Dergiler / Felsefe Arkivi / 2025 / Sayı: 62

Rigveda Bağlamında Antik Yunan Felsefesi ve Kadim Hint Felsefesinin Karşılaştırılması

Comparison of Ancient Greek Philosophy and Ancient Indian Philosophy in the Context of Rigveda

Mustafa Yıldırım(Çankırı Karatekin Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü)0000-0002-2560-9758
Sayfa
13–27
Yayın Tarihi
2025-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu araştırmanın sonucunda, Kadim Hint felsefesi ve Antik Yunan felsefesi arasındaki çok bariz benzerliklerin tesadüfen ortaya çıkmadığını ve bu benzerliklerin büyük bir ihtimalle Antik Yunan felsefesinin Kadim Hint felsefesinden esinlenme, etkilenme ya da fikirleri ödünç almaya dayandığını göstermeye çalışacağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Felsefenin Antik Yunan döneminde ortaya çıktığı şeklindeki iddiayı sorgulamak gerekir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Örneğin, Hint medeniyetinin ve Hint-Avrupa dil ailesinin yazılı en eski metinleri olduğu düşünülen, yaklaşık M.Ö. 16. yüzyıldan önce kaleme alındığı varsayılan Vedalar külliyatının ilk metni olan Rigveda ve Upanishadlar incelendiğinde, Antik Yunan felsefesinde karşılaşılan düşüncelerin pek çoğunun bu eserlerde yer aldığı görülür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu araştırmanın sonucunda, Kadim Hint felsefesi ve Antik Yunan felsefesi arasındaki çok bariz benzerliklerin tesadüfen ortaya çıkmadığını ve bu benzerliklerin büyük bir ihtimalle Antik Yunan felsefesinin Kadim Hint felsefesinden esinlenme, etkilenme ya da fikirleri ödünç almaya dayandığını göstermeye çalışacağız.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kadim Hint Felsefesi · Antik Yunan Felsefesi · Pre-Sokratikler

Özet

Felsefenin Antik Yunan döneminde ortaya çıktığı şeklindeki iddiayı sorgulamak gerekir. Zira Mezopotamya, Mısır, Çin, İran, Hint gibi kadim medeniyetlerde de felsefenin izlerine rastlamak mümkündür. Örneğin, Hint medeniyetinin ve Hint-Avrupa dil ailesinin yazılı en eski metinleri olduğu düşünülen, yaklaşık M.Ö. 16. yüzyıldan önce kaleme alındığı varsayılan Vedalar külliyatının ilk metni olan Rigveda ve Upanishadlar incelendiğinde, Antik Yunan felsefesinde karşılaşılan düşüncelerin pek çoğunun bu eserlerde yer aldığı görülür. Örneğin, Thales’in her şeyin temel ilkesi ya da arkhesi olarak gördüğü su ve bu ilkeye bağlı olarak gerçekleştirdiği açıklamanın bir benzeri Thales’ten yüzyıllar önce yaşamış bir düşünür olan ve ismi Rigveda’da zikredilen Pracāpati Parameshthin tarafından savunulur. Anaksimandros’un sonsuz ve sınırsız arkhesi olan Apeiron, Kadim Hint felsefesinde Aditi’ye karşılık gelir. Anaksimenes’e göre, her şeyin kendisinden çıktığı temel ilke olan havanın, Kadim Hint felsefesindeki karşılığı yaşamsal soluk ya da nefese tekabül eden Prāṇa’dır. Bu çalışmanın amacı, Kadim Hint felsefesinin nasıl şekillendiğini ana hatlarıyla ortaya koyarak Rigveda bağlamında Kadim Hint felsefesi ile Antik Yunan felsefesi arasında bir karşılaştırma yapmaktır. Bu araştırmanın sonucunda, Kadim Hint felsefesi ve Antik Yunan felsefesi arasındaki çok bariz benzerliklerin tesadüfen ortaya çıkmadığını ve bu benzerliklerin büyük bir ihtimalle Antik Yunan felsefesinin Kadim Hint felsefesinden esinlenme, etkilenme ya da fikirleri ödünç almaya dayandığını göstermeye çalışacağız.

Abstract

It is necessary to question the claim that philosophy emerged in the Ancient Greek period because it is possible to find traces of philosophy in ancient civilizations such as Mesopotamia, Egypt, China, Iran, and India. For instance, an examination of the Rigveda, regarded as the most ancient written text of Indian civilization and the Indo-European language family, and the earliest text of the Vedas, presumed to have been composed before the 16th century BC, alongside the Upanishads, reveals that a substantial proportion of the concepts encountered in Ancient Greek philosophy are encompassed within these works. For example, water, which Thales saw as the fundamental principle or arkhe of everything, and a similar explanation he made based on this principle, are defended by Pracāpati Parameshthin, a thinker who lived centuries before Thales and whose name is mentioned in the Rigveda. Apeiron, Anaximander’s eternal and limitless arkhe, corresponds to Aditi in ancient Indian philosophy. In Anaximenes’ system, the air, the basic principle from which everything emerges, corresponds to Prāṇa, which corresponds to breath or vital breath in ancient Indian philosophy. This study aims to outline how Ancient Indian philosophy was shaped and to compare it with ancient Greek philosophy in the context of Rigveda. As a result of this research, we will try to show that the apparent similarities between Ancient Indian philosophy and Ancient Greek philosophy did not arise by chance. These similarities most likely occurred because Ancient Greek philosophy was inspired, influenced, or borrowed ideas from Ancient Indian philosophy

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yıldırım, M. (2025). Rigveda Bağlamında Antik Yunan Felsefesi ve Kadim Hint Felsefesinin Karşılaştırılması. Felsefe Arkivi, Sayı: 62, 13–27. https://doi.org/10.26650/arcp.1587078

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Adrados, F. R. Indian and Greek Philosophy. Annals of the Bhandarhar Oriental Research Institute 58-59 (1977): 1-8. google scholar
  2. Aristoteles. Metafizik. Çeviren Ahmet Arslan. İstanbul: Sosyal Yayınlar, 1996. google scholar
  3. Aristoteles. Gökyüzü Üzerine. Çeviren Saffet Babür. Ankara: Dost Kitabevi, 1997. google scholar
  4. Aydın, F. Hint Dinlerine Giriş. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 2021. google scholar
  5. Barnes, J. The Presocratic Philosophers. London: Routledge Publishing, 2013. google scholar
  6. Copleston, F. A History of Philosophy: Volume I Greece and Rome. London: Continuum Publishing, 1946. google scholar
  7. Diels, H. & Kranz, W. Die Fragmente der Vorsokratiker. Band 1 (10. Edition). Berlin: Weidmannsche Verlag, 1960. google scholar
  8. Geib, R. “Food and Eater in NatuaL PhiLosophy of EarLy India.” Journal of Oriental Institute 25 (1976): 223-235. google scholar
  9. GökaLp, Z. Türk Medeniyeti Tarihi. Ankara: KüLtür Bakanlığı Yayınları, 1976. google scholar
  10. Guthrie, W. K. C. Yunan Felsefe Tarihi: Sokrates Öncesi İlk Filozoflar ve Pythagorasçılar, Çeviren E. Akça. İstanbuL: KabaLcı Yayınları, 2011. google scholar
  11. Guthrie, W. K. C. Yunan Felsefesi Tarihi: Sokrates Öncesi Gelenek Parmenides’ten Demoktitos’a Çeviren F. GüLtekin. İstanbuL: KabaLcı YayınLarı. 2019. google scholar
  12. HerakLeitos. Fragmanlar. Testimonia-Fragmenta-lmitationes. Çeviren G. Şar & E. Yıldız. İstanbul: Dergah Yayınları, 2016. google scholar
  13. Hiriyanna, M. Hint Felsefesi Tarihi. Çeviren F. Aydın. İstanbuL: İstanbuL BiLgi Üniversitesi YayınLarı, 2019. google scholar
  14. Homeros. İlyada. Çeviren A. Erhat & A. Kadir. İstanbuL: Can Yayınları, 1998. google scholar
  15. Kaya, Korhan. Hint Mitolojisi Sözlüğü. Ankara: İmge Kitabevi, 2003. google scholar
  16. Kaya, Korhan. Hint Felsefesinin Temelleri. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2016. google scholar
  17. Rigveda. Çeviren Korhan Kaya. İstanbul: Türkiye İş Bankası KüLtür Yayınları, 2021. google scholar
  18. Upanishadlar. Çeviren Korhan Kaya İstanbuL: Türkiye İş Bankası KüLtür Yayınları, 2022. google scholar
  19. Keith, A. B. The Religion and Philosophy of The Veda and Upanishads. Massachusetts: Harvard University Press, 1925. google scholar
  20. Kirk, G. S., & Raven, J. E. The Presocratic Philosophers. A Critical History with a Selection of Texts. Cambridge: Cambridge University Press, 1957. google scholar
  21. MacdoneLL, A. A. Vedic Mythology. New DeLhi: MotiLaL Banarsidass, 1995. google scholar
  22. MarLow, A. N. “Hinduism and Buddhism in Greek PhiLosophy.” Philosophy East and West 4, no.1 (1954), 35-45. google scholar
  23. Meriç, C. Umrandan Uygarlığa. İstanbul: İletişim Yayınları, 1996. google scholar
  24. MiLic, A. Anaximander 101: An Exploration of His Metaphysics, 2021. https://www.thecoLLector.com/anaximander-greek-phiLosopher/ google scholar
  25. Nietzsche, F. W. Yunanlıların Trajik Çağında Felsefe. Çeviren N. Hızır. İstanbul: Elif Yayınları, 1963. google scholar
  26. Platon. Devlet. Çeviren S. Eyüboğlu & M. A. Cimcoz. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2017. google scholar
  27. Seaford, R. The Origins of Philosophy in Ancient Greece and Ancient lndia. Cambridge: Cambridge University Press, 2020. google scholar
  28. Skof, L. The Food, Water, Air and Fire Doctrines in Ancient Indian and Greek Philosophies from a Comparative Perspective. Asian Studies, 9(3), 2021, 303-320. doi: 10.4312/as.2021.9.3. google scholar
  29. Ülken, H. Z. Türk Tefekkürü Tarihi. İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, 2004. google scholar
  30. Yitik, A. İ. Doğu Dinleri. İstanbul: İSAM Yayınları, 2019. google scholar