KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 2

İNTİHAR VE VERGİ YÜKÜ İLİŞKİSİ: SEÇİLMİŞ AB ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR DİNAMİK PANEL VERİ ANALİZİ

THE RELATIONSHIP BETWEEN SUICIDE AND TAX BURDEN: A DYNAMIC PANEL DATA ANALYSIS ON SELECTED EU COUNTRIES AND TURKEY

Ayşe Nur Çırak(İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ, İŞLETME VE YÖNETİM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, BANKACILIK VE SİGORTACILIK BÖLÜMÜ)0000-0001-7988-0706
Elif Tuğçe Bozduman(MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0002-6145-8571
Sayfa
389–412
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Analiz bulgularına göre tek aşamalı Sistem GMM modelinde vergi yükündeki artış intihar oranını artırırken; enflasyon ve işsizlik değişkenleri modelde anlamsızdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sosyal bir sorun olarak ifade edilen intihar, kişinin kendi isteği ve rızasıyla yaşamına son verme eylemidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İntihardan kaynaklanan ölüm oranlarını düşürmek için intiharı seçme olasılığını artıran faktörler ele alınmalıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Analiz bulgularına göre tek aşamalı Sistem GMM modelinde vergi yükündeki artış intihar oranını artırırken; enflasyon ve işsizlik değişkenleri modelde anlamsızdır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2000-2019 Verileri
⚙️Değişkenler:İntihar Oranı · Vergi Yükü · Panel Veri Analizi

Özet

Sosyal bir sorun olarak ifade edilen intihar, kişinin kendi isteği ve rızasıyla yaşamına son verme eylemidir. Dünyada her yıl çok sayıda kişi birtakım sebepler neticesinde intihar etmektedir. İntihardan kaynaklanan ölüm oranlarını düşürmek için intiharı seçme olasılığını artıran faktörler ele alınmalıdır. Bu faktörlerin başında depresyon ciddi önem taşımaktadır. İntiharların nedenlerini ilk kez 1897 yılında Durkheim ele almış ve aslında birçok nedeninin ekonomik sıkıntılardan kaynaklandığını vurgulamıştır. Çalışmada bu amaçla intiharın ekonomik nedenlerine yer verilmekle birlikte vergi yükünün intihar oranı üzerindeki etkisi seçilmiş 21 AB ülkesi ve Türkiye’ye ait 2000-2019 yıl aralığı için dinamik panel veri (Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu- Sistem GMM) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz bulgularına göre tek aşamalı Sistem GMM modelinde vergi yükündeki artış intihar oranını artırırken; enflasyon ve işsizlik değişkenleri modelde anlamsızdır. İki aşamalı Sistem GMM modelinde ise hem vergi yükü hem de enflasyondaki artışlar intihar oranlarını artırdığına ulaşılmıştır.

Abstract

Suicide, which is expressed as a social problem, is the act of ending one's life with one's own will and consent. Many people commit suicide every year in the world as a result of a number of reasons. In order to reduce the mortality rates caused by suicide, the factors that increase the likelihood of choosing suicide should be addressed. Depression is one of the most important of these factors. The causes of suicides were first addressed by Durkheim in 1897 and he emphasised that many of the causes of suicide are due to economic problems. In this study, the economic causes of suicide are included and the effect of tax burden on suicide rate is analysed by using dynamic panel data (Generalised Method of Moments- System GMM) method for selected 21 EU countries and Turkey for the period 2000-2019. According to the findings of the analysis, in the one-stage System GMM model, an increase in the tax burden increases the suicide rate, while inflation and unemployment variables are insignificant in the model. In the two-stage System GMM model, it is found that increases in both tax burden and inflation increase suicide rates.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çırak, A. N., Bozduman, E. T. (2026). İNTİHAR VE VERGİ YÜKÜ İLİŞKİSİ: SEÇİLMİŞ AB ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR DİNAMİK PANEL VERİ ANALİZİ. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 2, 389–412. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1553966

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Ağazade, S., Karakaya, A., ve Perçin, S. (2017). Türk imalat sanayinde risk ve performans arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(1), 29-56.
  2. Akyüz, M. (2024). The impact of social expenditure on sustainable human development: Empirical evidence on the suicide deaths in a developing country. OMEGA-Journal of Death and Dying, 00302228241287816.
  3. Anderson, T. W., ve Hsiao, C. (1982). Formulation and estimation of dynamic models using panel data. Journal of Econometrics, 18(1), 47-82. Andres, A. R., Halicioglu, F., ve Yamamura, E. (2011). Socio-economic determinants of suicide in Japan. The Journal of Socio-Economics, 40(6), 723-731.
  4. Andrés A. R. (2006). Income inequality, unemployment, and suicide: A panel data analysis of 15 European countries. Applied economics, 37(4), 439-451.
  5. Arellano, M., ve Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and anapplication to employment equations. Review of Economic Studies, 58(2), 277-297.
  6. Arellano, M. ve 0. Bover (1995), Another look at the instrumental-variable estimation of error-components models, Journal of Econometrics, 68, 29-52.
  7. Baltagi, B. H. (2005). A Hausman test based on the difference between fixed effects two-stage least squares and error components two-stage least Squares—Solution. Econometric Theory, 21(2), 483-484.
  8. Baltagi B.H. (2021). Econometric Analysis of Panel Data Sixth Edition. Switzerland: SPRINGER.
  9. Baskak, T. E. (2023). OECD Ülkelerinde işsizlik ve intihar girişimleri ilişkisi: Panel Var Analizi ve Panel Granger Nedensellik Analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(1), 437-451.
  10. Boğa, S. (2019). Ekonomik karmaşıklık seviyesinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Geçiş ülkeleri için bir panel zaman serisi analizi. Akademik Hassasiyetler, 6(12), 357-386.
  11. Blundell, R., ve Bond, S. (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 87(1), 115–143.
  12. Boor, M. (1980). Relationships between unemployment rates and suicide rates in eight countries, 1962-1976. Psychological Report, 47, 1095-1101.
  13. Breuer, C. (2015). Unemployment and suicide mortality: Evidence from regional panel data in europe. Health Economics, 24(8), 936-950.
  14. Breuer, C. ve Rottmann, H. (2014). Do labor market institutions influence suicide mortality? An international panel data analysis. CESifo Working Paper No.4875, 1-25.
  15. Çelikay, F. (2020). Vergi yükünün boyutları: OECD ülkeleri üzerine bir inceleme. İktisat, Maliye ve İdari Bilimler Dergisi, ISSN: 2218-0648, 27-43.
  16. Chuang, HL ve Huang, WC (1997). Bölgesel intihar oranlarının ekonomik ve sosyal bağıntıları: Havuzlanmış bir kesit ve zaman serisi analizi. Sosyo-ekonomi dergisi, 26 (3), 277-289.
  17. Durkheim, E. (1897). Le suicide. Étude de sociologie. Paris: Felix alcan.
  18. Dündar, S. (2020). Küreselleşme ve Kalkınma İlişkisinin Dinamik Panel Veri Analizi: Türkiye ve Gelişmekte Olan Ülkeler Örneği, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  19. Erdem, C., & Dinç, M. (2022). The socioeconomic determinants of suicide: a panel data analysis. Yildiz Social Science Review, 8(1), 1-12.
  20. Erdem, H. F., Demirel, S. K. ve Erkan, E. (2019). Genç işsizliğin intihar oranları üzerindeki olası etkisi: Panel veri analizi ile bölgesel karşılaştırma. Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 3(2), 76-92.
  21. Gürsoy, H. B. (2024). Türkiye'de İşsizlik ile Geçim Sıkıntısı ve Ticari Başarısızlık Nedenli İntihar İlişkisi: Zaman Serisi Analizi. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(1), 16-28.
  22. Hamermesh, D. S ve Soss, M. N. (1974). An Economic theory of suicide. Journal of Political Economy, 82(1), 83-98.
  23. Hansen, L. P. (1982). Large sample properties of generalized method of moments estimators. Econometrica, 50(4), 1029-1054.
  24. Jalles, J. T. ve Andresen, M. A. (2014). Suicide and unemployment: A panel analysis of canadian provinces. Archives of Suicide Research, 18(1), 14-27.
  25. Kızılgöl, Ö., Öndes, H., ve Uluaba, Ş. (2024). İntihar oranlarının panel veri ile analizi: OECD ülkeleri örneği. International Journal of Management Economics & Business/Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(1).
  26. Kızılkaya, O., ve Kuzucu, H. (2022). İntihar vakalarının ekonomik faktörler ile ilişkisi: Panel veri analizi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(42), 62-80.
  27. Kim, C., Bai, Y., Dusing, G. J., Nielsen, A., ve Chum, A. (2024). The impact of minimum wage increase on suicidal ideation in south korea: A difference-in-differences analysis using nationally representative panel data. Social psychiatry and psychiatric epidemiology, 1-9.
  28. Kim, M., Jung-Choi, K., Jun., H. ve Kawachi, I. (2010). Socioeconomic ınequalities in suicidal ideation, parasuicides, and completed suicides in South Korea. Social Science & Medicine, 70(8). 1254–1261.
  29. Köse, A. ve Arslan, F. (2019). Sosyolojik bir olgu olarak intihar. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 43(1), 1-20.
  30. Kumar, S. (2013). Systems GMM estimates of the health care spending and GDP relationship: a note. The European Journal of Health Economics, 14, 503-506.
  31. Kuroki, M. (2010). Suicide and unemployment in Japan: evidence from municipal level suicide rates and age-specific suicide rates. The Journal of Socio-Economics, 39(6), 683-691.
  32. Kubeyev, B. (2012). An econometric investigation into the nature of the relationship between unemployment and suicide. The Student Economic Review, 26, 70-80.
  33. Kyonne, J. (2019). Impact of Social Service Expenditures on the Suicide Rate: The Cases of Asia Countries. Journal of Social Service Research, 45(1), 12–15. Lin, S. J. (2006). Unemployment and suicide: Panel data analyses. The Social Science Journal, 43(4), 727-732.
  34. Maris, R. (1967). Suicide, status, and mobility in Chicago. Social Forces, 46(2), 246-256.
  35. Marcotte, D. E. (2003). The economics of suicide, revisited. Southern Economic Journal, 69(3), 628-643.
  36. Noh, Y.H. (2009). Does unemployment ıncrease suicide rates? The OECD panel evidence. Journal of Economic Psychology, 30(4), 575-582.
  37. Nordt, C., Wanke, I., Seifritz, E. ve Kawohl, W. (2015). Modelling suicide and unemployment: A longitudinal analysis covering 63 countries, 2000–11. Lancet Psychiatrist, 2(3), 239-245.
  38. Ramanayake, S. S., & Santhalal, P. D. T. N. (2025). Economic Determinants of Suicide Trends and Gender Impacts: Comparative Assessment of South Korea, Japan, Sri Lanka and Asian Region. Millennial Asia.
  39. Rambotti, S. (2020). Is there a relationship between welfare-state policies and suicide rates? Evidence from the US states, 2000–2015. Social Science & Medicine, 246, 112778.
  40. Sezer, S. (2013). Ticari başarısızlık intiharlarının sosyolojik analizi. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 16(1), 104-139.
  41. Smith, A. (1776) The Wealth of Nations. W. strahan and T. Cadell, London.
  42. Sui, X., ve Zhang, J. (2025). Income disparity and suicide rates: Evidence from countries. Sociological Spectrum, 1-20.
  43. Suzuki, T. (2008). Economic modelling of suicide under ıncome uncertainty: For better understanding of middle-aged suicide. Australian Economic Papers, 47(3), 296-310.
  44. Swan, B. Q. (2021). Economic disparities and suicides: The dynamic panel data analyses of 50 states in the United States. J. Forensic Sci. Res, 5, 20-29.
  45. Takım, A. (2010). Türkiye’de GSYİH ile ihracat arasındaki ilişki: Granger nedensellik testi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 315-330.
  46. Tran, F. and Morrison, C. (2020). Income inequality and suicide in the United States: A spatial analysis of 1684 U.S. counties using geographically weighted regression. Journal Pre-proof, 34, 1-26.
  47. TÜİK. (2024). Ölüm İstatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-Istatistikleri-2018-30701#:~:text=%C3%96l%C3%BCmle%20sonu%C3%A7lanan%20intihar%20say%C4%B1s%C4%B1%202017,4'%C3%BCn%C3%BC%20ise%20kad%C4%B1nlar%20olu%C5%9Fturdu. Erişim Tarihi: 03.09.2024
  48. Yeom, Y. (2021). Analysing spatial and temporal dynamics of suicide in South Korea: An application of the dynamic spatial panel data model. Geospatial health, 16(1).
  49. Tatoğlu, F. (2018). İleri panel veri analizi. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
  50. Yıldırım, K., ve Kostakoğlu, S. F. (2015). Ülkelerin ekonomik performansı üzerinde regülasyonun etkileri: Bir dinamik panel veri analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 45-56.
  51. Ying, Y.H. ve Chang, K. (2009). A study of suicide and socioeconomic factors, Suicide and Life-threatening Behavior. 39 (2), 214-226.
  52. Windmeijer, F. (2005). A finite sample correction for the variance of linear efficient two-step GMM estimators. Journal of econometrics, 126(1), 25-51.
  53. WHO (2024). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide Erişim Tarihi: 03.09.2024