Dergiler / Kültür ve İletişim / 2026 / Cilt: 29 Sayı: 57

Ekoçeviri Bağlamında Anlamın Çokmodlu Yeniden Üretimi ve Türcülük Karşıtı Çeviri: La Vie Ürün Ambalajı

Multimodal Reproduction of Meaning in the Context of Eco-translation and Antispeciesist Translation: La Vie Product Packaging

Fulya Marmara(YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5600-660X
Ayşe Ayhan(YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5997-5385
Sayfa
308–337
Yayın Tarihi
2026-03-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın uygulama kısmında Fransız vegan markası La Vie'ye ait bir ürün ambalajının Türkçe çevirileri çokmodlu çeviri perspektifinden çözümlenmiş ve çözümleme türcülük karşıtı bir bakış açısıyla gerçekleştirilen çokmodlu müdahalelerin, insan olmayan hayvanların temsilinin yeniden yapılandırılmasında işlevsel olduğu sonucuna varılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, vegan ürün ambalajlarının çevirisinde türcülük karşıtı yaklaşımların nasıl görünür kılındığını incelemekte ve çeviriyi ekolojik kriz bağlamında etik ve politik bir müdahale alanı olarak konumlandırmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, Michael Cronin’in ekoçeviri yaklaşımı (2017) ile Kress ve van Leeuwen’in çokmodlu çeviri kuramı (2001) temelinde yapılandırılmış kuramsal bir çerçeve sunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın uygulama kısmında Fransız vegan markası La Vie'ye ait bir ürün ambalajının Türkçe çevirileri çokmodlu çeviri perspektifinden çözümlenmiş ve çözümleme türcülük karşıtı bir bakış açısıyla gerçekleştirilen çokmodlu müdahalelerin, insan olmayan hayvanların temsilinin yeniden yapılandırılmasında işlevsel olduğu sonucuna varılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2017 Verileri
⚙️Değişkenler:çeviribilim · ekoçeviri · çokmodlu çeviri

Özet

Bu çalışma, vegan ürün ambalajlarının çevirisinde türcülük karşıtı yaklaşımların nasıl görünür kılındığını incelemekte ve çeviriyi ekolojik kriz bağlamında etik ve politik bir müdahale alanı olarak konumlandırmaktadır. Araştırma, Michael Cronin’in ekoçeviri yaklaşımı (2017) ile Kress ve van Leeuwen’in çokmodlu çeviri kuramı (2001) temelinde yapılandırılmış kuramsal bir çerçeve sunmaktadır. İnsanmerkezci bakış açısının ekolojik yıkımla ilişkisi, türcülük karşıtı düşüncelerin güçlenmesine zemin hazırlamış; insan olmayan hayvanların sömürüsünü eleştiren bu yaklaşım (Singer, 1975; Francione, 2000) çalışmanın teorik dayanağını oluşturmuştur. Cronin, çeviriyi yalnızca dillerarası bir aktarım olarak değil, aynı zamanda insanmerkezcilik eleştirisi bağlamında bir eylem alanı olarak değerlendirmekte; çokmodlu çeviri kuramı ise sözel, görsel ve tipografik kaynakların eşzamanlı işleyişiyle ortaya çıkan anlam üretim süreçlerini görünür kılmaktadır. Bu bağlamda, vegan ürün ambalajlarının yalnızca tüketim nesneleri değil, aynı zamanda insanmerkezci bakışı pekiştiren bir ideolojik araç olduğu vurgulanmış ve çevirinin bu konumlanmayı yeniden şekillendirme kapasitesi öne çıkarılmıştır. Çalışmada Arran Stibbe’nin karşı anlatılar (2005) ve Carol J. Adams’ın “kayıp gönderge” (1990) kavramlarına başvurulmuş, bu doğrultuda çevirinin insan olmayan hayvanların çokmodlu metinlerde yeniden görünür kılınmasına olan katkısı tartışılmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında Fransız vegan markası La Vie'ye ait bir ürün ambalajının Türkçe çevirileri çokmodlu çeviri perspektifinden çözümlenmiş ve çözümleme türcülük karşıtı bir bakış açısıyla gerçekleştirilen çokmodlu müdahalelerin, insan olmayan hayvanların temsilinin yeniden yapılandırılmasında işlevsel olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bulgular, çevirmenin ekolojik duyarlılığı yüksek içerikleri güçlendirmede aktif bir özne olarak rol alabileceğini göstermektedir.

Abstract

This study examines how antispeciesist approaches are made visible in the translation of vegan product packaging and positions translation as an ethical and political site of intervention within the context of the ecological crisis. The research provides a theoretical framework grounded in Michael Cronin’s eco-translation approach (2017) and Kress and van Leeuwen’s multimodal translation theory (2001). The relationship between anthropocentric perspectives and ecological destruction has laid the groundwork for the strengthening of antispeciesist thought; this approach, which criticizes the exploitation of nonhuman animals (Singer, 1975; Francione, 2000), constitutes the theoretical basis of the study. Cronin conceptualizes translation not merely as interlingual transfer but also as a field of action within the critique of anthropocentrism, while multimodal translation theory reveals the meaning-making processes that emerge from the simultaneous functioning of verbal, visual, and typographic resources. In this context, it is emphasized that vegan product packaging functions not only as an object of consumption but also as an ideological tool that reinforces an anthropocentric perspective, and the capacity of translation to reshape this positioning is foregrounded. The study draws on Arran Stibbe’s counter-narratives (2005) and Carol J. Adams’s absent referent (1990), discussing the contribution of translation to making nonhuman animals visible again in multimodal texts. In the applied section, the Turkish translations of a product package belonging to the French vegan brand La Vie are analyzed from a multimodal translation perspective, and the analysis concludes that multimodal interventions informed by an antispeciesist viewpoint are effective in reconstructing the representation of nonhuman animals. The findings demonstrate that the translator can act as an active agent in strengthening content that reflects heightened ecological awareness.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Marmara, F., Ayhan, A. (2026). Ekoçeviri Bağlamında Anlamın Çokmodlu Yeniden Üretimi ve Türcülük Karşıtı Çeviri: La Vie Ürün Ambalajı. Kültür ve İletişim, Cilt: 29 Sayı: 57, 308–337. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1824659

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. Adams, Carol J. (2013). Etin Cinsel Politikası: Feminist Vejetaryen Eleştirel Kuram. Çev. Güray Tezcan ve Mehmet Emin Boyacıoğlu. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  2. Adams, Carol J. (2010). The sexual politics of meat: A feminist-vegetarian critical theory. New York: Continuum.
  3. Alvstad, Cecilia (2008). “Illustrations and Ambiguity in Eighteen Illustrated Translations of Hans Christian Andersen’s ‘The Steadfast Tin Soldier’,”Riitta Oittinen ve Klaus Kaindl (der.) içinde. ‘The Verbal, the Visual, the Translator’, (özel sayı) Meta 53(1): 90–103.
  4. Bookchin, Murray (1996). The philosophy of social ecology: Essays on dialectical naturalism. New York: Black Rose Books.
  5. Cronin, Michael (2017). Eco-Translation: Translation and Ecology in the Age of the Anthropocene. New York: Routledge.
  6. Crutzen, Paul Jozef (2002). “Geology of mankind,” Nature, 415(6867), 23.
  7. Delfour, Fabienne (2019). Que pensent les dindes de Noël?: Oser se mettre à la place de l’animal. Paris: Tana éditions.
  8. Descartes, René. (1995). Discours de la méthode (G. Allard, Éd. et annot.). Québec: Collection Résurgences.
  9. European Commission, Directorate-General for Translation. (2022). EMT competence framework 2022–2028. Publications Office of the European Union. https://commission.europa.eu/document/download/b482a2c0-42df-4291-8bf8-923922ddc6e1_en?filename=emt_competence_fwk_2022_en.pdf.
  10. Francione, Gary L. (2000). Introduction to animal rights: Your child or the dog? Philadelphia: Temple University Press.
  11. Holz-Mänttäri, Justa (1993). “Textdesign – verantwortlich und gehirngerecht.” Justa Holz-Mänttäri ve Christiane Nord (der.) içinde Traducere Navem: Festschrift für Katharina Reiß zum 70. Geburtstag. Tampere: Tampereen Yliopisto, 301–20.
  12. Hu, Gengshen (2003). Translation as adaptation and selection. Perspectives: Studies in Translatology, 11(4), 283–291. https://doi.org/10.1080/0907676X.2003.9961481.
  13. Hu, Gengshen (2020). Eco-translatology: Towards an eco-paradigm of translation studies. New York: Springer.
  14. Jaquet, François (2025). How to define speciesism. The Journal of Ethics, 29(3).
  15. Jewitt, Carey (2017). ‘An Introduction to Multimodality’, Carey Jewitt (der.) içinde. The Routledge Handbook of Multimodal Analysis. New York: Routledge, 15-30.
  16. Joy, Melanie (2010). Why we love dogs, eat pigs, and wear cows: An introduction to carnism. Berkeley: Conari Press.
  17. Kaindl, Klaus. (2013). “Multimodality and Translation”, The Routledge Handbook of Translation Studies. Carmen Millán ve Francesca Bartrina (der.) içinde. New York: Routledge, 257 - 269.
  18. Kress, Gunther ve van Leeuwen, Theo (2001). Multimodal Discourse. Arnold.
  19. Kress, Gunther ve van Leeuwen, Theo. (1996) Reading Images: The Grammar of Visual Design, London: Routledge.
  20. La Vie Foods. The meat alternative revolution | La Vie™ Foods. https://www.laviefoodscom/en/mission/. Erişim tarihi: 10.09.2025
  21. Leighton, Mary Elizabeth ve Surridge, Lisa (2008.) ‘The Plot Thickens: Towards a narratological analysis of illustrated serial fiction in the 1860s’, Victorian Studies 51(1), 65–101.
  22. Lommel, Arle, vd. (2014). Multidimensional quality metrics (MQM): A framework for declaring and describing translation quality metrics. Revista Tradumàtica: tecnologies de la traducció, (12), 455–463.
  23. Latour, Bruno (2008). Biz hiç modern olmadık: Simetrik antropoloji denemesi. Çev. İ. Uysal. İstanbul: Norgunk Yayıncılık.
  24. Lovelock, James (2000). Gaia: A new look at life on Earth. Oxford: Oxford University Press.
  25. Marmara, Fulya (2020). Antroposen Çağı’nda çevirinin rolü: Antitürcü yaklaşım ve müdahil çeviri (Doktora tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi.
  26. Millán-Varela, Carmen (2004) ‘Exploring Advertising in a Global Context: Food for Thought’, The Translator 10: 245–67.
  27. Munday, Jeremy (2004) “Advertising: Some challenges to translation theory,” Beverly Adab ve Cristina Valdés (der.) içinde. ‘Key Debates in the Translation of Advertising Material,’ (özel sayı) The Translator 10(2): 199-219.
  28. Naess, Arne (1973). The shallow and the deep, long‐range ecology movement. A summary. Inquiry, 16(1–4), 95–100. https://doi.org/10.1080/00201747308601682
  29. Oittinen, Riitta, vd. (2017). Translating Picturebooks. Revoicing the verbal, the visual and the aural for a child audience. London & New York: Routledge.
  30. Pérez González, Luis (2020). “Multimodality.” Routledge Encyclopedia of Translation Studies. New York: Routledge. 346-351.
  31. Pym, Anthony (2011). “Translation research terms: A tentative glossary for moments of perplexity and dispute.” Anthony Pym (der.) içinde. Translation research projects 3. Intercultural Studies Group. 75 - 110. http://isg.urv.es/publicity/isg/publications/trp_3_2011/index.htm.
  32. Ryder, Richard D. (2010). Speciesism Again: the original leaflet. Critical Society, (2) Bahar. http://www.veganzetta.org/wp-content/uploads/2013/02/Speciesism -Again-the-original-leaflet-Richard-Ryder.pdf.
  33. Schwägerl, Christian (2014). The Anthropocene: The human era and how it shapes our planet. London: Synergetic Press.
  34. Singer, Peter (2002). Animal Liberation. New York: Harper Collins Publishers.
  35. Stibbe, Arran (2012). Animals erased: Discourse, ecology, and reconnection with the natural world. Connecticut: Wesleyan University Press.
  36. Stibbe, Arran (2005). “Counter-discourses and the relationship between humans and other animals,” Anthrozoös, 18(1), 3–17. https://doi.org/10.2752/08927930578559 4289.
  37. Stöckl, Hartmut (2004). “In between Modes: Language and Image in Printed Media.” Eija Ventola, vd. (der.) içinde. Perspectives on Multimodality, Amsterdam: John Benjamins, 9–30.
  38. Sueur, Cédric (2019). “Speciesism, anti-speciesism and animal rights,” Flash eNews: The EAAP Newsletter, 167, 7.
  39. Torresi, Ira (2008). “Advertising: A Case for Intersemiotic Translation,” Meta 53(1): 62–75.
  40. Toury, Gideon (1986). “Translation: A cultural-semiotic perspective.” Thomas A. Sebeok (der.) içinde. Encyclopedic Dictionary of Semiotics, Berlin-New York: Mouton de Gruyter, 1111-1124.
  41. Turner, Billie Lee II (2023). The Anthropocene: 101 questions and answers for understanding the human impact on the global environment. Newcastle upon Tyne: Agenda Publishing.
  42. Delfour, Fabienne (2019). Que pensent les dindes de Noël?: Oser se mettre à la place de l’animal. Paris: Tana éditions.