KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 40 - Sayı: 69

İLHANLI İDÂRÎ TEŞKİLATI I: DÎVÂNLAR

Özkan DAYI
Sayfa
72–94
Yayın Tarihi
2021-03-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Tüm bu özellikleri ile çalışmamızda inceleyeceğimiz İlhanlı dîvân sistemi döneminde özgün bir karakter sergilemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarihte siyâsî ve askerî açıdan başarılı olan devletlerin idârî anlamda iyi bir şekilde teşkilatlandığını bilmekteyiz.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlhanlı döneminde uygulanan dîvân sisteminin işleyiş anlamında olmasa da, Çin ve Uygur idari anlayışlarını bünyesinde barındırması açısından diğer Yakındoğu devletlerinden farklılık gösterdiğini rahat bir şekilde söyleyebiliriz.
💡
Sonuç & Katkı:Tüm bu özellikleri ile çalışmamızda inceleyeceğimiz İlhanlı dîvân sistemi döneminde özgün bir karakter sergilemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Dîvân Teşkilatı · ilhanlılar · Moğollar

Özet

Tarihte siyâsî ve askerî açıdan başarılı olan devletlerin idârî anlamda iyi bir şekilde teşkilatlandığını bilmekteyiz. Bu sistemi hazırlayan, tatbik ve takip eden, kayıt altına alan resmî yazışma sistemi yani dîvân teşkilatı İslâm medeniyetinin en önemli kurumlarından birisidir. Dîvânların özellikle Abbâsî ve Selçuklu dönemlerinde parlak bir dönem yaşadığı ve Selçuklulardan sonra kurulan Türk-İslâm devletlerine resmî işler açısından örnek teşkil ettiğini görmekteyiz. Bu özellikleri ile Sâsânîlerden XIII. yüzyıla kadar Yakındoğu idârî sisteminin ayrılmaz bir parçası olan dîvân teşkilatının İlhanlılar zamanında da bu coğrafyada uygulandığını bilmekteyiz. İlhanlı döneminde uygulanan dîvân sisteminin işleyiş anlamında olmasa da, Çin ve Uygur idari anlayışlarını bünyesinde barındırması açısından diğer Yakındoğu devletlerinden farklılık gösterdiğini rahat bir şekilde söyleyebiliriz. Bu farklılığın Yakındoğu unsurları ile kaynaştığını görmekteyiz. Tüm bu özellikleri ile çalışmamızda inceleyeceğimiz İlhanlı dîvân sistemi döneminde özgün bir karakter sergilemektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DAYI, Ö. (2021). İLHANLI İDÂRÎ TEŞKİLATI I: DÎVÂNLAR. Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 40 - Sayı: 69, 72–94. https://ajindex.com/articles/121087

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Abdülazîz-ed-Dûrî, “Divan”, DİA, İstanbul 1994, IX, 377-381.
  2. Ahmed Hasan ez-Zeyyat, Hammad Abulkâdir, İbrahim Mustafa, Muhammed Ali en-Neccâr, el-Mu‘cemu’l-Vasıt I-II, Çağrı Yay., İstanbul 1986. Aksayalı Mehmed Oğlu Kerîmüddîn Mahmud, Müsâmeretü’l-Ahbâr, (Neş; Osman Turan), TTK Yay., Ankara 1999.
  3. Anonim, Moğolların Gizli Tarihçesi, (Çev. M. L. Kaya), Kabalcı Yay., İstanbul 2011. Âştiyânî, Abbâs İkbâl, Târîh-i Mogûl ve Evâyil-i Eyyâm-i Teymûrî, I-II, İntişârât-i Nâmek, Tahrân 1374 hş. Baron, Edward, Ez Sa‘dî tâ Câmî ‘Asr-ı İstilâ-yi Mogûl ve Tâtâr, (Çev. Ali Asger Hikmet), İntişârât-ı İbn-i Sînâ, Tahrân 1301 hş. Barthold, W., “Cengiz Han”, İA, MEB Yay., III, MEB Basımevi, İstanbul 1979, 91-98. Benâketî, Seyyid Ebû Süleyman Fahruddîn Davud b. Tâcuddîn Ebû’l Fazl Muhammed b. Muhammed b. Dâvud, Târîh-i Benâketî, (Tsh. Ca‘fer Şe‘âr), Tahrân 1348 hş. Beyzâvî, Abdullah b. Ömer, Nizâmu’t-Tevârîh, (Tsh. Mîr Hâşim Muhaddes), Tahrân 1382 hş. Ca‘ferî, Seyyid Muhammed Mehdî – Derrî, Necme, “Îcâd-i Dîvânhâ-yi Hukûmetî der İslâm be Teklîdî ez Îrânîyân”, Neşriyye-i Dânişgede-i Edebiyyât ve ‘Ulûm-i İnsân Dânişgâh-i Şehîd Bâhner Kirmânî, Sayı: 20, 49-77.
  4. Dayı, Özkan, “Câmiü’üt-Tevârîh’te Kubilay Han’ın Çin’deki İdarî Teşkilâtı ve Bayındırlık Faaliyetleri”, AÜEFSBD, 55, Erzurum 2015, 239-255.
  5. Dayı, Özkan, “Mahmud Yalavac’ın Moğol İmparatorluğu’ndaki Faaliyetleri”, Current Research in Social Science, III, 2015, 63-68.
  6. Dayı, Özkan, Moğolların Teşkilat ve İdare Tarihi (İran Moğolları), Altınordu Yay., Ankara 2020.
  7. Devellioğlu, Ferid, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, (5. Baskı), Aydın Kitabevi, Ankara 1982.
  8. Devlet, Nadir, “İlhanlılar”, DGBİT, (Haz. Hakkı Dursun Yıldız,), Çağ Yay., IX, İstanbul 1993, 63-102. Dihhudâ, Ali Ekber, “Sa‘dü’d-Devle”, (Haz. Muhammed Mu‘îneddîn -Seyyid Ca’fer Şehîdî),Çâp-i Dânişgâh-i Tahrân, Tahrân 1373 hş., VIII, 12038. Dihhudâ, Ali Ekber, “Tamga”, (Haz. Muhammed Mu‘îneddîn -Seyyid Ca’fer Şehîdî),Çâp-i Dânişgâh-i Tahrân, Tahrân 1373 hş., IV, 6117. Donuk, Abdulkadir, Eski Türk Devletlerinde İdarî- Askerî Unvan ve Terimler-, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1988.
  9. Elitaş, Cemal- Güvemli, Oktay–Aydemir, Oğuzhan–Erkan, Mehmet–Özcan, Uğur–Oğuz, Mustafa, Osmanlı İmparatorluğu’nda 500 Yıl Boyunca Kullanılan Muhasebe Yöntemi: Merdiven Yöntemi, Ümit Matbaacılık, Ankara 2008. Emîn, Şemîs Şerîk, Istılâhât-i Dîvân-i Dovrân-i Mogûl, İntişârât-i Ferheng-i Edeb ve Honer-i Îrân, Tahrân 1357 hş. Erkan, Muhammed, “Târîh-i Hesâbdârî”, Hesâbdâr, 224, 1389 hş.,