KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 3

Çevresel Tahribat ve Yaşlanma İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama

The Link between Environmental Degradation and Aging: An Application on Türkiye

Fatma Yeşilkaya(MERSİN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1766-3535
Sayfa
931–953
Yayın Tarihi
2025-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, yaşlanan nüfusun karbon ayak izini azaltıcı bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İklim değişikliği, çevresel bozulma ve ekolojik ayak izi tartışmaları önemli ölçüde ivme kazanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, yaşlanan nüfusun karbon ayak izini azaltıcı bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Türkiye'de çevresel tahribat ve yaşlanma üzerine yapılan çalışmada, kentsel nüfus ve endüstriyel büyümenin karbon ayak izini artırdığı, ancak yaşlı nüfusun ayak izini azalttığına dair bulgulara ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:çevresel tahribat · karbon ayakizi · yaşlanma

Özet

İklim değişikliği, çevresel bozulma ve ekolojik ayak izi tartışmaları önemli ölçüde ivme kazanmıştır. Bu anlamda ekolojik ayak izinin önemli bir bileşeni olan karbon ayak izinin anlaşılması çevresel krizin çözülmesinde oldukça önemlidir. Yaşlanan nüfus, hane halkı tüketimi ve ekonomik faaliyetlerde değişikliklere neden olmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, yaşlanan nüfusun karbon ayak izini azaltıcı bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Sanayileşme, fosil yakıtların artan kullanımına ve bunun sonucunda karbon emisyonlarına yol açarken, kentleşme de daha yoğun enerji tüketimi, ulaşım ve altyapı gereksinimleri ile doğrudan ilişkilidir. Yaşlanma, kentleşme ve sanayileşme süreçlerinin karbon ayak izi üzerindeki etkisi farklı gelişmişlik düzeylerine ve kalkınma aşamalarına göre farklı sonuçlar doğurmaktadır. Çalışmada Türkiye’de karbon ayak izi ile yaşlanma, kentleşme ve endüstrileşme arasındaki ilişki zaman serisi analizi ile incelenmiştir. 1969-2022 yılına ait verilerden hareketle eşbütünleşme ve katsayı tahminlemesi yapılmıştır. Katsayı tahminlemesinde FMOLS yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'de çevresel tahribat ve yaşlanma üzerine yapılan çalışmada, kentsel nüfus ve endüstriyel büyümenin karbon ayak izini artırdığı, ancak yaşlı nüfusun ayak izini azalttığına dair bulgulara ulaşılmıştır.

Abstract

Discussions on climate change, environmental degradation, and ecological footprint have gained significant momentum. In this sense, understanding the carbon footprint, an essential component of the ecological footprint is very important in solving the environmental crisis. An aging population leads to changes in household consumption and economic activity. Especially in developing countries, an aging population has been observed to have a reducing effect on carbon footprint. Industrialization leads to increased use of fossil fuels and consequent carbon emissions, while urbanization is directly related to more intensive energy consumption, transportation, and infrastructure requirements. The impact of aging, urbanization, and industrialization processes on the carbon footprint have different consequences for different levels and stages of development. This study uses time series analysis to research the connection between carbon footprint and aging, urbanization, and industrialization in Türkiye. Cointegration and coefficient estimation were performed based on data from 1969-2022. FMOLS technique was used in coefficient estimation. The study on the environmental degradation and aging in Türkiye found that urban population and industrial growth increase the carbon footprint, but the footprint of the elderly population decreases.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yeşilkaya, F. (2025). Çevresel Tahribat ve Yaşlanma İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 3, 931–953. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1659548

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Ali, U., Guo, Q., Nurgazina, Z., Sharif, A., Kartal, M. T., Depren, S. K., & Khan, A. (2023). Heterogeneous impact of industrialization, foreign direct investments, and technological innovation on carbon emissions intensity: Evidence from Kingdom of Saudi Arabia. Applied Energy, 336, 120804. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2023.120804
  2. Arai, Y., & Kurozumi, E. (2007). Testing for the null hypothesis of cointegration with a structural break. Econometric Reviews, 26(6), 705-739. https://doi.org/10.1080/07474930701653776
  3. Bai, J., & Perron, P. (2003). Computation and analysis of multiple structural change models. Journal of applied econometrics, 18(1), 1-22. https://doi.org/10.1002/jae.659
  4. Bolin, B., Jӓger, J., & Dӧӧs, B. R. (1986). The greenhouse effect, climatic change, and ecosystems. In B. Bolin, R. A. Warrick, B. R. Dӧӧs and J. Jӓger (Eds.) The greenhouse effect climatic change and ecosystems (pp. 1-35). John Wiley & Sons.
  5. Carrion‐i‐Silvestre, J. L., & Sansó, A. (2006). Testing the null of cointegration with structural breaks. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 68(5), 623-646. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2006.00180.x
  6. Cryer, J. D., & Kellet, N. (1991). Time series analysis. Royal Victorian Institute for the Blind. Tertiary Resource Service. http://repository.cinec.edu/bitstream/cinec20/1228/1/2008_Book_TimeSeriesAnalysis.pdf
  7. Dalton, M., o'Neill, B., Prskawetz, A., Jiang, L., & Pitkin, J. (2008). Population aging and future carbon emissions in the United States. Energy economics, 30(2), 642-675. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2006.07.002
  8. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: journal of the Econometric Society, 1057-1072. https://doi.org/10.1016/1912517
  9. Ding, Y., & Li, F. (2017). Examining the effects of urbanization and industrialization on carbon dioxide emission: Evidence from China's provincial regions. Energy, 125, 533-542. https://doi.org/10.1016/j.energy.2017.02.156
  10. Dong, F., Wang, Y., Su, B., Hua, Y., & Zhang, Y. (2019). The process of peak CO2 emissions in developed economies: A perspective of industrialization and urbanization. Resources, Conservation and Recycling, 141, 61-75. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2018.10.010
  11. Erdogan, L., Tiryaki, A., & Ceylan, R. (2018). Türkiye’de uzun dönem ekonomik büyümenin belirleyicilerinin ARDL, FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleriyle tahmini. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36(4), 39-57. https://doi.org/10.17065/j.huniibf.336371
  12. Fan, J., Zhou, L., Zhang, Y., Shao, S., & Ma, M. (2021). How does population aging affect household carbon emissions? Evidence from Chinese urban and rural areas. Energy Economics, 100, 105356. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2021.105356
  13. Farzin, Y. H., & Bond, C. A. (2006). Democracy and environmental quality. Journal of Development Economics, 81(1), 213-235. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2005.04.003
  14. Furman, A., & Yenigun, O. (1995). The environmental dimension. Boğaziçi University Printhouse.
  15. Griffiths, W. E., Hill, R. C., & Judge, G. G. (1993). Learning and practicing econometrics. Wiley.
  16. He, J. (2014). Analysis of CO2 emissions peak: China’s objective and strategy. Chinese Journal of Population Resources and Environment, 12(3), 189-198. https://doi.org/10.1080/10042857.2014.932266
  17. IPCC (2014). Summary for policymakers, climate change 2014: Impacts, adaptation, and vulnerability. In C. B. Field et al. (Eds.) Contribution of working group II to the fifth assessment report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 1-44). Cambridge University Press.
  18. Karanfil, M. (2022). Şehirleşme, sanayileşme ve çevresel tahribat ilişkisi: Türkiye üzerine bir uygulama. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 17(2), 77-91.
  19. Liu, X., & Bae, J. (2018). Urbanization and industrialization impact of CO2 emissions in China. Journal of Cleaner Production, 172, 178-186. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.10.156
  20. Liu, B., Tian, C., Li, Y., Song, H., & Ma, Z. (2018). Research on the effects of urbanization on carbon emissions efficiency of urban agglomerations in China. Journal of Cleaner Production, 197, 1374-1381. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.06.295
  21. Menz, T., & Welsch, H. (2012). Population aging and carbon emissions in OECD countries: Accounting for life-cycle and cohort effects. Energy Economics, 34(3), 842-849. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2011.07.016
  22. Moraffah, R., Sheth, P., Karami, M., Bhattacharya, A., Wang, Q., Tahir, A., Raglin, A., & Liu, H. (2021). Causal inference for time series analysis: Problems, methods and evaluation. Knowledge and Information Systems, 63, 3041-3085. https://doi.org/10.1007/s10115-021-01621-0
  23. Ouyang, X., & Lin, B. (2017). Carbon dioxide (CO2) emissions during urbanization: a comparative study between China and Japan. Journal of Cleaner Production, 143, 356-368. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.102
  24. Pandey, D., Agrawal, M., & Pandey, J. S. (2011). Carbon footprint: Current methods of estimation. Environmental monitoring and assessment, 178, 135-160. https://doi.org/10.1007/s10661-010-1678-y
  25. Qiao, R., Liu, X., Gao, S., Liang, D., GesangYangji, G., Xia, L., Zhou, S., Ao, X., Jiang, Q., & Wu, Z. (2024). Industrialization, urbanization, and innovation: Nonlinear drivers of carbon emissions in Chinese cities. Applied Energy, 358, 122598. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2023.122598
  26. Shi, A. (2003). The impact of population pressure on global carbon dioxide emissions, 1975–1996: evidence from pooled cross-country data. Ecological economics, 44(1), 29-42. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(02)00223-9
  27. Tsong, C. C., Lee, C. F., Tsai, L. J., & Hu, T. C. (2016). The Fourier approximation and testing for the null of cointegration. Empirical Economics, 51, 1085-1113. https://doi.org/10.1007/s00181-015-1028-6
  28. Wang, W. Z., Liu, L. C., Liao, H., & Wei, Y. M. (2021). Impacts of urbanization on carbon emissions: An empirical analysis from OECD countries. Energy Policy, 151, 112171. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2021.112171
  29. Wang, Q., & Wang, L. (2021). The nonlinear effects of population aging, industrial structure, and urbanization on carbon emissions: A panel threshold regression analysis of 137 countries. Journal of Cleaner Production, 287, 125381. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.125381
  30. WB. (2009). World development report 2010: Development and climate change. The World Bank. http://hdl.handle.net/10986/4387
  31. Wu, Y., Shen, J., Zhang, X., Skitmore, M., & Lu, W. (2016). The impact of urbanization on carbon emissions in developing countries: A Chinese study based on the U-Kaya method. Journal of Cleaner Production, 135, 589-603. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.06.121
  32. Xu, Q., Dong, Y. X., & Yang, R. (2018). Urbanization impact on carbon emissions in the Pearl River Delta region: Kuznets curve relationships. Journal of Cleaner Production, 180, 514-523. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.01.194
  33. York, R., Rosa, E. A., & Dietz, T. (2003). STIRPAT, IPAT and ImPACT: Analytic tools for unpacking the driving forces of environmental impacts. Ecological economics, 46(3), 351-365. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(03)00188-5
  34. Yuce, G. (2012). Türkiye’de A tipi hisse senedi fonları getirilerinin mikro belirleyicileri: Bir zaman serisi analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 283-300.
  35. Zhang, C., & Tan, Z. (2016). The relationships between population factors and China's carbon emissions: does population aging matter?. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 65, 1018-1025. https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.06.083
  36. Zheng, S., Wang, R., Mak, T. M., Hsu, S. C., & Tsang, D. C. (2021). How energy service companies moderate the impact of industrialization and urbanization on carbon emissions in China?. Science of the Total Environment, 751, 141610. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.141610
  37. Zhu, Z., Liu, Y., Tian, X., Wang, Y., & Zhang, Y. (2017). CO2 emissions from the industrialization and urbanization processes in the manufacturing center Tianjin in China. Journal of Cleaner Production, 168, 867-875. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.08.245
  38. Zivot, E., Andrews, D.W.K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistic, 10, 251-270.