Dergiler / Karadeniz Araştırmaları / 2026 / Cilt: 23 Sayı: 90

ADİL YAKUBOV’UN “KÖHNE DÜNYA” ROMANINDA TARİHİ KİŞİLİK VE KURGUSAL ÖZNE OLARAK İBNİ SİNA

AVİCENNA AS A HISTORICAL FIGURE AND FICTIONAL SUBJECT IN ADIL YAKUBOV’S NOVEL “THE OLD WORLD”

Ferhat Karabulut(Celal Bayar Üniversitesi)0000-0001-5039-9580
Sayfa
798–816
Yayın Tarihi
2026-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece tarihi romanın yalnızca geçmişi anlatan bir tür değil, aynı zamanda bugünün düşünsel ve ideolojik sorunlarına müdahil olan bir anlatı alanı olduğu ortaya konulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarihi roman, geçmiş bir dönemin ruhunu, gerçek veya kurgu bireylerin özel yaşamlarını ve sosyal koşullarını tarihsel gerçeğe uygun olarak aktarmaya çalışan roman türünü ifade eder.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makale, tarihi roman türünü kuramsal tartışmalar ışığında ele almakta ve bu türün tarih–kurgu ilişkisini İbn Sina merkezli bir gerçek kişi üzerinden incelemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece tarihi romanın yalnızca geçmişi anlatan bir tür değil, aynı zamanda bugünün düşünsel ve ideolojik sorunlarına müdahil olan bir anlatı alanı olduğu ortaya konulmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Özbek · Adil Yakubov · Köhne Dünya

Özet

Tarihi roman, geçmiş bir dönemin ruhunu, gerçek veya kurgu bireylerin özel yaşamlarını ve sosyal koşullarını tarihsel gerçeğe uygun olarak aktarmaya çalışan roman türünü ifade eder. Romanda tarihi olaylar, kişiler ve mekânlar yazarın ideolojisine, bakış açısına ve amacına bağlı olarak şekillenir. Konusunu tarihten alan ve yazarın bakış açısı ile şekillenen romanlardan biri de Özbek Yazar Adil Yakubov’un Köhne Dünya romanıdır. Bu makale, tarihi roman türünü kuramsal tartışmalar ışığında ele almakta ve bu türün tarih–kurgu ilişkisini İbn Sina merkezli bir gerçek kişi üzerinden incelemektedir. Bu çalışmada öncelikle tarihsel romanın tanımı yapılmakta, türün özellikleri ve temaları kısaca açıklanmakta; ardından Collingwood, Lukács, Rigney, Shaw, White, Ricoeur ve Carr gibi kuramcıların görüşleri doğrultusunda tarihsel kurgunun olgusal zemini tartışılmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde Adil Yakubov’un İbni Sina’yı konu edinen romanında tarihsel gerçeklik ile kurgusal inşanın nasıl iç içe geçtiği, roman kişileri, olay örgüsü ve ideolojik söylem bağlamında analiz edilmektedir. Böylece tarihi romanın yalnızca geçmişi anlatan bir tür değil, aynı zamanda bugünün düşünsel ve ideolojik sorunlarına müdahil olan bir anlatı alanı olduğu ortaya konulmaktadır.

Abstract

Historical fiction refers to a genre of novels that attempts to convey the spirit of a past era, the private lives of real or fictional individuals, and their social conditions in accordance with historical truth. In historical fiction, historical events, people, and places are shaped according to the author's ideology, perspective, and purpose. One such novel, which draws its subject matter from history and is shaped by the author's perspective, is Köhne Dünya (The Old World) by Uzbek author Adil Yakubov. This article examines the historical novel genre in light of theoretical discussions and explores the relationship between history and fiction in this genre through the lens of a real person, Avicenna. This study first defines the historical novel, briefly explaining the characteristics and themes of the genre; then, it discusses the factual basis of historical fiction in line with the views of theorists such as Collingwood, Lukács, Rigney, Shaw, White, Ricoeur, and Carr. The second section of the study analyzes how historical reality and fictional construction intertwine in Adil Yakubov's novel about Avicenna, within the context of the novel's characters, plot, and ideological discourse. Thus, it is revealed that the historical novel is not merely a genre that recounts the past, but also a narrative space that engages with the intellectual and ideological issues of the present.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karabulut, F. (2026). ADİL YAKUBOV’UN “KÖHNE DÜNYA” ROMANINDA TARİHİ KİŞİLİK VE KURGUSAL ÖZNE OLARAK İBNİ SİNA. Karadeniz Araştırmaları, Cilt: 23 Sayı: 90, 798–816. https://doi.org/10.56694/karadearas.1881294

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. ACUN, Fatma; “Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti'ne: Değişme ve Süreklilik”, Hacettepe Üni-versitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 1999, ss. 155-167.
  2. AKŞİN, Sina; “Birinci Meşrutiyet Meclis-i Mebusanı (I)”, Ankara Üniversitesi, Sbf Journal, Cilt: 25, Sayı: 01, 1970, ss. 19-39.
  3. AKYILDIZ, Ali; “Sened-i İttifak’ın İlk Tam Metni”, İslam Araştırmaları Dergisi, Sayı: 2, 1998, ss. 209-222.
  4. AYTAÇ, Zikrullah; “Cumhuriyetin Devraldığı Siyasi Miras: II. Meşrutiyet”, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı:71, 2021, ss. 635-652.
  5. BULUT, Mehmet; Sultan II. Abdülhamid Dönemi Siyaset - İktisat - Dış Politika - Kültür - Eğitim, (Yay. Haz.: Mehmet Bulut, Muhammet Enes Kala, vd.), İzü Yayınları, No:26, Erkam Matbaası, İstanbul, 2019.
  6. ÇAYCI, M. Emin; ÇEVİK, Abidin; “Yıkıma Doğru Bir İmparatorluğun Salgınlarla İmtihanı: II. Meşrutiyet Dönemi Örneği”, İnsan&İnsan, Cilt: 8, Sayı: 28, 2021, ss. 33-52.
  7. DOĞANAY, Rahmi; “Enerji Savaşları Güncelinde Tarihe Bir Atıf: Chester Projesi”, Turkish Stu-dies, 10/9 Summer 2015, ss. 169-192.
  8. İNALCIK, Halil; “Meşrutiyet: Anayasa Rejimi Geliyor, Cumhuriyet Yolu Açılıyor”, Doğu Batı Dergisi, Cilt: 1, Ankara, 2008, ss. 11-16.
  9. İNALCIK, Halil; “Sened-i İttifak ve Gülhane Hatt-ı Hümâyünu”, Belleten, Cilt: 28 Sayı: 112, 20.10.1964, s. 603-622.
  10. KANBEROĞLU, Nesrin; “Osmanlı Devleti’nin II. Meşrutiyet Dönemi Demiryolu Politikaları 1908-1914”, Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, Yıl/Vol: 3, Prof. Dr. Azmi Özcan Öğrencileri Özel Sayısı, s. 158-187.
  11. KARACAKAYA, Recep; “Meclis-i Mebusan Seçimleri ve Ermeniler (1908-1914)”, İstanbul Üni-versitesi Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, (Recent Period Turkish Studies), 2004, ss. 127-142.
  12. KARPAT, Kemal H.; Türk Demokrasi Tarihi, Timaş Yayınları, İstanbul, 2016.
  13. KEKLİK, Ebubekir; “İkinci Meşrutiyet Döneminde Eğitim Sorunu ve Osmanlı Aydınları”, Tarih ve Gelecek Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 4, Aralık 2020, ss. 1487-1517.
  14. KIZILTAN, Yılmaz; “I. Meşrutiyetin İlânı ve İlk Osmanlı Meclis-i Mebusan’ı”, GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 26, Sayı: 1, 2006, ss. 251-272.
  15. KOLAY, Arif; “Anadolu’da İşletmeye Açılan İlk Demiryolu Hattı: İzmir-Kasaba (Turgutlu) De-miryolu”, Asos Journal, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 54, Ekim 2017, ss. 89-106.
  16. KÖKEN, Arif Hüdai; NİZAMOĞLU, Ahmet; “Tanzimat’tan Cumhuriyet’in Kuruluşuna Kadar Osmanlı Sağlık Mevzuatına Genel Bir Bakış (1839-1922)”, Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi, 2025;33(1), ss. 23-37.
  17. OKANDAN, Recai G.; “Tanzimat, Birinci ve İkinci Meşrutiyet Devirleri”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 1, 1949, ss.14-33.
  18. ORTAYLI, İlber; Osmanlı’da Milletler ve Diplomasi, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2008.
  19. ÖKÇÜN, A. Gündüz; “Teşvik-i Sanayi Kanun-I Muvakkatı, 1913”, Ankara Üniversitesi, SBF Jour-nal, Cilt: 30, Sayı: 1, 1974, ss. 25-44.
  20. ÖNER, Ali; II. Abdülhamid Devri Eğitim Sistemi, Ankara 1988, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 1988.
  21. ÖZÇELİK, A. Selçuk; “Sened-i İttifak”, Journal of Istanbul University Law Faculty, 1959, ss. 1-12.
  22. ÖZGİŞİ, Tunca; “Mütareke Dönemi’nde Ayan Meclisi’nin Çalışmaları”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 22, 2012, ss.311-318.
  23. SARIASLAN, Fatma; “1876 Anayasası (Kanun-I Esâsî) ve İlk Osmanlı Parlamentosu”, Yasama Dergisi, · Sayı: 46, Temmuz-Aralık 2022, ss. 113-146.
  24. SARIKAYA, Mehmet Zakir; “Osmanlı Devleti'nde Yeni Bir Yapılanma: Tanzimat Fermanı”, Dtcf Dergisi Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yıl Özel Sayısı, 2023, ss. 60-91.
  25. ŞAHİN, Feyza Kurnaz; “II. Meşrutiyet Döneminde İstanbul’da Sosyal Bir Problem Olarak Ku-mar İlleti”, Belleten, Cilt: 24, Sayı: 301, 2020, ss. 1143-1174.
  26. ŞAHİN, Gürsoy; “II. Meşrutiyet Döneminde Meclis-i Âyan’da Hukukçu Bir Portre: Yorgiyadis Efendi ve Meclis-i Âyan’da İlk Ceza”, Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 14, Aralık 2020, ss. 137-153.
  27. TEKİNSOY, Yunus Emre; “İkinci Meşrutiyet Dönemi’nde İttihatçıların Millî Bir Vapur İşletmesi Kurmaya Yönelik Teşebbüsü: İttihâd Seyr u Sefâ’in Anonim Şirket-i Osmâniyesi”, Ka-radeniz Araştırmaları. Cilt: 18, Sayı:71, 2021, ss.627-651.
  28. TOPRAK, Seydi Vakkas; “İlk Osmanlı Seçimleri ve Parlamentosu”, Sosyoloji Dergisi, Cilt: 3, Sa-yı: 26, 2013, ss. 171-192.
  29. UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı; “1908 Yılında İkinci Meşrutiyetin Ne Suretle İlân Edildiğine Dair Vesikalar”, Belleten, Cilt: 20, Sayı:77, 1956, ss. 103-174.
  30. VAN, Nureddin; “II. Meşrutiyetin İlânından Sonra Polis Teşkilâtının Değişimi ve Dönüşümü”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 34, 2012, s. 281, 294.
  31. YETKİN, Aydın, “II. Meşrutiyet’in İlk Günlerinde Uygulanan Afların Mahiyet ve Etkileri (1908-1909)”, Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 2, 2022, ss. 491 – 536.
  32. YETKİN, Aydın “II. Meşrutiyet Dönemi’nde Toplumsal Ahlâk Bunalımı: Fuhuş Meselesi”, Tari-hin Peşinde, Sayı: 6, 2011, ss. 21-54.