Dergiler / BELLETEN / 2026 / Cilt: 90 Sayı: 318

Erimtan Müzesi’nden Üç Hitit Yazıtlı Eser

Three Hittite Inscribed Artifacts from Erimtan Museum

Alice Mouton(French National Center for Scientific Research)0000-0003-4661-7762
Sayfa
345–362
Yayın Tarihi
2026-08-10
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Gelecekte yapılacak olan mühür, mühür baskısı ve tablet üzerindeki yazılara dayalı karşılaştırmalı analizler ve disiplinlerarası çalışmalar, bu eserlerin tarihsel ve filolojik önemini daha iyi aydınlatacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, günümüzde Ankara, Erimtan Müzesi’nde muhafaza edilen, Hitit Anadolu’suna ait üç yazıtlı eserin ilk akademik değerlendirmesini sunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu tür eserlerin titizlikle incelenmesi, Hitit tarihi ve kültürüne dair yeni yapılandırmaları daha da kesinleştirecek değerli veriler sağlayacaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Gelecekte yapılacak olan mühür, mühür baskısı ve tablet üzerindeki yazılara dayalı karşılaştırmalı analizler ve disiplinlerarası çalışmalar, bu eserlerin tarihsel ve filolojik önemini daha iyi aydınlatacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hitit Anadolu · mühürcülük · hiyeroglif yazı

Özet

Bu çalışma, günümüzde Ankara, Erimtan Müzesi’nde muhafaza edilen, Hitit Anadolu’suna ait üç yazıtlı eserin ilk akademik değerlendirmesini sunmaktadır. İncelenen eserler, bir mühür, bir mühür baskısı ve kırık bir çivi yazılı tabletten oluşmaktadır. Mühür, mühür baskısı ve tablet üzerinde yer alan okumaların net görüntüleri için RTI (Yansıtma Dönüşümlü Görüntüleme) çalışmaları yapılmış ve eserlerin okunmasının ardından, ilk kez yayınlanmak üzere çizimleri tamamlanmıştır. Hem mühür hem de mühür baskısı için mühür sahibinin adının okunmasına yönelik bir öneri sunulmuş olup, bu kimliklendirme, söz konusu nesnelerle ilişkilendirilen bireyler hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır. Bu tespitlerin, Hitit Dönemi mühürcülüğü üzerine yapılan daha geniş kapsamlı çalışmalara katkıda bulunması beklenmektedir. Ayrıca, ağır tahribata uğramış durumda olan tablet fragmanına yönelik ön okuma, metnin AN.TAH.ŠUM festivali ile olası bir ilişkisini düşündürmektedir. Metnin kırık yapısı nedeniyle bu kimliklendirme kesin olmamakla birlikte, belge Hitit dinî metinleri ile olası bağlantıları araştırma fırsatı sunmaktadır. Bu üç eserin analizi, mevcut Hitit yazıtlarını genişletmekle kalmayıp, aynı zamanda bu eserleri bilim dünyasına da açık hâle getirmektedir. Çalışma, özel müzelerde bulunan eserlerin sistematik olarak belgelenmesinin önemini de vurgulamaktadır. Bu tür eserlerin titizlikle incelenmesi, Hitit tarihi ve kültürüne dair yeni yapılandırmaları daha da kesinleştirecek değerli veriler sağlayacaktır. Gelecekte yapılacak olan mühür, mühür baskısı ve tablet üzerindeki yazılara dayalı karşılaştırmalı analizler ve disiplinlerarası çalışmalar, bu eserlerin tarihsel ve filolojik önemini daha iyi aydınlatacaktır.

Abstract

This study presents the first scholarly edition of three inscribed artifacts from Hittite Anatolia, currently preserved in the Erimtan Museum in Ankara. The artifacts under examination consist of a seal, a seal impression, and a fragmentary cuneiform tablet. RTI (Reflectance Transformation Imaging) studies have been conducted to obtain clear images of the inscriptions on the artifacts, and their drawings have been completed for publication. A proposed reading of the seal owner’s name is provided for both the seal and the seal impression, offering insight into the individuals associated with these objects. These identifications contribute to the broader study of glyptic in the Hittite period. In addition, the preliminary reading of the tablet fragment, despite its heavily eroded state, suggests a possible association with the corpus of the AN.TAH. ŠUM festival. While this identification remains tentative due to the fragmentary nature of the text, it offers an opportunity to investigate potential connections between this document and Hittite religious texts. The analysis of these three artifacts not only expands the extant corpus of Hittite inscriptions but also renders these artifacts accessible to all through their publication. This study exemplifies the significance of examining artifacts from private museums. Systematic documentation of these artifacts can yield valuable data for refining scholarly reconstructions of Hittite history and culture. Further research may elucidate the historical and philological significance of these artifacts using a comparative analysis with securely provenanced materials.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Erbil, Y. H., Mouton, A. (2026). Erimtan Müzesi’nden Üç Hitit Yazıtlı Eser. BELLETEN, Cilt: 90 Sayı: 318, 345–362. https://doi.org/10.37879/belleten.2026.345

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Badalì, Enrico-Zinko, Christian, Der 16. Tag des AN.TAḪ.ŠUM-Festes, Scientia 20, Innsbruck 1994.
  2. Bolatti-Guzzo, Natalia-Poetto, Massimo, “A revision of the Anatolian Hieroglyphic Seal Impression from Dağılbaz Höyük (bay of İskenderun)”, in Orizzonti d’Oriente. Tra Mediterraneo e Asia centrale. Studi in ricordo di Sebastiano Tusa, eds. Stefano de Martino-Massimiliano Marazzi-Lucio Milano, Eothen 25, Firenze 2022, pp. 27-30.
  3. Campbell, Dennis, “The Old Hurrian Verb”, in VI Congresso Internazionale di Ittitologia Roma, 5-9 settembre 2005, ed. Alfonso Archi-Rita Francia, Studi Micenei ed Egeo-Anatolici, 49, 2007, pp. 75-92.
  4. Dinçol, Ali, “Neue hethitische Hieroglyphensiegel in den staatlichen Museen zu Istanbul, Ereğli, Karaman und im privaten Sadberk-Hanım-Museum”, Orientalia, Nova Series 59, 1990, pp. 150-156.
  5. Dinçol, Ali-Dinçol, Belkıs, Anadolu Medeniyetleri müzesinde bulunan Hitit hieroglif mühürleri/Hethitische Hieroglyphensiegel im Museum für anatolische Zivilisationen, Ankara Turizmi Eski Eserleri ve Müzeleri Sevenler Derneği Yayınları 10, Ankara 1980.
  6. Dinçol, Ali-Dinçol, Belkıs, “Hethitische Hieroglyphensiegel in den Museen zu Samsun, Gaziantep und Kahramanmaraş”, Anadolu Araştırmaları 10, 1986, pp. 233-252.
  7. Dinçol, Ali-Dinçol, Belkıs, “Unpublished Hittite Hieroglyphic Seals in the Regional Museum of Adana”, Hethitica 8, 1987, pp. 81-93.
  8. Dinçol, Ali-Dinçol, Belkıs, Die Prinzen- und Beamtensiegel aus der Oberstadt von Boğazköy-Hattusa vom 16. Jahrhundert bis zum Ende der Grossreichszeit, Boğazköy-Ḫattuša 22, Mainz am Rhein 2008.
  9. Güterbock, Hans Gustav, Siegel aus Boğazköy. Zweiter Teil: Die Königssiegel von 1939 und die übrigen Hieroglyphensiegel, Archiv für Orientforschung Beiheft 7, Berlin 1942.
  10. Haas, Volkert, Die Serien itkahi und itkalzi des AZU-Priesters, Rituale für Tašmišarri und Tatuhepa sowie weitere Texte mit Bezug auf Tašmišarri, Corpus der hurritischen Sprachdenkmäler I/1, Rome 1984.
  11. Haas, Volkert-Wegner, Ilse, “Betrachtungen zum hethitischen Festkalender: die Kulthandlungen des 11. und des 22. bis 26. Tages des AN. TAH.ŠUMSAR-Festes”, in Hittite and Other Anatolian and Near Eastern Studies in Honour of Sedat Alp, eds. Heinrich Otten-Ekrem Akurgal-Hayri Ertem-Aygül Süel, Ankara 1992, pp. 245-257.
  12. Herbordt, Susanne, Die Prinzen- und Beamtensiegel der Hethitischen Grossreichszeit auf Tonbullen aus dem Nişantepe-Archiv in Hattusa, Boğazköy-Ḫattuša 19, Mainz am Rhein 2005. Laroche, Emmanuel, Les noms des Hittites, Etudes linguistiques 4, Paris 1966.
  13. Marazzi, Massimiliano, “Die sogenannten ‘eingepunzten’ Hieroglypheninschriften von Boğazköy: Status quaestionis”, in Audias fabulas veteres. Anatolian Studies in Honor of Jana Součková-Siegelová, ed. Šarka Velhartická, Culture and History of Ancient Near East 79, Leiden-Boston 2016, pp. 194-209.
  14. Marazzi, Massimiliano, “Hittite lulu-: status gratiae?”, in Orizzonti d’Oriente. Tra Mediterraneo e Asia centrale. Studi in ricordo di Sebastiano Tusa, eds. Stefano de Martino-Massimiliano Marazzi-Lucio Milano, Eothen 25. Firenze 2022, pp. 105-133.
  15. Mora, Clelia, La glittica anatolica del II millennio A.C.: Classificazione tipologica, Studia Mediterranea 6, Pavia 1987.
  16. Mora, Clelia, “Seals and Sealings of Karkamiš, Part III”, in Ipamati kistamati pari tumatimis: Luwian and Hittite studies presented to J. David Hawkins on the occasion of his 70th birthday, ed. Itamar Singer, Tel Aviv 2010, pp. 170-181.
  17. Poetto, Massimo, La collezione anatolica di E. Borowski. Sigilli e iscrizioni in luvio geroglifico, Studia Mediterranea 3, Pavia 1981.
  18. Poetto, Massimo, “A Fresh Look at Recently Published Anatolia Hieroglyphic Seals 2”, in Between Philology and Archaeology. Studies on Ancient Anatolia and the Near East Offered to Massimiliano Marazzi, eds. Natalia Bolatti-Guzzo-Rita Francia, Combus 2024, pp. 237-242.
  19. Richter, Thomas, Bibliographisches Glossar des Hurritischen, Wiesbaden 2012. Singer, Itamar, “Three Hittite Seals”, Tel Aviv 7, 1980, pp. 169-172, pl. 37.
  20. Soysal, Oğuz, “Einige vermisste, übersehene oder verkannte hattische Fragmente”, in Anatolica Antica. Studi in memoria di Fiorella Imparati, Vol. II, eds. Stefano de Martino-Franca Pecchioli Daddi, Eothen 11, Firenze 2002, pp. 753-781.