Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightTeorik olarak bunu mümkün olduğu yönündeki görüşler bulunsa da, pratikte bunun mümkün olmadığını belirtmişlerdir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Basra Mutezilesi’nde hâtır kavramı özellikle insanın mükellef kılınmasını sağlayan bir unsur olarak düşünülmüştür. Hâtır mükellefte korku oluşturarak onu Allah’ın varlığı hakkında düşünmeye sevk eder. Basra Mutezilesi’nde hâtır ın mahiyeti üzerinde iki temel görüş ortaya çıkmıştır: İlki Ebû Ali el-Cübbâî’nin savunduğu hâtır ın itikat yahut zan olduğu yönündeki görüş, ikincisi ise Ebû Hâşim el-Cübbâî’nin savunduğu hâtır ın kelâm olduğu yönündeki görüştür. Mutezilîler bunun yanında hâtır ın hasen olabilmesi için taşıması gerekli şartları da tartışmışlardır. Buna göre hâtır ; nazar ın terk edilmesine yönelik korku içermeli, nazar ın niçin vacip olduğunu ifade etmeli, nazar sebebiyle vacip olan diğer hususların da vücûbiyetini içermeli ve vacip kıldığı bilgileri belirli bir sıra içerisinde ifade etmelidir. Ayrıca Mutezilîler zıt bir hâtır ın, yani marifetullaha götüren nazar ın vücûbiyetini kaldıracak bir hâtır ın mümkün olup olmadığını da tartışmışlardır. Teorik olarak bunu mümkün olduğu yönündeki görüşler bulunsa da, pratikte bunun mümkün olmadığını belirtmişlerdir.
Abstract
In Basrian Mu ʿ tazila, the concept of warner ( khā ṭ ir ) is principally considered as an element that imposes obligation on man. Warner instils fear within the obliged believer and prompts him to contemplate about the existence of God. Basrian Mu ʿ tazila brings along two essential approaches on the content of warner: According to first approach, led by Abū ʿ Alī al-Jubbā ʾ ī , warner is a kind of conviction ( i ʿ tiq ā d ) or assumption ( ẓ ann ). As for second approach, defended by Abū Hāshim al-Jubbā ʾ ī , warner is speech ( kalām ). Besides, the Mu ʿ tazilites discuss the prerequisites to enable goodness ( ḥ usn ) of warner. Accordingly, warner should comprise fear so as to make one abandon reflection ( na ẓ ar ), it should express why reflection is obligatory ( wājib ), include the imperativeness of other obligatory issues because of reflection, and express such imperative knowledge within a certain order. Besides, Mu ʿ tazilites argue whether a contrary warner, in other words, a warner which abolishes the obligation of reflection that takes one to knowing of God ( ma ʿ rifat Allāh ), is possible. Some views put forth theoretical possibility of such warner, even though it is widely considered impossible in practice.