KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Güvenlik Stratejileri Dergisi / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 54

Kırım’ın Rusya Tarafından İlhakı ve Türkiye’nin Tutumu: Uluslararası Hukuk ve Uluslararası İlişkiler Perspektiflerinden Çok Boyutlu Bir Analiz

The Annexation of Crimea by Russia and Türkiye’s Position: A Multidimensional Analysis from the Perspectives of International Law and International Relations

Çağlar Özer(İSTANBUL KENT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3090-4740
Sayfa
429–450
Yayın Tarihi
2026-08-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Temel bulgular şu üç önermeyi doğrulamaktadır: (1) İlhak, BM Şartı’nı, Budapeşte Mutabakatı’nı ve örf-adet uluslararası hukukunu çiğnemektedir; (2) Türkiye’nin tanımama tutumu, salt güç hesabına değil, Kırım Tatarları ile kurulan kimlik bağına ve Montrö Sözleşmesi kapsamındaki stratejik konuma da dayanmaktadır ve (3) bu tutum ne tam uygulama ne de zımni kabul olarak sınıflandırılabilecek, bağımsız bir stratejik özerklik modelini temsil etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Rusya Federasyonu’nun 2014 yılında gerçekleştirdiği Kırım ilhakını uluslararası hukuk perspektifinden incelemekte, Türkiye’nin bu meseleye yaklaşımını teorik, tarihsel ve jeopolitik boyutlarıyla ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, Savunmacı Neorealizm (Waltz, 1979) ile Konstrüktivizmi (Wendt, 1999) harmanlayan eklektik bir teorik çerçeve ve Türkiye’nin jeostratejik konumunu Davutoğlu’nun (2001) Stratejik Derinlik perspektifinden kavramsallaştıran niteliksel bir analiz yöntemi benimsemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Temel bulgular şu üç önermeyi doğrulamaktadır: (1) İlhak, BM Şartı’nı, Budapeşte Mutabakatı’nı ve örf-adet uluslararası hukukunu çiğnemektedir; (2) Türkiye’nin tanımama tutumu, salt güç hesabına değil, Kırım Tatarları ile kurulan kimlik bağına ve Montrö Sözleşmesi kapsamındaki stratejik konuma da dayanmaktadır ve (3) bu tutum ne tam uygulama ne de zımni kabul olarak sınıflandırılabilecek, bağımsız bir stratejik özerklik modelini temsil etmektedir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2014 Verileri
⚙️Değişkenler:Kırım İlhakı · Uluslararası Hukuk · Türk Dış Politikası

Özet

Bu çalışma, Rusya Federasyonu’nun 2014 yılında gerçekleştirdiği Kırım ilhakını uluslararası hukuk perspektifinden incelemekte, Türkiye’nin bu meseleye yaklaşımını teorik, tarihsel ve jeopolitik boyutlarıyla ele almaktadır. Çalışma, mevcut literatürdeki üç temel eksikliği gidermek üzere kurgulanmıştır: Teorik derinlik yetersizliği, Türkçe tarihsel kaynakların göz ardı edilmesi ve Türkiye’nin tutumunu tek değişkenli salt çıkar odaklı bir mercekten okumanın analitik yetersizliği. Araştırma, Savunmacı Neorealizm (Waltz, 1979) ile Konstrüktivizmi (Wendt, 1999) harmanlayan eklektik bir teorik çerçeve ve Türkiye’nin jeostratejik konumunu Davutoğlu’nun (2001) Stratejik Derinlik perspektifinden kavramsallaştıran niteliksel bir analiz yöntemi benimsemektedir. Temel bulgular şu üç önermeyi doğrulamaktadır: (1) İlhak, BM Şartı’nı, Budapeşte Mutabakatı’nı ve örf-adet uluslararası hukukunu çiğnemektedir; (2) Türkiye’nin tanımama tutumu, salt güç hesabına değil, Kırım Tatarları ile kurulan kimlik bağına ve Montrö Sözleşmesi kapsamındaki stratejik konuma da dayanmaktadır ve (3) bu tutum ne tam uygulama ne de zımni kabul olarak sınıflandırılabilecek, bağımsız bir stratejik özerklik modelini temsil etmektedir.

Abstract

This study examines Russia’s 2014 annexation of Crimea through the lens of international law and analyzes Türkiye’s approach along theoretical, historical, and geopolitical dimensions. The research addresses three gaps in existing literature: insufficient theoretical depth, neglect of Turkish-language historical sources, and the analytical inadequacy of monocausal interest-based readings of Türkiye’s position. The study employs qualitative analysis within an eclectic theoretical framework combining Defensive Neorealism (Waltz, 1979) with Constructivism (Wendt, 1999) and conceptualizes Türkiye’s geostrategic position through Davutoğlu’s (2001) Strategic Depth perspective. Core findings confirm three propositions: (1) the annexation violates the UN Charter, the Budapest Memorandum, and customary international law; (2) Türkiye’s non-recognition rests not solely on power calculation but also on identity ties with Crimean Tatars and strategic positioning under the Montreux Convention; and (3) this stance represents an autonomous strategic autonomy model classifiable neither as full enforcement nor as implicit acceptance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özer, Ç., *, Ç. Ö. (2026). Kırım’ın Rusya Tarafından İlhakı ve Türkiye’nin Tutumu: Uluslararası Hukuk ve Uluslararası İlişkiler Perspektiflerinden Çok Boyutlu Bir Analiz. Güvenlik Stratejileri Dergisi, Cilt: 22 Sayı: 54, 429–450. https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1913203

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (59)

  1. Anadolu Ajansı. (2019, Ağustos 23). Erdoğan: Kırım’ın yasa dışı ilhakını tanımıyoruz. NTV. https://www.ntv.com.tr/turkiye/cumhurbaskani-erdogan-kirimin-ilhakini-tanimiyoruz,VEq6h3XT1EaB-PJevnRhaw
  2. Anadolu Ajansı. (2024, Ağustos 11). Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kırım’ın Ukrayna’ya iadesi, uluslararası hukukun gereğidir. TRT Haber. https://www.trthaber.com/haber/gundem/cumhurbaskani-erdogan-kirimin-ukraynaya-iadesi-uluslararasi-hukukun-geregidir-877114.html
  3. Arı, T. (2013). Uluslararası ilişkiler teorileri: Çatışma, hegemonya, işbirliği (8. baskı). MKM Yayınları.
  4. Aydın, M., & Aydıntaşbaş, A. (2025). Bridging the Bosphorus: How Europe and Turkey can turn tiffs into tactics in the Black Sea. European Council on Foreign Relations. https://ecfr.eu/publication/bridging-the-bosphorus-how-europe-and-turkey-can-turn-tiffs-into-tactics-in-the-black-sea/
  5. Bingöl, O. (2014). Ukrayna krizinin ulusal, bölgesel-küresel bağlamı ve gelecek öngörüleri. Karadeniz Araştırmaları, 41(41), 15-38. https://doi.org/10.12787/KARAM826
  6. Cagaptay, S. (2023, Mart 7). Unpacking Turkey’s non-binary Ukraine war policy. The Washington Institute for Near East Policy. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/unpacking-turkeys-nonbinary-ukraine-war-policy
  7. Christakis, T. (2014). Self-determination, territorial integrity and fait accompli in the case of Crimea. Heidelberg Journal of International Law / ZaöRV, 75(1), 75-100. https://ssrn.com/abstract=2531321
  8. Cook, S. A. (2022, 3 Mart). Where Turkey stands on the Russia-Ukraine war. Council on Foreign Relations. https://www.cfr.org/in-brief/where-turkey-stands-russia-ukraine-war
  9. Çelikpala, M. (2015). Rekabet ve işbirliği ikileminde yönünü arayan Türk-Rus ilişkileri. Bilig Dergisi, (72), 117-144.
  10. Davutoğlu, A. (2001). Stratejik derinlik: Türkiye’nin uluslararası konumu. Küre Yayınları.
  11. Derman, G. S., & Ongarova, Y. (2014). Ukrayna’da siyasi kriz. Karadeniz Araştırmaları, 42(42), 11-23.
  12. Erkin, B. (2020). 76 yıl önce yaşanan trajedi: Kırım Tatarlarının sürgünü. Türkiye Stratejik Araştırmalar Vakfı (TASAV). https://www.tasav.org/index.php/76-yil-once-yasanan-trajedi-kirim-tatarlarinin-surgunu.html
  13. European External Action Service. (2020, Aralık 7). EU statement — United Nations General Assembly: Resolution on the militarization of Crimea. https://www.eeas.europa.eu/delegations/un-new-york/eu-statement-%E2%80%93-united-nations-general-assembly-ruling-resolution-militarization-autonomous-republic_en
  14. Fisher, A. W. (1978). The Crimean Tatars. Hoover Institution Press.
  15. Gökçe, A. F., & Çiçek, M. Ş. (2025). Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye’nin denge politikası. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(48), 579-593. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1520417
  16. Günay, H. (2024). 2010-2016 yılları arasında Türkiye-Rusya ilişkilerini sekteye uğratma ihtimali olan olaylar üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 9(17), 20-33.
  17. Gürseler, C. (2015). Rusya Federasyonu’nda azınlık politikaları ve Kırım Tatarları. Karadeniz Araştırmaları, 12(46), 61-77.
  18. Hetherington, K., Beta, S., & Williams, P. R. (2025, Şubat 13). The legal case for Ukraine’s territorial reintegration. Public International Law & Policy Group. https://www.publicinternationallawandpolicygroup.org/lawyering-justice-blog/2025/2/13/legal-basis-for-ukraines-territorial-reintegration
  19. Holbraad, C. (1984). Middle powers in international politics. St. Martin’s Press.
  20. Hurrell, A. (2006). Hegemony, liberalism and global order: What space for would-be great powers? International Affairs, 82(1), 1-19. https://doi.org/10.1111/j.1468-2346.2006.00512.x
  21. İnalcık, H. (1942). Yeni vesikalara göre Kırım Hanlığının Osmanlı tâbiliğine girmesi ve ahidname meselesi. Belleten, 8(30), 185-229.
  22. Kadir Has Üniversitesi. (2013-2022). Türk dış politikası kamuoyu algıları araştırması [Yıllık raporlar]. Kadir Has Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi. https://www.khas.edu.tr/samer
  23. Karasinska, H. (2023). The 2014 Crimean crisis: Collective self-determination, territorial integrity, and legitimacy under international law. SSRN. https://ssrn.com/abstract=4874065
  24. Kırımlı, H. (1996). National Movements and National Identity Among the Crimean Tatars (1905-1916). Brill.
  25. King, C. (2004). The Black Sea: A History. Oxford University Press.
  26. Kirchner, S. (2015). Illegality of the annexation of Crimea and Sevastopol. Baltic Journal of Law & Politics, 8(1), 40-66.
  27. Koçak, M. (2015). Bölgesel çatışmadan küresel krize Doğu Ukrayna. SETA Yayınları.
  28. Kurat, A. N. (1972). Türkiye ve İdil Boyu: 1569 Astrahan Seferi, Ten-İdil Kanalı ve XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı-Rus Münasebetleri. Ankara Üniversitesi Basımevi.
  29. Kutlay, M., & Öniş, Z. (2021). Turkish foreign policy in a post-western order: Strategic autonomy or new forms of dependence? International Affairs, 97(4), 1085-1104. https://doi.org/10.1093/ia/iiab094
  30. Kütükçü, M. A. (2004). Uluslararası hukukta self-determinasyon hakkı ve Türk cumhuriyetleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (12), 259-276.
  31. Lieber Institute West Point. (2022). Ukraine symposium: The Montreux Convention and Turkey’s impact on Black Sea operations. Lieber Institute Blog. https://lieber.westpoint.edu/montreux-convention-turkeys-impact-black-sea-operations/
  32. Mearsheimer, J. J. (2001). The tragedy of great power politics. W. W. Norton.
  33. Murswiek, D. (1993). The issue of a right of secession reconsidered. In C. Tomuschat (Ed.), Modern law of self-determination (pp. 21-39). Martinus Nijhoff.
  34. Oeter, S. (2010). Self-determination. In B. Simma, D.-E. Khan, G. Nolte, & A. Paulus (Eds.), The Charter of the United Nations: A commentary (3rd ed., pp. 313-334). Oxford University Press.
  35. Özcan, K. (2015). Kırım Türklerinin sürgünü ve vatana dönüş mücadelesi 1944-1990. Düşünce Dünyasında Türkiz, 6(32), 51-88.
  36. Pohl, J. O. (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937-1949. Greenwood Press.
  37. Saydam, A. (1997). Kırım ve Kafkas göçleri (1856-1876). TTK Yayınları.
  38. Smirnov, V. D. (2016). Osmanlı dönemi Kırım Hanlığı (D. A. Batur, Çev.). Selenge Yayınları.
  39. Sönmezoğlu, F. (2019). Uluslararası politika ve dış politika analizi (7. baskı). Der Yayınları.
  40. Şahin, C. (2015). Rus yayılmacılığına bir örnek: 1944 Kırım Türklerinin sürgünü. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(39), 326-340. https://doi.org/10.17719/JISR.20153913754
  41. Şam, E. A. (2011). Kırım Savaşı’ndan sonra Anadolu’ya yapılan göçler ve Amasya’da iskân edilenler. Pegem Yayınları.
  42. T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2014, Mart 17). 17 Mart 2014, Kırım’da düzenlenen referandum hk. [Basın duyurusu, No. 86]. https://www.mfa.gov.tr/no_-78_-18-mart-2014_-kirim-da-duzenlenen-referanduma-iliskin-aciklama.tr.mfa
  43. Taşdemir, F., & Özer, A. (2015). Uluslararası hukuk açısından Kırım sorunu: Kosova’nın rövanşı mı? Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 43-61.
  44. TRT Haber. (2022, Ağustos 23). Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kırım Tatar soydaşlarımızın güvenliği Türkiye’nin öncelikleri arasındadır. https://www.trthaber.com/haber/gundem/cumhurbaskani-erdogan-kirim-tatar-soydaslarimizin-guvenligi-turkiyenin-oncelikleri-arasindadir-703270.html
  45. United Nations General Assembly. (2014, Mart 27). Resolution 68/262: Territorial integrity of Ukraine [A/RES/68/262]. https://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9%7D/a_res_68_262.pdf
  46. United Nations Meetings Coverage. (2014, Mart 27). General Assembly adopts resolution calling upon states not to recognize changes in status of Crimea region [GA/11493]. UN Press. https://press.un.org/en/2014/ga11493.doc.htm
  47. United Nations Meetings Coverage. (2020, Aralık 7). Resolutions calling on withdrawal of forces from Crimea [GA/12295]. UN Press. https://press.un.org/en/2020/ga12295.doc.htm
  48. United Nations Security Council. (2014). Security Council meetings on Ukraine. https://www.un.org/securitycouncil/content/ukraine
  49. Ürekli, M. (1989). Kırım Hanlığının kuruluşu ve Osmanlı himayesinde yükselişi (1441-1569). Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
  50. van den Driest, S. F. (2015). Crimea’s separation from Ukraine: An analysis of the right to self-determination and (remedial) secession in international law. Netherlands International Law Review, 62(3), 329-363. https://doi.org/10.1007/s40802-015-0043-9
  51. Vidmar, J. (2019). The Annexation of Crimea and the Boundaries of the Will of the People. German Law Journal, 16(3), 365-383. https://doi.org/10.1017/S2071832200020903
  52. Vorotnyuk, M. (2024, Eylül 16). Part 1: Political and diplomatic dialogue — Challenges and opportunities for Black Sea cooperation between Turkey and the West. Atlantic Council. https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/report/part-1-political-and-diplomatic-dialogue-challenges-and-opportunities-for-black-sea-cooperation-between-turkey-and-the-west-in-the-post-2022-environment/
  53. Waltz, K. N. (1979). Theory of international politics. Addison-Wesley.
  54. Wendt, A. (1999). Social theory of international politics. Cambridge University Press.
  55. Williams, B. G. (2001). The Crimean Tatars: The Diaspora Experience and the Forging of a Nation. Brill.
  56. Yılmaz, E. A. (2021). Turkish foreign policy in a neorealist framework: Bilateral relations since 2016. Middle East Policy, 28(3-4), 144-158. https://doi.org/10.1111/mepo.12577
  57. Yılmaz, M. E. (2010). Soğuk Savaş sonrası dönemde Türk-Rus ilişkileri. Balıkesir Üniversitesi Bandırma İİBF Akademik Fener Dergisi, 13(1), 27-41.
  58. Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods (5th ed.). SAGE Publications.
  59. Zeldin, W. (2014, Nisan 2). United Nations: Resolution declares Crimea referendum invalid. Library of Congress Global Legal Monitor. https://www.loc.gov/item/global-legal-monitor/2014-04-02/united-nations-resolution-declares-crimea-referendum-invalid/