Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightDevletin bu süreçteki kurucu ve aktif rolü, onun yalnızca neoliberal politikaların uygulayıcısı olmadığına; aynı zamanda kamusal olanın sınırlarını ve anlamını yeniden tanımlayan yapısal bir dönüşümün hem öznesi hem de taşıyıcısı haline geldiğine de işaret etmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, kamu topraklarının tasarruf rejimlerinde yaşanan dönüşümü İngiltere ve Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırmalı biçimde analiz etmekte; toprak gaspı literatürüne devlet-merkezli bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Çalışmanın temel argümanı, her iki ülkede de kamu topraklarının bir kamusal varlık olmaktan çıkarılarak finansal ve ticari bir varlık olarak piyasalaştırıldığı; bu sürecin ölçeği, hukuki ve yönetsel araçları farklılaşsa da arkasında yatan neoliberal birikim dinamikleri ve devletin bu dönüşümdeki aktif, kurucu rolü bakımından belirgin bir ortaklık taşıdığıdır. Bu çerçevede makale iki temel soruya odaklanmaktadır: Kamu toprakları hangi ölçek ve yöntemlerle ticarileştirilmiş ve özelleştirilmiştir ve arkasındaki neoliberal birikim dinamikleri nelerdir? (2) Bu süreçleri mümkün kılan hukuki, yönetsel ve siyasal araçlar nelerdir? Söz konusu süreçleri mümkün kılan hukuki, yönetsel ve siyasal araçlar nelerdir? Çalışmada karma yöntemli bir metodoloji benimsenmiştir. İngiltere örneği, 2024 yılında Ulusal Arşiv başta olmak üzere çeşitli kurumsal arşivlerde yürütülen kapsamlı bir saha araştırmasına; Türkiye örneği ise ilgili mevzuatın, idari mekanizmaların ve kamu kurumu verilerinin uzun soluklu ve sistematik biçimde izlenmesine dayanmaktadır. Her iki örnekte de kamu topraklarının hem kullanım değeri dönüşmekte hem de sahipliği kamusal alandan özel mülke kaymakta olup bu dönüşümün ölçeği ve araçları ülkeden ülkeye farklılaşsa da arkasında yatan neoliberal birikim dinamikleri, finansallaşma ve çoklu krizlerin devletler üzerinde yarattığı kaynak oluşturma baskısının ortak bir ürünü olarak değerlendirilmektedir. Devletin bu süreçteki kurucu ve aktif rolü, onun yalnızca neoliberal politikaların uygulayıcısı olmadığına; aynı zamanda kamusal olanın sınırlarını ve anlamını yeniden tanımlayan yapısal bir dönüşümün hem öznesi hem de taşıyıcısı haline geldiğine de işaret etmektedir.
Abstract
This study offers a comparative analysis of the transformation of public land grabbing in England and Turkiye, aiming to contribute a state-centred perspective to the land grabbing literature. The central argument is that in both countries, public land has been systematically displaced from its status as a public asset and repositioned as a financial and commercial commodity; and that despite significant differences in the scale, legal instruments, and administrative mechanisms driving this process, both cases share a common neoliberal accumulation logic in which the state plays an active and constitutive role. In this context, the article addresses two core questions: Through what mechanisms and at what scale have public lands been commercialised and privatised, and what neoliberal accumulation dynamics underlie these transformations? And what legal, administrative, and political instruments have enabled these processes? The study adopts a mixed methodology. The England case draws on intensive archival fieldwork conducted in 2024 at the National Archives and various institutional repositories, while the Turkey case is grounded in systematic and longitudinal monitoring of relevant legislation, administrative mechanisms, and public institutional data. In both cases, public land is undergoing a dual transformation whereby its use value is being restructured and its ownership is shifting from the public domain to private hands, and while the scale and instruments of this transformation vary across contexts, the underlying neoliberal accumulation dynamics are best understood as a shared outcome of financialisation and the resource-generating pressures that multiple crises have imposed upon states. The state’s constitutive and active role in this process suggests that it is not merely an executor of neoliberal policies, but has itself become both the subject and the vehicle of a deeper structural transformation through which the very boundaries and meaning of the public are being fundamentally redefined.