusion–a longitudinal cross-lagged analysis. International Journal of Inclusive Education, 1-15
  21. Sharma, U., Loreman, T. ve Forlin, C. (2011). Measuring teacher efficacy to implement inclusive practices. Journal of Research in Special Educational Needs, 1-10. doi: 10.1111/j.1471-3802.2011.01200.x
  22. Shpendi Şirin. T. Akkaynak. M. ve Balcı. M. (2024). Öğretmen adaylarının kaynaştırmanın etkisine yönelik tutumları: Kaynaştırmanın Etkisi Anketi’nin (KEA) geçerlilik güvenirlilik çalışması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi. 15(3). 2332-2352. https://doi.org/10.51460/baebd.1476138
  23. Smothers. M. Colson. T. & Keown. S. (2020). Does delivery model matter? The influence of course delivery model on teacher candidates’ self-efficacy beliefs towards inclusive practices. The International Review of Research in Open and Distributed Learning. 21(3). 41-59. https://doi.org/10.19173/irrodl.v21i3.4675
  24. Toprak, H. H., Çobanoğlu, N., & Karaca, M. A. (2024). Türkiye’de öğretmenlerin kaynaştırma eğitimiyle ilgili mesleki yeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(1), 1-24.
  25. Toy. S.N. Duru. S. (2016): Sınıf öğretmenlerinin öğretmen öz yeterlikleri ile kaynaştırma eğitimine ilişkin yeterlik inançlarının karşılaştırılması. Ege Eğitim Dergisi, 17(1), 146-173. https://doi.org/10.12984/eed.00332
  26. Tschannen-Moran. M. and Woolfolk-Hoy. A. (2001). Teacher efficacy: Capluring an elusive constrııct. Teaching and Teacher Education. 17(7). 783-805. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(01)00036-1
  27. Ural. A. & Kılıç. İ. (2011) Bilimsel Araştırma Süreci Ve SPSS İle Veri Analizi. Detay Yayıncılık.
  28. Ünal. E. & İlhan. E. L. (2023). Özel gereksinimli bireylerin eğitimine yönelik öğretmen öz yeterlik ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. TEBD. 21(3). 1883-1902. https://doi.org/10.37217/tebd.1318130
  29. Wray. E. Sharma. U. & Subban. P. (2022). Factors influencing teacher self-efficacy for inclusive education: A systematic literature review. Teaching and Teacher Education. 117. 103800. https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.103800
  30. Woodcock, S., & Jones, G. (2020). Examining the interrelationship between teachers’ self- efficacy and their beliefs towards inclusive education for all. Teacher Development, 24(4), 583-602
  31. Zanazzi. S. (2018). Does mainstreaming work? Teachers’ perspectives on inclusive education. International Journal of Learning. Teaching and Educational Research. 17(10). 55-69. https://dx.doi.org/10.26803/ijlter.17.10.4