Dergiler / Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 41

Endemik Tür Verbascum yurtkuranianum’un Antioksidan Kapasitesi ve Uçucu Yağ Oranlarının Tespiti

Determination of Antioxidant Capacity and Essential Oil Rates of The Endemic Species Verbascum yurtkuranianum

Ferrin Ferda Aşık(Doğa Koruma ve Milli Parklar 2. Bölge Müdürlüğü Bursa)0000-0003-4961-6925
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-02-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonuçlarına göre ortalama toplam antioksidan kapasitesinin 2.11 µmol g-1 ve düşük olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Verbascum L. cinsi Scrophulariaceae familyasının en büyük cinsi olup, Anadolu’da tedavi amaçlı çeşitli dozaj formlarında kullanılmış ve merak konusu olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmaya konu olan Verbascum yurtkuranianum Kaynakve ark., 2019 (Gök Sığırkuyruğu) bitkisi, Bursa İli, Gürsu İlçesi, Ericek Mahallesi’nde yayılış gösteren iki yıllık, ülkemizdeki üçüncü mor çiçekli olan lokal endemik bir türdür.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonuçlarına göre ortalama toplam antioksidan kapasitesinin 2.11 µmol g-1 ve düşük olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2019 Verileri
⚙️Değişkenler:Antioksidan · Endemik · GC-MS

Özet

Verbascum L. cinsi Scrophulariaceae familyasının en büyük cinsi olup, Anadolu’da tedavi amaçlı çeşitli dozaj formlarında kullanılmış ve merak konusu olmuştur. Bu bitki grubu genellikle ılıman ve subtropik bölgelerde, güzel çiçeklere sahip oldukları için çoğu zaman bahçelerde ya da yol kenarında yabani ot şeklinde yaşamaktadırlar. Araştırmaya konu olan Verbascum yurtkuranianum Kaynakve ark., 2019 (Gök Sığırkuyruğu) bitkisi, Bursa İli, Gürsu İlçesi, Ericek Mahallesi’nde yayılış gösteren iki yıllık, ülkemizdeki üçüncü mor çiçekli olan lokal endemik bir türdür. Araştırma sonuçlarına göre ortalama toplam antioksidan kapasitesinin 2.11 µmol g-1 ve düşük olduğu tespit edilmiştir. Bitkinin ortalama uçucu yağ bileşeni sonuçlarına göre; en yüksek değerler phytol % 8.60, β-eudesmol % 3.67, heneicosane % 2.53, docosane % 2.40, caryophyllene oxide % 1.99, nerolidol % 1.25 ve ethyl linoleolate % 1.06 bileşenlerinden elde edilmiştir. Yürütülen araştırmada, lokal endemik Verbascum yurtkuranianum (Gök Sığırkuyruğu) bitkisinin ortalama uçucu yağ oranı değerleri ilk kez bu çalışma ile belirlenmiştir. Ülkemizin gen merkezi olması ve tüm dünyada uygarlık tarihi boyunca bu türün halk sağlığında yaygın şekilde kullanılmasına rağmen konuyla ilgili çalışmaların sayısı oldukça azdır. Bu doğrultuda yapılan çalışmanın ileriki yıllarda, endemik türlerle yapılacak olan başka çalışmalara da katkı sağlayacağı, Verbascum yurtkuranianum (Gök Sığırkuyruğu) bitkisinin yapısının daha iyi anlaşılması ve kaynak oluşturması açısında faydalı olacağı düşüncesindeyiz.

Abstract

Verbascum L. is the largest genus of the Scrophulariaceae family and has been used in various dosage forms for medicinal purposes in Anatolia, attracting curiosity. This plant group generally grows in temperate and subtropical regions and, because of their beautiful flowers, often live in gardens or along roadsides as wild plants. The Verbascum yurtkuranianum Kaynaket al., 2019 (Gök Sığırkuyruğu) plant, which is the subject of this study, is a biennial, locally endemic species with purple flowers—the third of its kind in our country—found in Ericek Neighborhood, Gürsu District, Bursa Province. According to the research results, the average total antioxidant capacity was determined to be 2.11 µmol g-1, which is considered low. Based on the average volatile oil composition of the plant, the highest values were obtained from the components phytol (8.60 %), β-eudesmol (3.67 %), heneicosane (2.53 %), docosane (2.40 %), caryophyllene oxide (1.99 %), nerolidol (1.25 %), and ethyl linoleolate (1.06 %). In this study, the average volatile oil content of the locally endemic Verbascum yurtkuranianum (Gök Sığırkuyruğu) was determined for the first time. Although our country is the genetic center of this species and it has been widely used in public health throughout the history of civilization worldwide, studies on the subject are quite limited. In this regard, we believe that the present study will contribute to future research on other endemic species and will be useful for a better understanding of the structure of Verbascum yurtkuranianum (Gök Sığırkuyruğu) and for providing a reference source.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aşık, F. F. (2026). Endemik Tür Verbascum yurtkuranianum’un Antioksidan Kapasitesi ve Uçucu Yağ Oranlarının Tespiti. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, Cilt: 41. https://doi.org/10.7161/omuanajas.1778655

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Afshari, M., Rahimmalek, M., 2018. Variation in Essential Oil Composition, Bioactive Compounds, Anatomical and Antioxidant Activity of Achillea aucheri, an Endemic Species of Iran, at Different Phonological Stages. Chemistry and Biodiverity, 15(11), e1800319. doi: 10.1002/cbdv.201800319
  2. Akman, T.Ç., 2025. Antioxidant activity, amino acid composition and trace element levels of Verbascum lasianthum Boiss. ex Bentham from Erzincan, Türkiye. Turkish Journal of Nature and Science, 14(1): 146-155. doi:10.46810/tdfd.1588594
  3. Alan, S., Saltan, F.Z., Göktürk, R.S, Sökmen, M., 2009. Taxonomical properties of three Verbascum L. species and their antioxidant activities. Asian Journal of Chemistry, 21(7): 5438-5452. https://asianpubs.org/index.php/ajchem/article/view/18331 (Erişim tarihi: 28 Ocak 2026).
  4. Anonim, 2016. Gök Sığırkuyruğu (V. yurtkuranium) tür eylem planı. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Türkiye.
  5. Aydınoğlu, D, 2019. Verbascum yurtkuranianum Kaynak, Daşkın & Yılmaz ve Verbascum bugulifolium Lam. (Scrophulariaceae) üzerinde sistematik araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 89s, Bursa.
  6. Bakkali, F., Averbeck, S., Averbeck, D., Waomar, M., 2008. Biological effects of essential oils-A review. Food and Chemical Toxicology, 46: 446-475. doi: 10.1016/j.fct.2007.09.106
  7. Baytop, T., 1999. Türkiye'de bitkiler ile tedavi. (2nd ed). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, Türkiye.Blois, M.S., 1958. Antioxidant determinations by the use of a stable free radical, Nature, 181: 1199-1200.
  8. Brand-Williams, W., Cuvelier, M.E., Berset, C., 1995. Use of a free radical method to evaluate antioxidant activity, LWT-Food Sci Technol, 28: 25-30. doi:10.1016/S0023-6438(95)80008-5
  9. Balea, A., Fenesan, M., Ciotlaus, I. R. I. N. A., 2020. Traceability of volatile organic compounds from Hypericum perforatum in fresh and dried form and in essential oil. Revista De Chimie, 71: 59-65. doi: 10.37358/RC.20.6.8170
  10. Chaudiere, J., Ferrari-Iliou, R., 1999. Intracellular Antioxidants: From chemical to biochemical mechanisms. Food and Chemical Toxicology, 37: 949-962. doi: 10.1016/s0278-6915(99)00090-3
  11. Coşge Şenkal, B., Uskutoğlu, T., 2023. The impact of morpho- and onto-genetic variation on essential oil profile of Hypericum heterophyllum Vent., an endemic species in Turkey's flora. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 26 (4), 854-860. doi: 10.18016/ksutarimdoga.vi.1084534
  12. Çenil, T., 2007. Bursa ve çevresinde yayılışı olan Verbascum L. türleri üzerinde morfolojik ve taksonomik araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 132s, Bursa.
  13. Demirezen, N., 2019. Endemik Verbascum basivelatum türünün morfolojik,anatomik, fenolik bileşikler ve antioksidan etkisi açısından araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 56s, Eskişehir.
  14. Dulger, B., Dulger, G., 2018. Antibacterial activity of Verbascum antinori. Konuralp Medical Journal, 10(3): 395-398. doi: 10.18521/ktd.378960
  15. Ergun, F., 2021. Erzurum Olur yöresinden toplanan Berberis vulgaris L. meyvelerinin antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8(4): 1028-1034. doi: 10.30910/turkjans.949288
  16. Erguvan, Ö., 2019. Verbascum bombyciferum Boiss. (Scrophulariaceae) türünün morfolojik, anatomik, palinolojik ve antioksidan özellikleri. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 56s, Bursa.
  17. Erik, S., Tarıkahya, B., 2004. Türkiye florası üzerine. Kebikeç, 6, 139-163, https://www.researchgate.net/publication/284037755, (Erişim tarihi: 04 Ağustos 2025).
  18. Georgiev, M., Alipieva, K., Orhan, I., Abrashev, R., Denev, P., Angelova, M., 2011. Antioxidant and cholinesterases inhibitory activities of Verbascum xanthophoeniceum Griseb. and its phenylethanoid glycosides. Food Chemistry, 128(1): 100–105. doi: 10.1016/j.foodchem.2011.02.083
  19. Güzel Vardar, S., 2021. Türkiye’de yetişen bazı sığırkuyruğu (Sıracaotugiller)/ Verbascum L. (Scrophulariaceae) türlerinin antioksidan potansiyelinin araştırılması. Doktora Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 196s, Bursa.
  20. Isman, B.M., 2000. Plant essential oils for pest and disease management. Crop Protection, 19: 603-608. doi: 10.1016/S0261-2194(00)00079-X
  21. Kandemir, A., Makbul, S., 2004. Erzincan yöresinde yayılış gösteren bazı nadir bitki türleri üzerine gözlemler. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2): 37-49. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/67147 (Erişim tarihi: 28 Ocak 2026).
  22. Kara, M., Soylu, S., Türkmen, M., Kaya, D.A., 2020. Determination and antifungal activities of laurel and fennel essential oils against fungal disease agents of cypress seedlings. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty, 17(2): 264-275. doi: 10.33462/jotaf.663452
  23. Karagözler, A.A., Erdağ, B., Emek, Y.Ç., Uygun, D.A., 2008. Antioxidant activity and proline content of leaf extracts from Dorystoechas hastata. Food Chemistry, 111: 400- 407. doi: 10.1016/j.foodchem.2008.03.089
  24. Kaynak, G., Daşkın, R., Yılmaz, Ö., Erdoğan, E., 2006. Verbascum yurtkuraianum, a New Species from Northwest Anatolia, Turkey. Annales Botanici Fennici, 43: 456-459. https://www.jstor.org/stable/23727625 (Erişim tarihi: 28 Ocak 2026).
  25. Karaoğlan, E.S., Köseoğlu, M.Ş., Öztürk, M., Kaya, G., 2018. Erzurum’da yetişen ve halk arasında tıbbi önemi olan bazı bitki türleri, 8 (3): 224-239. doi:10.31020/mutftd.428960
  26. Maral, H., Kırıcı, S., 2023. Some yield and quality properties of endemic Origanum husnucan-baserii grown in different ecological conditions. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty, 20(2): 243-253. doi: 10.33462/jotaf.1012619
  27. Meurer Grimes, B., Beth, D.L., Hallıhan, B., Delph, S., 1996. Antimicrobial activity in medicinal plants of the Scrophulariaceae and Acanthaceae. British Journal of Pharmacology. 4: 243-248. doi: 10.1076/phbi.34.4.243.13220
  28. Moghaddam, M., Mehdizadeh, L., 2017. Chemistry of essential oils and factors influencing their constituents. In: Soft chemistry and food fermentation. Edited by: Grumezescu A. M., and Holban, A. M. Academic Press, United Kingdom. doi: 10.1016/B978-0-12-811412-4.00013-8
  29. Morteza-Semnani, K., Saeedi, M., Akbarzadeh, M., 2013. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oil of Verbascum thapsus L. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 15(3): 373-379. doi: 10.1080/0972060X.2012.10644063
  30. Németh, É., 2005. Changes in essential oil quantity and quality influenced by ontogenetic factors. Acta Horticulturae, 675: 159-165. doi: 10.17660/ActaHortic.2005.675.23
  31. Nofouzi, K., Mahmoudi, R., Tahapour, K., Amini, E., 2016. Verbascum speciosum methanolic extract: phytochemical components and antibacterial properties. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 19(2): 499-505. doi:10.1080/0972060X.2014.901625
  32. Özyiğit, I.I., Dogan, I., Hocaoğlu Özyiğit, A., Yalcin, B., Erdogan, A., Yalcin, I.E., Cabi, E., Kaya, Y., 2023. Production of secondary metabolites using tissue culture-based biotechnological applications. Frontiers in Plant Science, 14. doi: 10.3389/fpls.2023.1132555
  33. Saltan, F.Z., Sökmen, M., Akin, M., Saracoğlu, H.T., Göktürk, R. S., Ahmad, M., Ali, M., Shah, M.R., 2011. Antimicrobial and antioxidant activities of phenolic compound extracted from new Verbascum species growing in Turkey. Journal of Chemical Society of Pakistan, 33 (5): 764-771. https://www.researchgate.net/publication/288722448_Antimicrobial_and_Antioxidant_Activities_of_Phenolic_Compound_Extracted_from_New_Verbascum_Species_Growing_in_Turkey (Erişim tarihi: 28 Ocak 2026).
  34. Schwob, I., Bessière, J.M., Viano, J., 2002. Composition of the essential oils of Hypericum perforatum L. from southeastern France. Comptes Rendus Biologies, 325(7): 781-785. doi: 10.1016/s1631-0691(02)01489-0
  35. Selseleh, M., Hadian, J., Nejad Ebrahimi, S., Sonboli, A., Georgiev, M.I., Mirjalili, M.H., 2019. Metabolic diversity and genetic association between wild populations of Verbascum songaricum (Scrophulariaceae). Industrial Crops and Products. 137: 112-125. https://www.researchgate.net/publication/333148897_Metabolic_diversity_and_genetic_association_between_wild_populations_of_Verbascum_songaricum_Scrophulariaceae (Erişim tarihi: 28 Ocak 2026)
  36. Tanker, M., Tanker, N., 1973. Farmakognozi Cilt 1. Ankara Üniversitesi Basımevi, 272 s, Ankara, Türkiye.
  37. Tatlı, I.I., Akdemir, Z.Ş., 2006. Traditional uses and biological activities of Verbascum species. FABAD Journal of Pharmaceutical Sciences, 31(2): 85-96. https://dergi.fabad.org.tr/index/issue/pdf/volum31/issue2/85-96.pdf (Erişim tarihi: 28 Ocak 2026)
  38. Vaglica, A., Porello, A., Ilardi, V., Bruno, M., 2024. The essential oil chemical composition of a rare ethnopharmacoligical plant: Verbascum creticum (L.) Cav. Natural Product Research, Formerly Natural Product Letters, 11 Jul 2024, doi: 10.1080/14786419.2024.2377310