KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 31

SOSYAL ÇALIŞMACILARIN MERHAMET YORGUNLUĞU: KAHRAMANMARAŞ DEPREMİ ÜZERİNDEN BİR ARAŞTIRMA

COMPASSION FATIGUE AMONG SOCIAL WORKERS: A RESEARCH ON THE KAHRAMANMARAŞ EARTHQUAKE

İhsan Yılkan(KAFKAS UNIVERSITY)0000-0001-5520-2003
Sayfa
248–273
Yayın Tarihi
2025-06-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sosyal çalışmacıların başa çıkmak için maneviyat, fiziksel egzersiz, profesyonel destek arama, profesyonel bir tutum sürdürme, işlerinde tatmin olma ve meslektaşlarıyla dayanışma gibi stratejilere başvurduğu görülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Merhamet yorgunluğu, başkalarının travmatik anlatılarına maruz kalan çalışanlarda görülen ve bireyi duygusal, fiziksel, sosyal olarak etkileyen kümülatif bir tepkidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, 6 Şubat Kahramanmaraş depreminde sahada çalışan sosyal çalışmacıların merhamet yorgunluğu deneyimlerini ve bu durumla nasıl başa çıktıkları olmak üzere iki temel araştırma sorusunu anlamayı amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sosyal çalışmacıların başa çıkmak için maneviyat, fiziksel egzersiz, profesyonel destek arama, profesyonel bir tutum sürdürme, işlerinde tatmin olma ve meslektaşlarıyla dayanışma gibi stratejilere başvurduğu görülmüştür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Merhamet yorgunluğu · Kahramanmaraş depremi · sosyal hizmet

Özet

Merhamet yorgunluğu, başkalarının travmatik anlatılarına maruz kalan çalışanlarda görülen ve bireyi duygusal, fiziksel, sosyal olarak etkileyen kümülatif bir tepkidir. Bu çalışma, 6 Şubat Kahramanmaraş depreminde sahada çalışan sosyal çalışmacıların merhamet yorgunluğu deneyimlerini ve bu durumla nasıl başa çıktıkları olmak üzere iki temel araştırma sorusunu anlamayı amaçlamaktadır. Fenomenolojik bir araştırma kapsamında, depremde görev yapan 11 sosyal çalışmacının deneyimine yönelik derinlemesine görüşmeler yapılmış ve elde edilen veriler MAXQDA programı kullanılarak tematik analizle incelenmiştir. Depremzedelerle çalışan sosyal çalışmacıların, iş yükünün fazla olması ve sorumluluklar gibi mesleki zorlukların yanı sıra yalnızlık hissi, destek eksikliği, yapabileceklerinin sınırlı olması, güçlü kalma baskısı, zaman kısıtlamaları, aidiyet duygusunun azalması gibi risk faktörleriyle de karşı karşıya oldukları görülmüştür. Bu stres faktörleri duygusal, fiziksel ve sosyal semptomlara yol açmaktadır. Sosyal çalışmacıların başa çıkmak için maneviyat, fiziksel egzersiz, profesyonel destek arama, profesyonel bir tutum sürdürme, işlerinde tatmin olma ve meslektaşlarıyla dayanışma gibi stratejilere başvurduğu görülmüştür.

Abstract

Compassion fatigue is a cumulative reaction in workers exposed to others' traumatic stories, impacting them emotionally, physically, and socially. This paper aims to explore two primary research questions: the experiences of compassion fatigue among social workers who worked in the field during the February 6 Kahramanmaraş earthquake and the strategies they employed to cope with this condition. Within the scope of a phenomenological study, in-depth interviews were conducted with 11 social workers who served during the earthquake. The data obtained were analyzed using thematic analysis with the assistance of the MAXQDA software. Social workers working with earthquake survivors face various professional challenges such as high workload and responsibilities as well as risk factors such as feeling of loneliness, lack of support, limited autonomy, pressure to stay strong, time constraints, decreased sense of belonging. These stressors can lead to emotional, physical and social symptoms. To cope, social workers resort to strategies such as spirituality, physical exercise, seeking professional support, maintaining a professional attitude, finding fulfillment in their work and building solidarity with colleagues.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılkan, İ. (2025). SOSYAL ÇALIŞMACILARIN MERHAMET YORGUNLUĞU: KAHRAMANMARAŞ DEPREMİ ÜZERİNDEN BİR ARAŞTIRMA. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 31, 248–273. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2025.010

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (69)

  1. Adams, R. E., Boscarino, J. A., & Figley, C. R. (2006). Compassion fatigue and psychological distress among social workers: A validation study. American Journal of orthopsychiatry, 76(1), 103-108. https://doi.org/10.1037/0002-9432.76.1.103
  2. Akbaş, E. (2023). Sosyal hizmet uzmanlarında merhamet yorgunluğu, (PhD Thesis), Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul.
  3. Ardahanlıoğlu, B. (2022). Nitel araştırmalarda online derinlemesine görüşme tekniği ile veri toplama: Bir lisansüstü tez örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 1-12. https://doi.org/10.30794/pausbed.1101939
  4. Aycock, N., & Boyle, D. (2009). Interventions to manage compassion fatigue in oncology nursing. Clinical journal of oncology nursing, 13(2), 183.
  5. Başer, D., & Mavili, A. (2017). Sosyal hizmet ve merhamet: Bir nitel araştırma. B. Ayhan et al. (Edt.). Sosyal ve beşeri bilimler araştırmaları In (pp. 41-46). İstanbul: Çizgi Kitapevi.
  6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Psikolojide tematik analiz kullanımı. Psikolojide Nitel Araştırma, 3(2), 77-101.
  7. Bride, B. E. (2007). Prevalence of secondary traumatic stress among social workers. Social work, 52(1), 63-70. https://doi.org/10.1093/sw/52.1.63
  8. Bride, B. E., & Figley, C. R. (2007). The fatigue of compassionate social workers: An introduction to the special issue on compassion fatigue. Clinical Social Work Journal, 35(3), 151-153. https://doi.org/10.1007/s10615-007-0093-5
  9. Bryman,A. (2015). Social research method. (5.edt.) UK: Oxford University Press.
  10. Bush, N. J. (2009). Compassion fatigue: Are you at risk?. Number 1/January 2009, 36(1), 24-28.
  11. Collins, S. (2008). Statutory social workers: Stress, job satisfaction, coping, social support and individual differences. British journal of social work, 38(6), 1173-1193. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcm047
  12. Craig, C. D., & Sprang, G. (2009). Compassion satisfaction, compassion fatigue, and burnout in a national sample of trauma treatment therapists. Anxiety, Stress, & Coping, 23(3), 319–339. https://doi.org/10.1080/10615800903085818
  13. Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları. Nicel ve nitel araştırmanın planlanması yürütülmesi ve değerlendirilmesi. (H. Ekşi Trans.). İstanbul: EDAM Yayıncılık.
  14. Denne, E., Stevenson M., Petty T. (2019). Understanding how social worker compassion fatigue and years of experience shape custodial decisions. Child Abuse & Neglect, 95, 104036. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2019.104036
  15. Devilly G. J., Wright, R., & Varker, T. (2009). Vicarious trauma, secondary traumatic stress or simply burnout? Effect of trauma therapy on mental health professionals. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry, 43(4), 373-385. https://doi.org/10.1080/00048670902721079
  16. Diaconescu, M. (2015). Burnout, secondary trauma and compassion fatigue in social work. Revista de Asistenţă Socială, (3), 57-63.
  17. Dikmen, Y., & Aydın, Y. (2016). Hemşirelerde merhamet yorgunluğu: Ne? Nasıl? Ne yapmalı?. Journal of human rhythm, 2(1).
  18. Figley, C. R. (1995). Compassion Fatigue as Secondary Traumatic Stress Disorder: An Overview. In: C. R. Figley (Ed.) Compassion Fatigue: Copin with Secondary Traumatic Stress Disorder in Those Who Treat Traumatized (pp. 1-20). Newyork: Brunner-Routledge.
  19. Figley, C., & Figley, K. (2009). Stemming the tide of trauma systemically: The role of family therapy. Australian and New Zealand Journal of Family Therapy, 30(3), 173-183. https://doi.org/10.1375/anft.30.3.173
  20. Gautschi, OP, Cadosch, D, Rajan, G, & Zellweger, R. (2008). Earthquakes and trauma: review of triage and injury-specific, immediate care. Prehosp Disaster Med., 23(2), 195-201. https://doi.org/10.1017/S1049023X00005847
  21. Gil, S., Weinberg M. (2015). Secondary trauma among social workers treating trauma clients: The role of coping strategies and internal resources. International Social Work, 58(4), 551-561. https://doi.org/10.1177/0020872814564705
  22. Goetz, J. L., Keltner, D., & Simon-Thomas, E. (2010). Compassion: an evolutionary analysis and empirical review. Psychological bulletin, 136(3), 351.
  23. Gök, G. A. (2015). Merhamet Etmenin Dayanılmaz Ağırlığı: Hemşirelerde Merhamet Yorgunluğu. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 299-313.
  24. Görgülü B. D., Kumova F. (2023). Psikoterapistlerde duygusal tükenmişlikle başa çıkma mekanizmaları, kontrol odağı ve duygusal denge eğiliminin ilişkisi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 80, 75-93.
  25. Harr, C. R., Brice, T. S., Riley, K., & Moore, B. (2014). The impact of compassion fatigue and compassion satisfaction on social work students. Journal of the Society for Social Work and Research, 5(2), 233-251. https://doi.org/10.1086/676518
  26. Harr, C., & Moore, B. (2011). Compassion fatigue among social work students in field placements. Journal of Teaching in Social Work, 31(3), 350-363. https://doi.org/10.1080/08841233.2011.580262
  27. Kanno, H., Kim, Y. M., & Constance-Huggins, M. (2016). Risk and protective factors of secondary traumatic stress in social workers responding to the Great East Japan Earthquake. Social Development Issues: Alternative Approaches to Global Human Needs, 38(3), 64–78.
  28. Kanno, H., Tosone, C., Koeske, G. F., & Newhill, C. E. (2012). Risk and Protective Factors of Secondary Traumatic Stress for Social Workers. https://www.researchgate.net/publication/268114454_Risk_and_Protective_Factors_of_Secondary_Traumatic_Stress_for_Social_Workers
  29. Kanter, J. (2007). Compassion fatigue and secondary traumatization: A second look. Clinical social work journal, 35(4), 289-293. https://doi.org/10.1007/s10615-007-0125-1
  30. Kapoulitsas, M., & Corcoran, T. (2014). Compassion fatigue and resilience: A qualitative analysis of social work practice. Qualitative Social Work, 14(1), 86-101. https://doi.org/10.1177/1473325014528526
  31. Kılınç, G, Yıldız, E., & Harmancı, P. (2017) Toplumsal travmatik olaylar ve aile ruh sağlığı. Turkiye Klinikleri J Psychiatr Nurs-Spesial Topics, 3(2), 182-8.
  32. Kıral, B. (2021). Nitel araştırmada fenomenoloji deseni: Türleri ve araştırma süreci. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 10(4), 92-103.
  33. Killian, KD. (2008). Helping till it hurts? A multimethod study of compassion fatigue, burn out and self-care in clinicians working with trauma services. Traumatology, 14(2), 32–44. https://doi.org/10.1177/1534765608319083 Kim, M. A., Yi, J., Molloy, J., & Choi, K. (2021). The impact of compassion fatigue on the well-being of oncology social workers in Korea. Journal of Social Service Research, 47(5), 634-648. https://doi.org/10.1080/01488376.2020.1869140
  34. Knight, C. (2013). Indirect Trauma: Implications for Self-Care, Supervision, the Organization, and the Academic Institution. The Clinical Supervisor, 32(2), 224–243. https://doi.org/10.1080/07325223.2013.850139
  35. Krysik, J.L., & Finn, J. (2015). Etkili Uygulama İçin Sosyal Hizmet Araştırması. (E. Erbay Trans.). Ankara: Nika Yayınları.
  36. Lazarus, R. S. (1991). Emotion and adaptation. Oxford University Press.
  37. Ledoux, K. (2015). Understanding compassion fatigue: understanding compassion. Journal of advanced nursing, 71(9), 2041-2050. https://doi.org/10.1111/jan.12686
  38. Lloyd, C., King, R., & Chenoweth, L. (2002). Social work, stress and burnout: A review. Journal of Mental Health, 11(3), 255–265. https://doi.org/10.1080/09638230020023642
  39. Lynch, S. H., & Lobo, M. L. (2012). Compassion fatigue in family caregivers: a Wilsonian concept analysis. Journal of advanced nursing, 68(9), 2125-2134. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2012.05985.x
  40. Malone, S. (2022). Social compassion fatigue: Examining emotional exhaustion in social relationships. (PhD Thesis), Wichita State University, ABD.
  41. McHolm, F. (2006). Rx for compassion fatigue. Journal of Christian nursing, 23(4), 12-19.
  42. Miles M.B., Huberman A. M., Saldana J. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. New Delhi: Thousand Oaks.
  43. Neuman, H. (2016). Toplumsal Araştırma Yöntemleri Nitel ve Nicel Yaklaşımlar (8. ed.). Yayınodası.
  44. Norris, F. H., Friedman, M. J., Watson, P. J., Byrne, C. M., Diaz, E., & Kaniasty, K. (2002). 60,000 Disaster Victims Speak: Part I. An Empirical Review of the Empirical Literature, 1981—2001. Psychiatry, 65(3), 207–239. https://doi.org/10.1521/psyc.65.3.207.20173
  45. Ottaway, H., & Selwyn, J. (2016). 'No-one told us it was going to be like this': Compassion fatigue and foster carers. Dans University on Bristol (Ed.) pp. 1-49. https://pure.strath.ac.uk/ws/portalfiles/portal/170477293/No_one_told_us_it_was_going_to_be_like_this_Compassion_fatigue_and_foster_carers.pdf
  46. Pehlivan, T., & Güner, P. (2018). Merhamet yorgunluğu: Bilinenler, bilinmeyenler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(2), 129-134. DOI: 10.14744/phd.2017.25582
  47. Peters, E. (2018, October). Compassion fatigue in nursing: A concept analysis. In Nursing forum, 53(4), 466-480. https://doi.org/10.1111/nuf.12274
  48. Polat, F. N., & Erdem, R. (2017). Merhamet yorgunluğu düzeyinin çalışma yaşam kalitesi ile ilişkisi: Sağlık profesyonelleri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (26), 291-312.
  49. Portnoy, D. (2011). Burnout and compassion: Watch out for the signs. Health Progress. 92(4), 46–50.
  50. Ray, S. L., Wong, C., White, D., & Heaslip, K. (2013). Compassion Satisfaction, Compassion Fatigue, Work Life Conditions, and Burnout Among Frontline Mental Health Care Professionals. Traumatology, 19(4), 255-267. https://doi.org/10.1177/1534765612471144
  51. Rossi, A., Cetrano, G., Pertile, R., Rabbi, L., Donisi, V., Grigoletti, L., …& Amaddeo, F. (2012). Burnout, compassion fatigue, and compassion satisfaction among staff in community-based mental health services. Psychiatry research, 200(2-3), 933-938. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2012.07.029
  52. Schauben, L. J., & Frazier, P. A. (1995). Vicarious trauma the effects on female counselors of working with sexual violence survivors. Psychology of women quarterly, 19(1), 49-64. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1995.tb00278.x
  53. Sena, O. (2023). Tıbbi sosyal hizmet uzmanlarında merhamet yorgunluğuna etkide bulunan faktörlerin incelenmesi. (PhD Thesis), Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  54. Simon, C. E., Pryce, J. G., Roff, L. L., & Klemmack, D. (2005). Secondary traumatic stress and oncology social work: Protecting compassion from fatigue and compromising the worker's worldview. Journal of psychosocial oncology, 23(4), 1-14. https://doi.org/10.1300/J077v23n04_01
  55. Sorenson, C., Bolick, B., Wright, K., & Hamilton, R. (2017). An evolutionary concept analysis of compassion fatigue. Journal of Nursing Scholarship, 49(5), 557-563. https://doi.org/10.1111/jnu.12312
  56. Soydan, E., & Alpaslan, N. (2014). Medyanin Doğal Afetlerdeki İşlevi. İstanbul Journal of Social Sciences, 7, 53-64.
  57. Stevens, K., & Al-Abbadey, M. (2024). Compassion fatigue and global compassion fatigue in practitioner psychologists: a qualitative study. Current Psychology, 43(8), 7259-7274. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04908-3
  58. Tuncay, T. (2004) Afetlerde sosyal hizmet 1999 yılı Marmara ve Bolu-Düzce depremleri sonrasında gerçekleştirilen sosyal hizmet uygulamaları. Ankara: Özbay Ofset Matbaacılık.
  59. Türk. A., & Kaya, S. (2023). Deprem sonrası psikososyal destek uygulamalarında merhamet yorgunluğunun psikolojik sağlamlığa etkisi: Sosyal hizmet uzmanları üzerine bir araştırma. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 81-91. https://doi.org/10.57114/jswrpub.1312507
  60. Türkiye Cumhuriyeti İç İşleri Bakanlığı. (2024) Türkiye'nin Birlik ve Dayanışma Gücü Depremle Sınandı, Asrın Felaketi Asrın Dayanışmasına Dönüştü! https://www.icisleri.gov.tr/turkiyenin-birlik-ve-dayanisma-gucu-depremle-sinandi-asrin-felaketi-asrin-dayanismasina-donustu8
  61. Wagaman, M. A., Geiger, J. M., Shockley, C., & Segal, E. A. (2015). The role of empathy in burnout, compassion satisfaction, and secondary traumatic stress among social workers. Social work, 60(3), 201-209. https://doi.org/10.1093/sw/swv014
  62. Whitebird, R. R., Asche, S. E., Thompson, G. L., Rossom, R., & Heinrich, R. (2013). Stress, burnout, compassion fatigue, and mental health in hospice workers in Minnesota. Journal of palliative medicine, 16(12), 1534-1539. https://doi.org/10.1089/jpm.2013.020
  63. Yelboğa, N. (2023). Kahramanmaraş Depremi Özelinde Travmatik Yas ve Sosyal Hizmetin Yas Danişmanliği Müdahalesi. International Journal of Social Sciences, 7(1), 97-121.
  64. Yılmaz, G., Üstün, B. (2018). Hemşirelerde profesyonel yaşam kalitesi: Merhamet memnuniyeti ve merhamet yorgunluğu. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(3), 205-211. DOI: 10.14744/phd.2018.86648
  65. Yi, J., Kim, J., Akter, J., Molloy, J. K., Ah, Kim, M., & Frazier, K. (2018). Pediatric oncology social workers’ experience of compassion fatigue. Journal of psychosocial oncology, 36(6), 667-680. https://doi.org/10.1080/07347332.2018.1504850
  66. Yi, J., Kim, M. A., Choi, K., Kim, S., O’Connor, A. (2018). When does compassion fatigue hit social workers? Caring for oncology patients in Korea. Qualitative Social Work, 17(3), 337-354. https://doi.org/10.1177/1473325016670484
  67. Yoder, E. A. (2010). Compassion fatigue in nurses. Applied nursing research, 23(4), 191-197. https://doi.org/10.1016/j.apnr.2008.09.003
  68. Bryman,A. (2015). Social research method. (5.edt.) UK: Oxford University Press.
  69. Figley, C. R. (1995). Compassion Fatigue as Secondary Traumatic Stress Disorder: An Overview. In: C. R. Figley (Ed.) Compassion Fatigue: Copin with Secondary Traumatic Stress Disorder in Those Who Treat Traumatized (pp. 1-20). Newyork: Brunner-Routledge.