KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 21 Sayı: 3

Nitel Araştırmalarda Bir Veri Toplama Tekniği Olarak Günlük: Tanım, Katkı ve Uygulama Örnekleri

Diary as a Data Collection Technique in Qualitative Research: Definition, Contribution, and Practical Examples

Osman Çolaklıoğlu(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0110-5587
Fatih Mehmet Acar(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8975-8437
Yunus Yılmaz(ANADOLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6988-798X
Sayfa
814–830
Yayın Tarihi
2025-12-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak araştırma günlüklerinin nasıl tutulması gerektiğine ve tutulan günlüklerin bulgulara nasıl işleneceğine ilişkin oldukça az çalışma bulunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günlükler nitel araştırma yöntemleriyle gerçekleştirilen araştırmalarda sıkça kullanılan bir tekniktir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmacı günlüğü, yansıtmalı günlük, düşünümsel günlük, süreç günlüğü gibi birçok isimle anılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak araştırma günlüklerinin nasıl tutulması gerektiğine ve tutulan günlüklerin bulgulara nasıl işleneceğine ilişkin oldukça az çalışma bulunmaktadır.
🔬Tür:Derleme
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Günlük · yansıtma · düşünümsellik

Özet

Günlükler nitel araştırma yöntemleriyle gerçekleştirilen araştırmalarda sıkça kullanılan bir tekniktir. Araştırmacı günlüğü, yansıtmalı günlük, düşünümsel günlük, süreç günlüğü gibi birçok isimle anılmaktadır. Günlükler kimi zaman diğer araştırma tekniklerinden elde edilen verileri desteklemek için kimi zaman ise veri kaynağı olarak kullanılmaktadır. Ancak araştırma günlüklerinin nasıl tutulması gerektiğine ve tutulan günlüklerin bulgulara nasıl işleneceğine ilişkin oldukça az çalışma bulunmaktadır. Bu sınırlılığın giderilmesi ve nitel araştırma raporlarında yapılan yaygın hataların veya eksiklerin en aza indirilmesi adına bu çalışmada öncelikle günlüklere ilişkin kuramsal bilgilere yer verilmiş, sonrasında ise ideal günlük örnekleri ve veri işleme örnekleri aktarılmıştır. Bu çalışmanın günlük tekniğine ilişkin bilimsel bilgi temelini geliştirileceği ve uygulama süreçlerinde nitel araştırmacılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract

Diaries are frequently used as a data collection technique in qualitative research. They go by many names, such as researcher diary, reflective diary, reflexive diary, and process diary. Diaries are sometimes used to support data obtained through other techniques or as independent data sources. However, few studies provide guidance on how diaries should be kept and how the resulting data should be processed. To address this gap and minimize common mistakes or omissions in qualitative manuscripts, this study first offers theoretical information about the diary technique, followed by ideal diary samples and examples of data processing. This study aims to contribute to the scientific knowledge base on diary usage and to guide qualitative researchers through related processes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çolaklıoğlu, O., Acar, F. M., Yılmaz, Y. (2025). Nitel Araştırmalarda Bir Veri Toplama Tekniği Olarak Günlük: Tanım, Katkı ve Uygulama Örnekleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 3, 814–830. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1625080

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Alaszewski, A. (2006). Using diaries for social researches (1st edition). Sage.
  2. Altheide, D. & Johnson, J. (1998). Criteria for assessing interpretive validity in qualitative research. In N. Denzin & Y. Lincoln (Eds.), Collecting and interpreting qualitative materials (pp. 283–312). Sage.
  3. Altrichter, H. & Holly, M.L. (2011). Research diaries. In B. Somekh and C. Lewin (Eds), Theory and methods in social research (2nd edition, pp. 43-52). Sage.
  4. Annink, A. (2017). Using the research journal during qualitative data collection in a cross-cultural context. Entrepreneurship Research Journal, 7(1). https://doi.org/10.1515/erj-2015-0063
  5. Bashan, B., & Holsblat, R. (2017). Reflective journals as a research tool: The case of student teachers’ development of teamwork. Cogent Education, 4(1). https://doi.org/10.1080/2331186X.2017.1374234
  6. Bazeley, P. (2013). Qualitative data analysis: Practical strategies. Sage.
  7. Berg, B. L. (2007). Qualitative research methods for the social sciences (6th ed.). Pearson.
  8. Berger, R. (2015). Now I see it, now I don’t: researcher’s position and reflexivity in qualitative research. Qualitative Research, 15(2), 219–234. https://doi.org/10.1177/1468794112468475
  9. Birks, M., Chapman, Y., & Francis, K. (2008). Memoing in qualitative research: Probing data and processes. Journal of Research in Nursing, 13(1), 68-75. https://doi.org/10.1177/1744987107081254
  10. Bloor, M., & Wood, F. (2006). Keywords in qualitative methods. Thousand Oaks, CA: Sage.
  11. Bogdan, R.C. & Biklen, K.S. (2022). Eğitimde nitel araştırma: Teori ve metodlara giriş. (Çev: S. Balcı ve B. Ahi). Pegem Akademi.
  12. Bolger, N., Davis, A., & Rafaeli, E. (2003). Diary methods: capturing life as it is lived. Annual review of psychology, 54, 579–616. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.54.101601.145030
  13. Borg, S. (2001). The research journal: a tool for promoting and understanding researcher development. Language Teaching Research, 5(2), 156-177. https://doi.org/10.1177/136216880100500204
  14. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
  15. Charmaz, K. (2006). Constructing grounded theory: A practical guide through qualitative analysis. Sage.
  16. Chenail, R. J. (2011). Interviewing the investigator: Strategies for addressing instrumentation and researcher bias concerns in qualitative research. The Qualitative Report, 16(1), 255-262. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2011.1051
  17. Clarke, A. (2009). Situational analysis: Grounded theory after the postmodern turn (2nd ed.). Sage.
  18. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
  19. Dey, I. (1993). Qualitative data analysis: A user-friendly guide for social scientists. Routledge.
  20. Emerson, R. M., Fretz, R. I., & Shaw, L. L. (2011). Writing ethnographic fieldnotes (2nd ed.). University of Chicago.
  21. Engin, M. (2011). Research diary: A tool for scaffolding. International journal of Qualitative Methods, 10(3), 296-306. https://doi.org/10.1177/160940691101000308
  22. Ersoy, A. (2015). Doktora öğrencilerinin ilk nitel araştırma deneyimlerinin günlükler aracılığıyla incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 5(5), 549-568, http://dx.doi.org/10.14527/pegegog.2015.030
  23. Etherington, K. (2004). Becoming a reflexive researcher: Using our selves in research. The British Journal of Social Work, 34(6), 667-681. https://doi.org/10.1093/bjsw/bch080
  24. Fındıklı, S. & Saygın, E. P. (2023). Nitel araştırmalarda araştırmacının rolü ve araştırmacı günlükleri. Turkish Journal of Marketing, 8(2), 64-74, https://doi.org/10.30685/tujom.v8i2.184
  25. Finlay, L. (2002). "Outing" the researcher: The provenance, process, and practice of reflexivity. Qualitative Health Research, 12(4), 531-545. https://doi.org/10.1177/104973202129120052
  26. Glesne, C. (2020). Nitel araştırmaya giriş. (6. baskı, Çev: A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu). Ankara: Anı.
  27. Hammersley, M., & Atkinson, P. (2007). Ethnography: Principles in practice (3rd ed.). Routledge.
  28. Koch, T. (1994). Establishing the validity of qualitative research findings. Journal of Advanced Nursing, 19(1), 27-33.
  29. Lawrence, J., & Tar, U. (2013). The use of grounded theory technique as a practical tool for qualitative data collection and analysis. The Electronic Journal of Business Research Methods, 11(1), 29-40.
  30. Lazard, L., & McAvoy, J. (2020). Doing reflexivity in psychological research: What’s the point? What’s the practice? Qualitative Research in Psychology, 17(2), 159–177. https://doi.org/10.1080/14780887.2017.1400144
  31. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
  32. Maxwell, J. A. (2013). Qualitative research design: An interactive approach (3rd ed.). Sage.
  33. McCombie, C., Miguel Esponda, G., Ouazzane, H., Knowles, G., Gayer-Anderson, C., Schmidt, U., & Lawrence, V. (2024). Qualitative Digital Diary Methods: Participant-Led Values for Ethical and Insightful Mental Health Research. International Journal of Qualitative Methods, 23. https://doi.org/10.1177/16094069241296189
  34. Moustakas, C. (1990). Heuristic research: Design, methodology, and applications. Sage.
  35. Neubauer, B. E., Witkop, C. T., & Varpio, L. (2019). How phenomenology can help us learn from the experiences of others. Perspectives on medical education, 8(2), 90–97. https://doi.org/10.1007/s40037-019-0509-2
  36. Olmos-Vega, F. M., Stalmeijer, R. E., Varpio, L., & Kahlke, R. (2022). A practical guide to reflexivity in qualitative research: AMEE Guide No. 149. Medical Teacher, 45(3), 241–251. https://doi.org/10.1080/0142159X.2022.2057287
  37. Ortlipp, M. (2008). Keeping and using reflective journals in the qualitative research process. The Qualitative Report, 13(4), 695-705. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2008.1579
  38. Patton, M.Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (2. baskı, Çev: M. Bütün ve S. B. Demir). Pegem Akademi.
  39. Rees, C. E., Crampton, P. E. S., & Monrouxe, L. V. (2020). Re-visioning academic medicine through a constructionist lens. Academic Medicine: Journal of the Association of American Medical Colleges, 95(6), 846–850. https://doi.org/10.1097/ACM.0000000000003109
  40. Roulston, K. (2010). Reflective interviewing: A guide to theory and practice. Sage.
  41. Saeidzadeh, S., Gilbertson-White, S., Kwekkeboom, K. L., Babaieasl, F., & Seaman, A. T. (2021). Using Online Self-Management Diaries for Qualitative Research. International Journal of Qualitative Methods, 20. https://doi.org/10.1177/16094069211038853
  42. Saldaña, J. (2016). The coding manual for qualitative researchers (3rd ed.). Sage.
  43. Silverio, S. A., Sheen, K. S., Bramante, A., Knighting, K., Koops, T. U., Montgomery, E., November, L., Soulsby, L. K., Stevenson, J. H., Watkins, M., Easter, A., & Sandall, J. (2022). Sensitive, Challenging, and Difficult Topics: Experiences and Practical Considerations for Qualitative Researchers. International Journal of Qualitative Methods, 21. https://doi.org/10.1177/16094069221124739
  44. Smith, B. A. (1999). Ethical and methodologic benefits of using a reflexive journal in hermeneutic-phenomenologic research. Image: The journal of nursing scholarship, 31(4), 359–363. https://doi.org/10.1111/j.1547-5069.1999.tb00520.x
  45. Weiner-Levy, N., Popper-Giveon, A. (2013). The absent, the hidden and the obscured: reflections on “dark matter” in qualitative research. Qual Quant 47, 2177–2190. https://doi.org/10.1007/s11135-011-9650-7
  46. Woll, H. (2013). Process diary as methodological approach in longitudinal phenomenological research. Indo-Pacific Journal of Phenomenology, 13(2), 1–11. https://doi.org/10.2989/IPJP.2013.13.2.2.1176A
  47. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12th ed.). Ankara: Seçkin.