KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyoekonomi / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 68

Türkiye’de Hizmet İhracatının Makroekonomik Rolü: Ticaret Dengesi ve Büyüme Etkileri

Macroeconomic Role of Service Exports in Türkiye: Trade Balance and Growth Implications

Banu Erkök(Turk Eximbank)0000-0002-3410-9210
Sayfa
385–405
Yayın Tarihi
2026-04-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, yurt içi katma değerin artmasının ihracat performansının güçlenmesiyle (ihracat yoğunluğunun artmasıyla) ilişkili olduğunu ve ekonomik büyümenin hizmet ihracatını etkilediğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 1974-2023 yılları arasında Türkiye’de hizmet ihracatının makroekonomik rolünü ve ticaret dengesi ve ekonomik büyüme üzerindeki etkisini Bayer-Hanck eşbütünleşme testi ve Toda-Yamamoto nedensellik testi ile incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ayrıca, yurt içi katma değerin artmasının ihracat performansının güçlenmesiyle (ihracat yoğunluğunun artmasıyla) ilişkili olduğunu ve ekonomik büyümenin hizmet ihracatını etkilediğini göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, Türkiye’de hizmet ihracatının makroekonomik rolünü, özellikle bu zaman diliminde, daha önce hiçbir araştırma ele almamış olduğundan, literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Uluslararası Ticaret · Gayri Safi İhracatın Hizmet İçeriği · Hizmet Sektörü İhracatı

Özet

Bu çalışma, 1974-2023 yılları arasında Türkiye’de hizmet ihracatının makroekonomik rolünü ve ticaret dengesi ve ekonomik büyüme üzerindeki etkisini Bayer-Hanck eşbütünleşme testi ve Toda-Yamamoto nedensellik testi ile incelemektedir. Çalışma, ihracatın GSYİH içindeki payının artmasıyla cari işlemler dengesinin kısa vadede iyileşme eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, yurt içi katma değerin artmasının ihracat performansının güçlenmesiyle (ihracat yoğunluğunun artmasıyla) ilişkili olduğunu ve ekonomik büyümenin hizmet ihracatını etkilediğini göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye’de hizmet ihracatının makroekonomik rolünü, özellikle bu zaman diliminde, daha önce hiçbir araştırma ele almamış olduğundan, literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.

Abstract

This study examines the macroeconomic role of service exports in Türkiye and their impact on the trade balance and economic growth from 1974 to 2023 via the Bayer-Hanck cointegration test and the Toda-Yamamoto causality test. The findings indicate that when exports account for a larger share of GDP, the current account balance tends to improve in the short term, greater domestic value added strengthens export performance, and economic growth Granger-causes service exports. This study makes an original contribution to the literature, as no prior research has specifically examined the macroeconomic role of service exports in Türkiye within this timeframe.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Erkök, B. (2026). Türkiye’de Hizmet İhracatının Makroekonomik Rolü: Ticaret Dengesi ve Büyüme Etkileri. Sosyoekonomi, Cilt: 34 Sayı: 68, 385–405. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2026.02.16

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (57)

  1. Acemoğlu, D. (2018), “To Go Forward, Turkey Must Look Back”, Bloomberg,, 18.12.2018.
  2. Arnold, J.M. et al. (2016), “Services reform and manufacturing performance: Evidence from India”, The Economic Journal, 126(590), 1-39.
  3. Bacovic, M. (2021), “Exports of services, output and productivity growth in Europe”, Asian Development Policy Review, 9(4), 209-219.
  4. Bacovic, M. et al. (2020), “Impact of export of travel services on current account balance and growth in Mediterranean countries”, Prague Economic Papers, 29(6), 710-728.
  5. Bahmani-Oskooee, M. & F. Halicioglu (2025), “Turkish trade in eight service categories and role of the exchange rate”, Economic Change and Restructuring, 58, 68.
  6. Banerjee, A. et al. (1998), “Error-correction mechanism tests for cointegration in a single-equation framework”, Journal of Time Series Analysis, 19(3), 267-283.
  7. Bayer, C. & C. Hanck (2013), “Combining non‐cointegration tests”, Journal of Time Series Analysis, 34(1), 83-95.
  8. Dash, R.K. (2025), “The Role of Services Exports in Economic Growth”, Journal of Economic Integration, 40(3), 497-525.
  9. Dickey, D.A. & W.A. Fuller, (1981), “Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root”, Econometrica, 49(4),1057-1072.
  10. Economist (2024), “Culture | Turkish Delight”, The third-largest exporter of television is not who you might expect, 15.02.2024.
  11. Eken, A.A. & D. Yazıcı (2022), Türkiye’nin Hizmet İhracatının Yapısı, 2204. Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
  12. Elliott, G. et al. (1992), “Efficient tests for an autoregressive unit root”, Technical Working Paper, 0130, National Bureau of Economic Research | NBER, Cambridge, MA.
  13. Engle, R.F. & C.W. Granger (1987), “Co-integration and error correction: representation, estimation, and testing”, Econometrica, 55(2), 251-276.
  14. ENR Engineering News-Record (2025), Top 225 International Technical Consultancy Firms, 28.01.2025.
  15. Erkök, B. (2020), “Türkiye Sanayisinin Küresel Değer Zincirine Entegrasyonu”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 75(2), 637-666.
  16. Erkök, B. (2023), “An Input-Output Analysis: The Linkages and Leakages of Exporting Sectors”, Ekonomik Yaklaşım, 34(126), 65-85.
  17. Fisher, R.A. (1932), Statistical Methods for Research Workers (4th ed.), Oliver and Boyd, Edinburgh.
  18. Fourie J. & D.V. Fintel (2009), “World Rankings of Comparative Advantage in Service Exports”, Stellenbosch University Working Papers, 03/2009.
  19. Francois, J. & B. Hoekman (2010), “Services trade and policy”, Journal of Economic Literature, 48(3), 642-692.
  20. Gabriele, A. (2006), “Exports of services, exports of goods, and economic growth in developing countries”, Journal of Economic Integration, 21(2), 294-317.
  21. Gnangnon, S.K. (2021), “Services export diversification and services export revenue stability: does trade openness matter?”, International Trade, Politics and Development, 5(2), 90-113.
  22. Günçavdı, Ö. & S.S. Kayam (2017), “Unravelling the structure of Turkish exports: Impediments and policy”, Journal of Policy Modeling, 39(2), 307-323.
  23. Hisanaga, M. (2007), “Comparative advantage structure of US international services”, KIER Discussion Paper, 633, Institute of Economic Research, Kyoto University.
  24. Hoekman, B. & A. Mattoo (2011), “Services trade liberalization and regulatory reform: re-invigorating international cooperation”, World Bank Policy Research Working Paper, 5517.
  25. Johansen, S. (1988), “Statistical analysis of cointegration vectors”, Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2-3), 231-254.
  26. Karahan, Ö. (2020), “Sustainability of current account deficit in Turkey”, International Journal of Business and Economic Sciences Applied Research (IJBESAR), International Hellenic University, 13(2), 62-69.
  27. Knight, D.S. et al. (2019), “Turkey: An Empirical Assessment of the Determinants of the Current Account Balance”, World Bank Policy Research Working Paper, (8982).
  28. Kong, Q. et al. (2021), “How demand scale affect services exports? Evidence from financial development perspective”, Research in International Business and Finance, 58, 101428.
  29. Mattoo, A. (2008), Services trade and growth, World Bank Publications, 4461, Washington, D.C., U.S.
  30. Matuszczak, L. et al. (2025), “Determinants of Exports of Services Firm‐Level Analysis Combined with the Gravity Model Framework”, The World Economy, 48 2190-2219.
  31. Ministry of Trade of the Republic of Türkiye (2025), Export and Inward Processing,, 18.03.2025.
  32. OECD (2016), Domestic value-added share of gross exports, Foreign value-added share of gross exports,, 09.08.2016.
  33. OECD (2024), ICIO-TIVA Highlights: GVC Indicators for Türkiye,, 18.01.2025.
  34. Özmen, E. & D. Yolcu-Karadam (2014), “Structural change in Turkish external trade: Evidence from BEC sectors”, 1413, ERC-Economic Research Center, Middle East Technical University.
  35. Rodrik, D. (2012), “The Turkish economy after the global financial crisis”, Ekonomi-tek, 1(1), 41-61.
  36. Statista (2024),, 08.12.2024.
  37. Statista (2025a),, 02.07.2025.
  38. Statista (2025b),, 12.08.2025.
  39. Taglioni, D. & J. Nielson (2004), “Services Trade Liberalisation: Identifying Opportunities and Gains”, OECD Trade Policy Papers, 1, OECD Publishing, Paris.
  40. Taneja, N. et al. (2014), “India-Korea CEPA: Harnessing the potential in services”, Indian Council for Research on International Economic Relations, Working Paper, 280, New Delhi.
  41. Toda, H.Y. & T. Yamamoto (1995), “Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes”, Journal of Econometrics, 66(1-2), 225-250.
  42. Turkstat (2025a), Tourism Income, Expenditure and Average Number of Nights,, 18.01.2025.
  43. Turkstat (2025b), Imports by BEC, 2013-2025 (general trade system), 19.03.2025.
  44. World Bank (2024a),, 24.12.2024.
  45. World Bank (2024b),, 14.12.2024.
  46. World Bank (2024c),, 08.01.2025.
  47. Acemoğlu, D. (2018), “To Go Forward, Turkey Must Look Back”, Bloomberg,, 18.12.2018.
  48. Ministry of Trade of the Republic of Türkiye (2025), Export and Inward Processing,, 18.03.2025.
  49. OECD (2016), Domestic value-added share of gross exports, Foreign value-added share of gross exports,, 09.08.2016.
  50. OECD (2024), ICIO-TIVA Highlights: GVC Indicators for Türkiye,, 18.01.2025.
  51. Statista (2024),, 08.12.2024.
  52. Statista (2025a),, 02.07.2025.
  53. Statista (2025b),, 12.08.2025.
  54. Turkstat (2025a), Tourism Income, Expenditure and Average Number of Nights,, 18.01.2025.
  55. World Bank (2024a),, 24.12.2024.
  56. World Bank (2024b),, 14.12.2024.
  57. World Bank (2024c),, 08.01.2025.