KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Felsefe Arkivi / 2025 / Sayı: 63

Erdem Epistemolojisinde Bilginin Fail Merkezli Yorumu

The Agent-Centered Interpretation of Knowledge in Virtue Epistemology

Fikret Yılmaz(YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3289-4152
Sayfa
319–335
Yayın Tarihi
2026-01-07
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu yönüyle çalışma, bilginin fail merkezli bir yorumu üzerinden çağdaş epistemolojiye özgün bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, çağdaş epistemolojide giderek daha fazla önem kazanan erdem epistemolojisini bilginin fail merkezli yorumu çerçevesinde ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Edmund Gettier’in “gerekçelendirilmiş doğru inanç” (justified true belief – JTB) modeline yönelttiği eleştirilerle başlayan bilgi tanımı krizi, içselcilik (internalism) ve dışsalcılık (externalism) tartışmalarını derinleştirmiş; bilginin yalnızca doğruluk ve gerekçelendirme ölçütleriyle değil, aynı zamanda epistemik failin karakteri ve entelektüel sorumluluğu bağlamında düşünülmesi gerektiğini göstermiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yönüyle çalışma, bilginin fail merkezli bir yorumu üzerinden çağdaş epistemolojiye özgün bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Erdem epistemolojisi · entelektüel erdem · entelektüel fail

Özet

Bu makale, çağdaş epistemolojide giderek daha fazla önem kazanan erdem epistemolojisini bilginin fail merkezli yorumu çerçevesinde ele almaktadır. Edmund Gettier’in “gerekçelendirilmiş doğru inanç” (justified true belief – JTB) modeline yönelttiği eleştirilerle başlayan bilgi tanımı krizi, içselcilik (internalism) ve dışsalcılık (externalism) tartışmalarını derinleştirmiş; bilginin yalnızca doğruluk ve gerekçelendirme ölçütleriyle değil, aynı zamanda epistemik failin karakteri ve entelektüel sorumluluğu bağlamında düşünülmesi gerektiğini göstermiştir. Bu bağlamda çalışma, erdem epistemolojisinin üç temel yaklaşımına odaklanmaktadır. Ernest Sosa’nın uygunluk (aptness) merkezli modeli, bilginin değerini rastlantısal doğruluktan ayırarak öznenin bilişsel yetkinliklerine dayandırır. John Greco’nun fail güvenirliği (agent reliabilism) kuramı, bu yetkinliklerin yalnızca güvenilir süreçler olarak değil, failin epistemik karakterine içkin kapasiteler olarak anlaşılması gerektiğini ileri sürer. Linda Zagzebski ise entelektüel erdemleri, doğruya yönelmiş kararlı motivasyonlarla bütünleşmiş ahlaki ve bilişsel karakter nitelikleri olarak tanımlar; böylece bilgi, bilişsel başarı ile etik sorumluluğun kesişiminde konumlandırılır. Makale, bu üç yaklaşımı karşılaştırarak erdem epistemolojisinin bilginin doğasına getirdiği özgün katkıyı ortaya koymaktadır. Buna göre bilgi, yalnızca nesnel doğrulukla tanımlanamaz; epistemik failin özerkliği, entelektüel karakteri ve doğruyu isteme yönelimi de bilginin koşulları arasında yer alır. Dolayısıyla erdem epistemolojisi, bilgi sorununu yalnızca teorik düzlemde değil; aynı zamanda pedagojik ve etik boyutlarıyla da yeniden düşünmeye çağıran bütüncül bir kuramsal zemin sunmaktadır. Bu yönüyle çalışma, bilginin fail merkezli bir yorumu üzerinden çağdaş epistemolojiye özgün bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Abstract

This article examines virtue epistemology—an increasingly prominent approach in contemporary epistemology —through the lens of an agent centered interpretation of knowledge. The crisis surrounding the definition of knowledge, initiated by Edmund Gettier’s critique of the “justified true belief” (JTB) model, deepened the debates between internalism and externalism, demonstrating that knowledge must be reconsidered not only in terms of truth and justification but also in relation to the epistemic agent’s character and intellectual responsibility. Within this framework, the study focuses on three central approaches of virtue epistemology. Ernest Sosa’s aptness based model distinguishes the value of knowledge from mere accidental truth by grounding it in the agent’s cognitive competences. John Greco’s agent reliabilism, in turn, argues that these competences should not be understood merely as reliable processes but as capacities internal to the epistemic agent’s character. Linda Zagzebski defines intellectual virtues as traits of character integrated with steadfast motivations directed toward truth; in doing so, she situates knowledge at the intersection of cognitive achievement and ethical responsibility. By comparing these three approaches, the article highlights the unique contribution of virtue epistemology to our understanding of the nature of knowledge. From this perspective, knowledge cannot be defined solely by objective truth; rather, the agent’s autonomy, intellectual character, and disposition to seek the truth must also be considered among its conditions. Consequently, virtue epistemology does not treat the problem of knowledge merely at a theoretical level but also calls for its reconsideration in pedagogical and ethical dimensions. In this respect, the study aims to contribute to contemporary epistemology by articulating an agent centered interpretation of knowledge.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmaz, F. (2026). Erdem Epistemolojisinde Bilginin Fail Merkezli Yorumu. Felsefe Arkivi, Sayı: 63, 319–335. https://doi.org/10.26650/arcp.1675777

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Aikin, Scott. Epistemology and the Regress Problem. London: Routledge, 2011. google scholar
  2. Aristoteles. Nikomakhos’a Etik. Çev. Saffet Babür. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2004. google scholar
  3. Axtell, G. (2000). Introduction. In G. Axtell (Ed.), Knowledge, belief, and character: Readings in virtue epistemology (ss. xi–xxix). Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publishers. google scholar
  4. Barnes, Gregory P. “Resolving the Responsibilism Dilemma.” Monist 85, no. 3 (2002): 415–420. https://doi.org/10.5840/monist200285321. google scholar
  5. Başdemir, Hasan Yücel. “Gettier ve Bilgide Şans Unsuru.” Felsefe Dünyası 2009/2, no. 50 (2009): 121–140. google scholar
  6. . Çağdaş Epistemolojide Bilginin Tanımı Sorunu. İstanbul: Hitit Kitap, 2011. google scholar
  7. Batak, Kemal. “Ernest Sosa’nın Erdem Epistemolojisi.” Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18, no. 34 (2016): 1–29. https://doi.org/10.17335/sakaifd.292618. google scholar
  8. Bernecker, Sven. “Agent Reliabilism and the Problem of Clairvoyance.” Philosophy and Phenomenological Research 76, no. 1 (2008): 164–172. [suspicious link removed]. google scholar
  9. Bobier, Christopher. “In Defense of Virtue-Responsibilism.” Logos & Episteme 4, no. 2 (2013): 201–216. google scholar
  10. BonJour, Laurence. The Structure of Empirical Knowledge. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1985. google scholar
  11. . “Externalist Theories of Empirical Knowledge.” In Epistemology: Contemporary Readings, edited by Michael Huemer, 230–245. London: Routledge, 2002. google scholar
  12. . Epistemology: Classic Problems and Contemporary Responses. Lanham: Rowman & Littlefield, 2003. google scholar
  13. . “In Defense of the Given.” In Contemporary Debates in Epistemology, edited by Matthias Steup and Ernest Sosa, 63–84. Oxford: Blackwell Publishing, 2005. google scholar
  14. . “Externalist Theories of Empirical Knowledge.” In Epistemology: An Anthology, edited by Ernest Sosa, Jaegwon Kim, Jeremy Fantl, and Matthew McGrath, 330–343. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2008. google scholar
  15. Breyer, Daniel. “Reflective Luck and Belief Ownership.” Acta Analytica 25, no. 2 (2010): 133–154. https://doi.org/10.1007/s12136-010-0087-8. google scholar
  16. Chisholm, Roderick M. Foundations of Knowing. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1983. google scholar
  17. Cohen, Stewart. “Knowledge as Aptness.” Philosophical Studies 144, no. 1 (2009): 121–125. https://doi.org/10.1007/s11098-009-9376-8. google scholar
  18. . “A Defense of the Traditional View.” In Contemporary Debates in Epistemology, edited by Matthias Steup, John Turri, and Ernest Sosa, 28–40. Oxford: Wiley-Blackwell, 2014. google scholar
  19. Conee, Earl. “Externalism, Internalism, and Skepticism.” Philosophical Issues 14, no. 1 (2004): 78–90. https://doi.org/10.1111/j.1533-6077. 2004.00021.x. google scholar
  20. . “The Truth Connection.” Philosophy and Phenomenological Research 52, no. 3 (Sep., 1992), 657-669. google scholar
  21. Feldman, Richard. “BonJour and Sosa on Internalism, Externalism, and Basic Beliefs.” Philosophical Studies 131, no. 3 (2006): 713–728. https://doi.org/10.1007/s11098-005-2113-z. google scholar
  22. Gettier, Edmund L. “Is Justified True Belief Knowledge?” Analysis 23, no. 6 (1963): 121–123. google scholar
  23. Goldman, Alvin I. “A Causal Theory of Knowing.” The Journal of Philosophy 64, no. 12 (1967): 357–372. google scholar
  24. . “What Is Justified Belief?” In Knowledge and Justification, edited by George Pappas, 1–23. Dordrecht: Reidel, 1979. google scholar
  25. Goldman, Alvin I. Epistemology and Cognition. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1986. google scholar
  26. Greco, John. Putting Knowledge to Work. Lanham: Rowman & Littlefield, 2000. google scholar
  27. . “Agent Reliabilism.” In Philosophical Perspectives, vol. 13, edited by James Tomberlin, 273–296. Oxford: Blackwell, 2000. google scholar
  28. Hookway, Christopher. “Cognitive Virtues and Epistemic Evaluation.” Erkenntnis 41, no. 2 (1994): 209–227. google scholar
  29. . “Cognitive Virtues and Epistemic Evaluations.” International Journal of Philosophical Studies 2, no. 2 (1994): 211–227. google scholar
  30. Klein, Peter. “Infinitism in Epistemology.” In The Stanford Encyclopedia of Philosophy, edited by Edward N. Zalta. Fall 2023 Edition. https://plato.stanford.edu/archives/fall2023/entries/epistemology-infinitism/. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025. google scholar
  31. Kornblith, Hilary, and Linda Zagzebski. “Linda Zagzebski’s Virtues of the Mind.” Philosophy and Phenomenological Research 60, no. 1 (2000): 197. https://doi.org/10.2307/2653441. google scholar
  32. Lehrer, Keith, and Thomas Paxson. “Knowledge: Undefeated Justified True Belief.” The Journal of Philosophy 66, no. 8 (1969): 225–237. google scholar
  33. MacAllister, James. “Virtue Epistemology and the Philosophy of Education.” Journal of Philosophy of Education 46, no. 2 (2012): 251–270. https://doi.org/10.1111/j.1467-9752.2012.00851.x. google scholar
  34. McCraw, Benjamin W. “A (Different) Virtue Responsibilism: Epistemic Virtues without Motivations.” Acta Analytica (2018). https://doi. org/10.1007/s12136-018-0361-8. google scholar
  35. McCraw, Benjamin W. Internalist Virtue Epistemology: A Stoic Model. Cham: Palgrave Macmillan, 2025. google scholar
  36. McKinnon, Christine. “Agent Reliabilism, Subjective Justification, and Epistemic Credit.” The Southern Journal of Philosophy 44, no. 3 (2006): 489–508. https://doi.org/10.1111/j.2041-6962.2006.tb00015.x. google scholar
  37. Mehdiyev, Nebi. Çağdaş Epistemolojiye Giriş. İstanbul: İnsan Yayınları, 2011. google scholar
  38. Montmarquet, James A. Epistemic Virtue and Doxastic Responsibility. Lanham: Rowman & Littlefield, 1993. google scholar
  39. Platon. Theaitetos. Çeviren Mehmet Gökberk. Ankara: MEB Yayınları, 1997. google scholar
  40. Pritchard, Duncan. Epistemic Luck. Oxford: Oxford University Press, 2005. google scholar
  41. . “Epistemic Virtue and the Epistemology of Education.” Journal of Philosophy of Education 47, no. 2 (2013): 236–247. https://doi. org/10.1111/1467-9752.12022. google scholar
  42. . Bilgi Felsefesi Nedir? Çeviren Hasan Yücel Başdemir. İstanbul: Küre Yayınları, 2022. google scholar
  43. Sosa, Ernest. “The Raft and the Pyramid: Coherence versus Foundations in the Theory of Knowledge.” Midwest Studies in Philosophy 5, no. 1 (1980): 3–26. https://doi.org/10.1111/j.1475-4975.1980.tb00394.x. google scholar
  44. . Knowledge in Perspective: Selected Essays in Epistemology. Cambridge: Cambridge University Press, 1991. google scholar
  45. . A Virtue Epistemology. Oxford: Oxford University Press, 2007. google scholar
  46. . Knowing Full Well: Essays on Epistemic Justification, Responsibility, and Virtue. Princeton, NJ: Princeton University Press, 2009. google scholar
  47. BonJour, L., & Sosa, E. (Eds.). (2003). Epistemic justification: Internalism vs. externalism, foundations vs. virtues. Malden, MA: Blackwell Publishing. google scholar
  48. Steup, Matthias. “The Analysis of Knowledge.” In The Stanford Encyclopedia of Philosophy, edited by Edward N. Zalta. Fall 2018 Edition. https://plato.stanford.edu/archives/fall2018/entries/knowledge-analysis/. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025. google scholar
  49. Williams, Michael. “Inference, Justification and the Analysis of Knowledge.” The Journal of Philosophy 75, no. 5 (1978): 250. google scholar
  50. . Problems of Knowledge: A Critical Introduction to Epistemology. Oxford: Oxford University Press, 2001. google scholar
  51. Zagzebski, Linda. Virtues of the Mind: An Inquiry into the Nature of Virtue and the Ethical Foundations of Knowledge. Cambridge: Cambridge University Press, 1996. google scholar
  52. . “The Uniqueness of Persons.” Journal of Religious Ethics 29, no. 3 (2001): 401–423. https://doi.org/10.1111/0384-9694.00090. google scholar
  53. Axtell, G. (2000). Introduction. In G. Axtell (Ed.), Knowledge, belief, and character: Readings in virtue epistemology (ss. xi–xxix). Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publishers. google scholar