KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Güvenlik Stratejileri Dergisi / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 54

Türkiye’de Savunma Kaynakları ve Terör Tehdidi Arasındaki Dinamik İlişkiler: 1994–2020 Dönemi Analizi

Dynamic Relationships Between Defence Resources and the Terrorist Threat in Türkiye: An Analysis of the 1994–2020 Period

Alperen Dursun0009-0008-6142-7936
Sayfa
491–515
Yayın Tarihi
2026-08-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Toda- Yamamoto testi sonuçları; askerî harcamalardan terör saldırılarına, askerî harcamalar ve silahlı kuvvet personel kapasitesinden silah ithalat hacmine, ayrıca silahlı kuvvet personel kapasitesinden askerî harcamalara doğru istatistiksel olarak anlamlı nedensellik ilişkileri bulunduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Türkiye’de askeri harcamalar, silahlı kuvvet personel kapasitesi, konvansiyonel silah ithalat hacmi ve terör saldırıları arasındaki ilişkiler 1994-2020 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Analizde, makroekonomik koşulların etkisini kontrol etmek amacıyla enflasyon oranı eksojen kontrol değişkeni olarak modele dâhil edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Toda- Yamamoto testi sonuçları; askerî harcamalardan terör saldırılarına, askerî harcamalar ve silahlı kuvvet personel kapasitesinden silah ithalat hacmine, ayrıca silahlı kuvvet personel kapasitesinden askerî harcamalara doğru istatistiksel olarak anlamlı nedensellik ilişkileri bulunduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2020 Verileri
⚙️Değişkenler:Askerî Harcamalar · Terörizm · Savunma Ekonomisi

Özet

Bu çalışmada, Türkiye’de askeri harcamalar, silahlı kuvvet personel kapasitesi, konvansiyonel silah ithalat hacmi ve terör saldırıları arasındaki ilişkiler 1994-2020 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak incelenmiştir. Analizde, makroekonomik koşulların etkisini kontrol etmek amacıyla enflasyon oranı eksojen kontrol değişkeni olarak modele dâhil edilmiştir. Değişkenlerin durağanlık özellikleri Augmented Dickey-Fuller (ADF), Phillips-Perron (PP) ve Zivot-Andrews yapısal kırılmalı birim kök testleriyle araştırılmış; sonuçlar tüm serilerin birinci dereceden bütünleşik olduğunu göstermiştir. Ardından seriler arasındaki dinamik ilişkiler, Vektör Otoregresif (VAR) modeline dayalı Toda-Yamamoto nedensellik testi, Varyans Ayrıştırma analizi ve ±1 standart hata bantları kullanılarak oluşturulan Etki-Tepki fonksiyonları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Toda- Yamamoto testi sonuçları; askerî harcamalardan terör saldırılarına, askerî harcamalar ve silahlı kuvvet personel kapasitesinden silah ithalat hacmine, ayrıca silahlı kuvvet personel kapasitesinden askerî harcamalara doğru istatistiksel olarak anlamlı nedensellik ilişkileri bulunduğunu göstermektedir. Etki-Tepki ve Varyans Ayrıştırma bulguları, savunma harcamaları, silahlı kuvvet personel kapasitesi ve terör olayları arasında zaman içerisinde ortaya çıkan dinamik etkileşimlere işaret etmektedir. Çalışma, literatürde yaygın olarak incelenen askerî harcamalar-terörizm ilişkisinin ötesine geçerek silahlı kuvvet personel kapasitesi ve konvansiyonel silah ithalat hacmi değişkenlerini aynı model içerisinde ele almakta, böylece Türkiye örneğinde savunma ekonomisi ile iç güvenlik dinamikleri arasındaki ilişkilerin daha kapsamlı biçimde değerlendirilmesine ampirik katkı sunmaktadır.

Abstract

This study investigates the relationships among military expenditures (ASH), armed forces personnel capacity (SKP), conventional arms imports (SIH), and terrorist attacks (TES) in Türkiye using annual data from 1994 to 2020. To control for the potential effects of macroeconomic conditions, the inflation rate was included in the model as an exogenous control variable. The stationarity properties of the variables were examined through the Augmented Dickey-Fuller (ADF), Phillips- Perron (PP), and Zivot-Andrews structural break unit root tests. The results indicate that all series are integrated of order one, I(1). The dynamic relationships among the variables were analyzed using the Toda-Yamamoto causality test within a Vector Autoregressive (VAR) framework, along with Variance Decomposition analysis and Impulse Response Functions constructed with ±1 standard error bands. The Toda-Yamamoto test results reveal statistically significant unidirectional causal relationships running from military expenditures to terrorist attacks, from military expenditures and armed forces personnel capacity to conventional arms imports, and from armed forces personnel capacity to military expenditures. The Impulse Response Functions and Variance Decomposition analyses further indicate the presence of dynamic interactions among military expenditures, personnel capacity, and terrorist incidents over time. This study goes beyond the conventional military expenditure-terrorism nexus commonly examined in the literature by incorporating armed forces personnel capacity and conventional arms imports into a unified analytical framework. In doing so, it provides empirical evidence that contributes to a more comprehensive understanding of the interplay between defense economics and internal security dynamics in the case of Türkiye.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dursun, A., *, A. D. (2026). Türkiye’de Savunma Kaynakları ve Terör Tehdidi Arasındaki Dinamik İlişkiler: 1994–2020 Dönemi Analizi. Güvenlik Stratejileri Dergisi, Cilt: 22 Sayı: 54, 491–515. https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1907365

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Akusta, E. (2024). Does military expenditure impede sustainable development? Empirical evidence from NATO countries. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 20(48), 195-214. https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1511309
  2. Benoit, E. (1978). Growth and defense in developing countries. Economic Development and Cultural Change, 26(2), 271-280. https://doi.org/10.1086/451015
  3. Beirne, J., Mumtaz, H., Park, D., Uddin, G. S., & Theophilopoulou, A. (2025). Who benefits from increases in military spending? An empirical analysis. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2511.08218
  4. Boly, A., & Kéré, É. N. (2022). Terrorism and military expenditure in Africa: An analysis of spillover effects (Working Paper No. 358). African Development Bank.
  5. Doğan, A., & Kabayel, E. (2023). Savunma harcamaları: Türkiye değerlendirmesi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25(45), 1336-1351. https://izlik.org/JA59TU78LP
  6. Efayena, O. O., & Olele, E. H. (2024). Environmental sustainability, terrorism, and military expenditure in Sub-Saharan Africa: Evidence from panel quantile ARDL regression and panel causality. Sustainable Futures, 7, 100214. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2024.100214
  7. Emeka, T. E., Ogbuabor, J. E., & Asongu, S. A. (2025). To what extent does military expenditure mitigate the effect of terrorism on economic complexity in Europe? Politics & Policy, 53(5), 1-15. https://doi.org/10.1111/polp.70071
  8. Enders, W., & Olson, E. (2012). Measuring the economic costs of terrorism. In M. R. Garfinkel & S. Skaperdas (Eds.), The Oxford handbook of the economics of peace and conflict (pp. 11-27). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195392777.013.0016
  9. Enders, W. (2015). Applied econometric time series (4th ed.). John Wiley & Sons.
  10. Erdem, M. S. (2024). Küresel barışın askeri harcamalar üzerindeki etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 939-954. https://doi.org/10.18037/ausbd.1463093
  11. Evci, S. (2019). Ekonomik güven endeksi ile yatırım araçları arasındaki nedensellik ilişkisi: Toda-Yamamoto analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2898-2908. https://doi.org/10.20491/isarder.2019.782
  12. Feridun, M., & Shahbaz, M. (2010). Fighting terrorism: Are military measures effective? Empirical evidence from Turkey. Defence and Peace Economics, 21(2), 193-205. https://doi.org/10.1080/10242690903568884
  13. Frederiksen, P. C., & Looney, R. E. (1983). Defense expenditures and economic growth in developing countries. Armed Forces & Society, 9(4), 633-645. https://doi.org/10.1177/0095327X8300900406
  14. Gazel, S. (2017). BIST sınai endeksi ile çeşitli metaller arasındaki ilişki: Toda-Yamamoto nedensellik testi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(52), 287-299. https://doi.org/10.16992/ASOS.12637
  15. George, J., & Sandler, T. (2018). Demand for military spending in NATO, 1968-2015: A spatial panel approach. European Journal of Political Economy, 53, 222-236. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2017.09.002
  16. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424-438. https://doi.org/10.2307/1912791
  17. Gomez, P., Trueba, S., Garcia, A. A., & Gonzalez, T. C. (2021). A tale of five stories: Defence spending and economic growth in NATO’s countries. PLOS ONE, 16(1), Article e0245260. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0245260
  18. Gupta, S., Clements, B., Bhattacharya, R., & Chakravarti, S. (2004). Fiscal consequences of armed conflict and terrorism in low- and middle-income countries. European Journal of Political Economy, 20(2), 403-413. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2003.12.001
  19. Hamilton, J. D. (1994). Time series analysis. Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9780691218632
  20. Işığıçok, E. (1994). Zaman serilerinde nedensellik çözümlemesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Basımevi.
  21. İrdem, İ., & Çobanoğlu, S. (2021). Yapay zekânın iç güvenlik yönetimi üzerine yansımaları: Siber güvenlik. Kamu Yönetimi ve Teknoloji Dergisi, 3(2), 176-177. https://izlik.org/JA97XX92PS
  22. İşler, D. (2022). Türkiye’de askerî harcamalar ile dış borç, enflasyon ve işsizlik arasındaki ilişkinin çoklu doğrusal regresyon yöntemi ve VAR yöntemi ile analizi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 1-25. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1006298
  23. Jain, A., & Ghosh, S. (2013). Dynamics of global oil prices, exchange rate and precious metal prices in India. Resources Policy, 38(1), 88-93. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2012.10.001
  24. Karakurt, B., Şentürk, S. H., & Şahingöz, B. (2020). Türkiye’de savunma harcamaları, silah ithalatı ve dış borçlar arasındaki ilişkinin analizi: ARDL sınır testi yaklaşımı. International Journal of Public Finance, 5(2), 273-294. https://doi.org/10.30927/ijpf.824125
  25. Kırdök, C. (2020). Türkiye’de terör olgusu ve mücadelesine yönelik stratejik yaklaşımlar. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 7(2), 1120-1144.
  26. Meçik, O., & Koyuncu, T. (2020). Türkiye’de göç ve ekonomik büyüme ilişkisi: Toda-Yamamoto nedensellik testi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2698-2720. https://doi.org/10.15869/itobiad.748770
  27. Medetoğlu, B., & Doğru, E. (2022). Toda-Yamamoto testi ile nedensellik ilişkisi tespiti: Değerli metaller üzerine bir uygulama. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 752-766. https://doi.org/10.29106/fesa.1183279
  28. Naimoğlu, M., & Özbek, M. (2022). Türkiye’de savunma harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisinin yeniden gözden geçirilmesi: Fourier yaklaşımı. İzmir İktisat Dergisi, 37(1), 174-188. https://doi.org/10.24988/ije.909072
  29. Nas, Ş. (2024). Savunma harcamaları ve kalkınma arasındaki ilişkinin incelenmesi: Panel veri analizi. Journal of Economic Research Foundation, 1(1), 14-27. https://doi.org/10.62844/jerf.3
  30. Odehnal, J., & Neubauer, H. J. (2020). Economic, security and political determinants of military spending in NATO countries. Defence and Peace Economics, 31(5), 517-531. https://doi.org/10.1080/10242694.2018.1544440
  31. Özçelik, Ö., & Önder, H. (2016). Savunma harcamalarına terör riskinin etkisi: Ampirik bir uygulama. Bölgesel Kalkınma Dergisi, 2(1), 36-46. https://izlik.org/JA63GU93XP
  32. Polat, M. A. (2020). Savunma harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye ve seçilmiş ülkeler için bir panel veri analizi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 12(22), 87-102. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.603555
  33. Sims, C. A., & Zha, T. (1999). Error bands for impulse responses. Econometrica, 67(5), 1113-1155. https://doi.org/10.1111/1468-0262.00071
  34. Tayyar, A. E. (2018). Endojen para arzının politik yönü: Türkiye için Toda-Yamamoto nedensellik analizinin uygulanması. Sosyal Bilimler Dergisi, 26, 89-107. https://doi.org/10.16990/SOBIDER.4369
  35. Tombak, F. (2024). Türkiye’nin terörle mücadele tarihinde savunma sanayinin rolü: BMC örneği. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 15, 1590-1604. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1448248
  36. Türk, H. K. (2007). Türk Savunma Sanayinin Ekonomik Etkileri ve Savunma Harcamaları Bütçe İlişkisinin Ekonometrik Modellemesi, Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  37. Yıldırım, S., Ertuğrul, H. M., & Soytaş, U. (2015). Türkiye’de aylık istihdam serisinin durağanlığı: Geleneksel, yapısal kırılmalı ve mevsimsel birim kök test uygulamaları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(4), 91-102. https://doi.org/10.18037/ausbd.16380
  38. Yılmaz, Ö., & Albayrak, M. (2023). Savunma harcamaları terör tehditlerini hafifletiyor mu? Türkiye’den kanıtlar. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 894-911. https://doi.org/10.21547/jss.1245131
  39. Yuan, J., Xu, Y., & Zhang, X. (2014). Income growth, energy consumption and carbon emissions: The case of China. Emerging Markets Finance and Trade, 50(5), 169-181. https://doi.org/10.2753/REE1540-496X500512