KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 33

AİLE-İŞ ÇATIŞMASI İLE ÇALIŞAN MOTİVASYONU ARASINDAKİ İLİŞKİ: KOLEKTİVİZMİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

THE RELATIONSHIP BETWEEN FAMILY-WORK CONFLICT AND EMPLOYEE MOTIVATION: A STUDY ON THE MODERATING ROLE OF COLLECTIVISM

Vural Akar(KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ, DOMANİÇ HAYME ANA MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0003-0804-3550
Sayfa
223–241
Yayın Tarihi
2026-06-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, aile-iş çatışmasının araçsal, içgüdüsel süreç, dışsal benlik kavramı içsel benlik kavramı ile hedef içselleştirme üzerinde anlamlı olumsuz etkileri olduğunu ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın temel odağı, İstanbul'daki örgütlerde çalışan farklı statülerdeki (mavi yakalı ve beyaz yakalı) bireyler arasında aile-iş çatışmasının çalışan motivasyonu üzerindeki etkilerini ve kolektivizmin düzenleyici rolünü incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, aile-iş çatışmasının motivasyonun çeşitli boyutları - araçsal, içgüdüsel süreç, dışsal benlik kavramı, içsel benlik kavramı ve hedef içselleştirme - üzerindeki etkilerini incelemektedir ve bu ilişkide kolektivizmin düzenleyici rolünü test etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, aile-iş çatışmasının araçsal, içgüdüsel süreç, dışsal benlik kavramı içsel benlik kavramı ile hedef içselleştirme üzerinde anlamlı olumsuz etkileri olduğunu ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Aile-iş çatışması · çalışan motivasyonu · kolektivizm

Özet

Bu araştırmanın temel odağı, İstanbul'daki örgütlerde çalışan farklı statülerdeki (mavi yakalı ve beyaz yakalı) bireyler arasında aile-iş çatışmasının çalışan motivasyonu üzerindeki etkilerini ve kolektivizmin düzenleyici rolünü incelemektir. Bu çalışma, aile-iş çatışmasının motivasyonun çeşitli boyutları - araçsal, içgüdüsel süreç, dışsal benlik kavramı, içsel benlik kavramı ve hedef içselleştirme - üzerindeki etkilerini incelemektedir ve bu ilişkide kolektivizmin düzenleyici rolünü test etmektedir. Çalışma, öz-belirleme teorisi ve sosyal destek teorisi teorik çerçevesi içinde yürütülmüş olup, aile-iş çatışmasının motivasyon üzerindeki olumsuz etkilerinin, kolektivist eğilimleri yüksek olan bireylerde daha düşük olacağı varsayımına dayanmaktadır. Çalışma kapsamında, İstanbul'da çeşitli sektörlerde çalışan 344 mavi yakalı ve beyaz yakalı çalışandan veri toplanmış ve geliştirilen hipotezler regresyon analizleri kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, aile-iş çatışmasının araçsal, içgüdüsel süreç, dışsal benlik kavramı içsel benlik kavramı ile hedef içselleştirme üzerinde anlamlı olumsuz etkileri olduğunu ortaya koymuştur. Öte yandan, aile-iş çatışması ile çalışan motivasyonu arasındaki ilişki, yüksek kolektivizm düzeyine sahip çalışanlara kıyasla düşük kolektivizm düzeyine sahip çalışanlarda daha güçlüdür; bu durum özellikle içsel süreç ve içsel benlik algısı boyutlarında geçerlidir.

Abstract

The main focus of this research is to examine the effects of family-work conflict on employee motivation and the moderating role of collectivism among individuals of different statuses (blue-collar and white-collar) working in organizations in Istanbul. This study examines the effects of family-work conflict on various dimensions of motivation - instrumental, intrinsic process, external self-concept, internal self-concept and goal internalization - and tests the moderating role of collectivism in this relationship. The study is conducted within the theoretical framework of self-determination theory and social support theory and is based on the assumption that the negative effects of family-work conflict on motivation will be lower in individuals with high levels of collectivist tendencies. Within the scope of the study, data was collected from 344 blue-collar and white-collar workers employed in various sectors in Istanbul, and the developed hypotheses were tested using regression analyses. The findings revealed that family-work conflict has significant negative effects on instrumental, intrinsic process, external self-concept, internal self-concept and goal internalization. On the other hand, the relationship between work-family conflict and employee motivation is stronger among employees with low levels of collectivism than among those with high levels of collectivism; this is particularly true for the dimensions of intrinsic process and internal self-concept.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akar, V. (2026). AİLE-İŞ ÇATIŞMASI İLE ÇALIŞAN MOTİVASYONU ARASINDAKİ İLİŞKİ: KOLEKTİVİZMİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 33, 223–241. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2026.011

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Ahmed, I. & Riaz, S. (2025). Women’s career aspirations: a mechanism of family care work conflict and motivation to continue work. Asia-Pacific Journal of Business Administration. https://doi.org/10.1108/APJBA-02-2024-0099
  2. Akbaş, G. (2007). Servis Hemşirelerinin Stres ve Motivasyon Düzeylerinin Belirlenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  3. Allen, T. D., French, K. A., Dumani, S., & Shockley, K. M. (2020). A cross-national meta-analytic examination of predictors and outcomes associated with work–family conflict. Journal of Applied Psychology, 105(6), 539. https://doi.org/10.1037/apl0000442
  4. Bakar, Z. A. & Salleh, R. (2015). Role demands, work-family conflict and motivation: A proposed framework. Global Business and Management Research, 7(2), 78
  5. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273. https://doi.org/10.1037/ocp0000056
  6. Barbuto Jr, J. E. & Scholl, R. W. (1998). Motivation sources inventory: Development and validation of new scales to measure an integrative taxonomy of motivation. Psychological Reports, 82(3), 1011-1022. https://doi.org/10.2466/pr0.1998.82.3.1011
  7. Baron, R. M. & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  8. Basnet, B., Eyaa, S., & Okhawere, N. E. (2022). Determinants of employee motivation: A Comparison of operational and non-operational staff. In ergonomics and business policies for the promotion of well-being in the workplace (pp. 130-149). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/978-1-7998-7396- 9.ch006
  9. Byron, K. (2005). A meta-analytic review of work–family conflict and its antecedents. Journal of Vocational Behavior, 67(2), 169-198. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2004.08.009
  10. Carlson, D. S., Kacmar, K. M., & Williams, L. J. (2000). Construction and initial validation of a multidimensional measure of work–family conflict. Journal of Vocational Behavior, 56(2), 249-276. https://doi.org/10.1006/jvbe.1999.1713
  11. Chen, G., & Tjosvold, D. (2002). Conflict management and team effectiveness in China: The mediating role of justice. Asia Pacific Journal of Management, 19(4), 557-572. https://doi.org/10.1023/A:1020573710461
  12. Cohen, S. & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310. https://doi.org/10.1037/0033-2909.98.2.310
  13. Deci, E. L. & Ryan, R. M. (1985). The general causality orientations scale: Self-determination in personality. Journal of Research in Personality, 19(2), 109-134. https://doi.org/10.1016/0092-6566(85)90023-6
  14. Efeoğlu, İ. E. (2006). İş-aile yaşam çatışmasının iş stresi, iş doyumu ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkileri: İlaç sektöründe bir araştırma, (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
  15. French, K. A., Dumani, S., Allen, T. D., & Shockley, K. M. (2018). A meta-analysis of work–family conflict and social support. Psychological Bulletin, 144(3), 284. https://doi.org/10.1037/bul0000120
  16. Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (Third). New York, NY: The Guilford Press.
  17. Hofstede, G. (2001). Culture's consequences: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations. Sage Publications.
  18. House, J. S. (1983). Work stress and social support. Addison-Wesley series on occupational stress. Geurts, S. A., & Demerouti, E. (2003). Work/non-work interface: A review of theories and findings. The Handbook of Work and Health Psychology, 2(1), 279-312. https://doi.org/10.1002/0470013400
  19. Greenhaus, J. H. & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), 76-88. https://doi.org/10.5465/amr.1985.4277352
  20. Gürbüz, S. & Sahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, felsefe-yöntem-analiz. İstanbul: Seçkin Yayıncılık.
  21. Jamshed, H., Noor, S., Ali, H. Y., Arshad, H. M., & Asrar-ul-Haq, M. (2024). Work–family conflict and organizational outcomes: moderating effect of intrinsic motivation among women in health care sector of Pakistan. Kybernetes, 53(11), 4568-4591. https://doi.org/10.1108/K-11-2022-1581
  22. Li, M., Zhang, L., Zhang, Z., & Hai, X. (2022). Work-family conflict and unethical pro-family behavior: The mediating effect of threat appraisal and the moderating effect of family collectivism orientation. Frontiers in Psychology, 13, 951904. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.951904
  23. Li, Y. & Zhang, Y. (2020). From motivation to organizational identity of members in non-profit organizations: The role of collectivism. Frontiers in psychology, 11, 1881. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01881
  24. Mahmood, A., & Khan, M. M. (2024). The effect of work-family conflicts on employee well-being: the mediating role of work-life balance and the moderating role of psychological resources. Pakistan Social Sciences Review, 8(4), 592-609. https://doi.org/10.35484/pssr.2024(8-IV)47
  25. Menard, P., Warkentin, M. & Lowry, P. B. (2018). The impact of collectivism and psychological ownership on protection motivation: A cross-cultural examination. Computers & Security, 75, 147-166. https://doi.org/10.1016/j.cose.2018.01.020
  26. Netemeyer, R. G., Boles, J. S. & McMurrian, R. (1996). Development and validation of work–family conflict and family–work conflict scales. Journal of Applied Psychology, 81(4), 400. https://doi.org/10.1037/0021-9010.81.4.400
  27. Ozdevecioglu, M., & Doruk, N. Ç. (2009). Organizasyonlarda iş-aile ve aile iş çatışmalarının çalışanların iş ve yaşam tatminleri üzerindeki etkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (33), 69-99. https://izlik.org/JA43AZ75AS
  28. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (Vol. 3). Sage.
  29. Pratame, K. A. B. P. & Supartha, I. W. G. (2022). Employee motivation mediate the effect of work-family conflict on employee performance. International Journal of Business, Economics & Management, 5(4), 432-445. https://doi.org/10.21744/ijbem.v5n4.2028
  30. Riaz, M. K., Jamal, W., & Latif, K. F. (2019). Moderating role of intrinsic motivation on the relationship of work-family conflict and job. Business and Economic Review, 11(3), 161-180. https://doi.org/10.22547/BER/11.3.7
  31. Rothbard, N. P. (2001). Enriching or depleting? The dynamics of engagement in work and family roles. Administrative Science Quarterly, 46(4), 655-684. https://doi.org/10.2307/3094827
  32. Ryan, R. M. & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
  33. Shockley, K. M., Clark, M. A., Dodd, H., & King, E. B. (2021). Work-family strategies during COVID-19: Examining gender dynamics among dual-earner couples with young children. Journal of Applied Psychology, 106(1), 15. https://doi.org/10.1037/apl0000857
  34. Singelis, T. M., Triandis, H. C., Bhawuk, D. P. & Gelfand, M. J. (1995). Horizontal and vertical dimensions of individualism and collectivism: A theoretical and measurement refinement. Cross-Cultural Research, 29(3), 240-275. https://doi.org/10.1177/106939719502900302
  35. Stahl, G. K., Maznevski, M. L., Voigt, A., & Jonsen, K. (2010). Unraveling the effects of cultural diversity in teams: A meta-analysis of research on multicultural work groups. Journal of International Business Studies, 41(4), 690-709. https://doi.org/10.1057/jibs.2009.85
  36. Taras, V., Kirkman, B. L., & Steel, P. (2010). Examining the impact of culture's consequences: a three-decade, multilevel, meta-analytic review of Hofstede's cultural value dimensions. Journal of Applied Psychology, 95(3), 405. https://doi.org/10.1037/a0018938
  37. Tascioglu, M., Eastman, J. K. & Iyer, R. (2017). The impact of the motivation for status on consumers’ perceptions of retailer sustainability: The moderating impact of collectivism and materialism. Journal of Consumer Marketing, 34(4), 292-305. https://doi.org/10.1108/JCM-03-2015-1351
  38. Triandis, H. C. (2001). Individualism‐collectivism and personality. Journal of Personality, 69(6), 907-924. https://doi.org/10.1111/1467-6494.696169
  39. Vallerand, R. J. (1997). Toward a hierarchical model of intrinsic and extrinsic motivation. In Advances in experimental social psychology (Vol. 29, pp. 271-360). Academic Press. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60019-2
  40. Wasti, S. A. & Eser Erdil, S. (2007). Bireycilik ve toplulukçuluk değerlerinin ölçülmesi: Benlik kurgusu ve INDCOL ölçeklerinin Türkçe geçerlemesi. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7, 39-66.
  41. Wayne, J. H., Grzywacz, J. G., Carlson, D. S., & Kacmar, K. M. (2007). Work–family facilitation: A theoretical explanation and model of primary antecedents and consequences. Human Resource Management Review, 17(1), 63-76. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2007.01.002
  42. Yang, N., Chen, C. C., Choi, J., & Zou, Y. (2000). Sources of work‐family conflict: A Sino‐US comparison of the effects of work and family demands. Academy of Management Journal, 43(1), 113-123. https://doi.org/10.5465/1556390
  43. Yaqoob, S., Ishaq, M. I., Mushtaq, M., & Raza, A. (2023). Family or otherwise: Exploring the impact of family motivation on job outcomes in collectivistic society. Frontiers in Psychology, 14, 889913. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.889913
  44. Zhang, Y., Xu, S., Jin, J., & Ford, M. T. (2018). The within and cross domain effects of work-family enrichment: A meta-analysis. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2017.11.003